Postępowanie o unieważnienie patentu a czyn nieuczciwej konkurencji

Postępowanie o unieważnienie patentu, podobnie jak każde postępowanie sporne pomiędzy przedsiębiorcami — nawet jeśli ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą — nie może być uznane za prowadzenie działalności gospodarczej. Przekłada się to także na brak odpowiedzialności strony postępowania prowadzonego przed Urzędem Patentowym RP z tytułu czynu nieuczciwej konkurencji, nawet jeśli w toku tegoż postępowania dopuści się działania, które normalnie zasługiwałoby na zarzut czynu nieuczciwej konkurencji. Takie konkluzje wynikają z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 maja 2014 r. (sygn. akt VI ACa 1478/13).

śmiecenie w lesie

Czyn nieuczciwego chamstwa — śmiecenie w lesie (fot. Olgierd Rudak, CC-BY-SA-4.0)

Orzeczenie wydano w następującej sprawie: w toku sporu o unieważnienie patentu wnioskodawca przedstawił w UPRP parę dokumentów, które stanowiły wewnętrzną dokumentację przedsiębiorstwa — chodziło o opis rozwiązań technicznych — a jako takie podlegały ochronie jako tajemnica przedsiębiorstwa. Zdaniem powoda oznaczało to, że dokumenty zostały uzyskane w sposób sprzeczny z prawem i dobrymi obyczajami w obrocie gospodarczym, a ich wykorzystanie w tym postępowaniu zagraża jego interesom, albowiem prowadzi do ujawnienia informacji poufnych. Strona pozwana (byli to rynkowi konkurenci) miała wejść w posiadanie dokumentów otrzymując je od współtwórcy wynalazku, który stał się pracownikiem pozwanej. Wykorzystanie dokumentów objętych klauzulą poufności w postępowaniu o unieważnienie patentu stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, a także nadużyciem prawa podmiotowego. Dlatego powód zażądał m.in. zakazania wykorzystywania tych dokumentów w postępowaniu spornym przed UPRP. (W toku postępowania sądowego Urząd Patentowy RP wydał decyzję o unieważnieniu spornego patentu.)

Sądy prawomocnie oddaliły roszczenia powoda. Czyn nieuczciwej konkurencji jest szczególną postacią czynu niedozwolonego (deliktu), zaś celem przepisów regulujących tę materię jest przeciwdziałanie uzyskiwaniu nieuczciwej przewagi rynkowej nad konkurentami. Weryfikacja czy dane działanie oznacza czyn nieuczciwej konkurencji zawsze powinna polegać na porównaniu jego zakresu z regulacją art. 5-17 UoZNK, a następnie — jeśli działanie nie wchodzi w zakres wskazany w tych normach — z art. 3 UoZNK, który stanowi o uniwersalnym zakazie prowadzenia działań, które mogą zostać ocenione jako czyn nieuczciwej konkurencji.
Zawsze jednak w pierwszym rzędzie należy ocenić czy dane postępowanie przedsiębiorcy podejmowane są w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. 

W ocenie sądu chociaż postępowania sporne prowadzone przez przedsiębiorców mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, to nie mogą być uznane za działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. A już na pewno nie są czynem nieuczciwej konkurencji czynności procesowe, na przykład zgłaszanie wniosków dowodowych.

Równocześnie podkreślono, że wystąpienie z żądaniem unieważnienia patentu wymaga istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, ten zaś nie może być utożsamiany z interesem gospodarczym; samo postępowanie sporne wymaga natomiast wykazania i udowodnienia, że nie zostały spełnione warunki uzyskania patentu. Wyłącznie władnym do oceny dowodów będzie jednak Urząd Patentowy RP, a sąd powszechny nie jest uprawniony do ingerowania w tok postępowania przed UPRP — na przykład poprzez orzeczenie o wyłączeniu pewnych dokumentów z akt postępowania. Przeciwko żądaniu powódki przemawiał też sam fakt, że patent został unieważniony: skoro tak się stało, to przecież urząd oceniał przedstawione dowody w ramach swoich kompetencji.

Niezależnie zatem od tego czy wejście przez przedsiębiorcę w posiadanie dokumentów objętych klauzulą poufności mogłoby zostać potraktowane jako naruszenie jego praw — czyn niedozwolony, czyn nieuczciwej konkurencji — to jednak w tym przypadku działaniu strony pozwanej nie sposób niczego zarzucać.