Odprawa za zwolnienie z pracy

Dawno nie było nic o prawie pracy, zatem czas na nadrobienie zaległości. Dziś będzie o tym czym jest i kiedy się należy odprawa za zwolnienie z pracy (fachowo: odprawa pieniężna z tytułu rozwiązania umowy o pracę).

Będzie w punktach, bazując na ustawie o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników:

  • obowiązek wypłaty odprawy za zwolnienie z pracy spoczywa wyłącznie na pracodawcy, który zatrudnia co najmniej 20 pracowników (art. 1 ust. 1 ustawy);
  • zasadniczo odprawa przysługuje w przypadku zwolnienia grupowego (art. 8 ust. 1);
  • jednak zwolnienie indywidualne, choćby nawet pojedynczego pracownika, nie pozbawia go prawa do odprawy, pod warunkiem jednak, że przyczyna rozwiązania stosunku pracy nie dotyczy pracownika, a równocześnie przyczyna ta jest wyłącznym powodem uzasadniającym rozwiązanie umowy o pracę (art. 10 ust. 1);
  • odprawa należy się nie tylko przy wypowiedzeniu umowy o pracę przez pracodawcę, rozwiązanie w drodze porozumienia także może uzasadniać nabycie prawa do odprawy, pod warunkiem, że spełnione są warunki w postaci zwolnienia grupowego lub w zakresie przyczyny, która nie dotyczy pracownika (art. 10 ust. 1, art. 1 ust. 2);
  • wysokość odprawy zależna jest od stażu pracy u danego pracodawcy: 1-miesięczne wynagrodzenie, jeśli pracownik pracuje krócej niż 2 lata, dwie pensje, jeśli zatrudniony jest od 2 do 8 lat oraz trzy wypłaty jeśli pracował przeszło 8 lat;
  • oczywiście okresy stażu pracy oblicza się (podobnie jak okresy wypowiedzenia z kodeksu pracy) do dnia rzeczywistego rozwiązania stosunku pracy, nie do dnia złożenia oświadczenia o rozwiązaniu — słowem: okres wypowiedzenia jest wliczany do stażu pracy, a zatem od niego także zależne są tego rodzaju uprawnienia pracownicze;
  • nie ma natomiast znaczenia rodzaj umowy o pracę — odprawa będzie się należała zarówno przy rozwiązaniu umowy zawartej na czas nieokreślony, określony, jak i próbnej (ale ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania — art. 11);
  • ważne: prawa do odprawy nie wyklucza także rozwiązanie stosunku pracy wskutek nieprzyjęcia przez pracownika zaproponowanych (zmienionych) warunków zatrudnienia (wypowiedzenie zmieniające, art. 42 par. 3 kodeksu pracy) — nie wyklucza czyli: nie jest tak, że na pewno się należy, ale też i nie jest tak, że na pewno się nie należy; wszystko zależeć będzie bowiem właśnie od tego czy przyczyna rozwiązania umowy o pracę leżała wyłącznie po stronie pracownika, co czasem tłumaczy się jako „czy odmowa przyjęcia zaproponowanych nowych warunków była racjonalna?”

Ale o tym może więcej w którymś z najbliższych odcinków :-) Bardzo proszę nie odchodzić od odbiorników, po niedługiej przerwie dalszy ciąg programu.

PS i całkowicie z ostatniej chwili: chyba są wątpliwości co do konieczności stosowania ustawy o zwolnieniach grupowych w przypadku wypowiedzenia warunków umowy o pracę. Tak przynajmniej sugeruje postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lutego 2015 r. o przekazaniu tego zagadnienia prawnego do rozpoznania powiększonemu składowi SN (sygn. akt I PZP 7/14).

  • Grzegorz

    A co się kryje za tymi przyczynami po stronie pracodawcy?

  • Ja może podkreślę: przyczyna niedotycząca pracownika *nie równa się* przyczynie po stronie pracodawcy. To może być całkowicie inna, zewnętrzna sprawa, na którą nawet pracodawca mógł nie mieć wpływu.

    A przyczyna po stronie pracodawcy to najczęściej oczywiście jakieś sprawy reorganizacyjne, ekonomiczne.

  • Adam314

    To ciekawe. A co w sytuacji, jeśli pracownik nie dowiedział się o przyczynie zwolnienia? Ot wręczono wypowiedzenie i papa. Nic wcześniej nie zapowiadało wypowiedzenia, premia motywacyjna była wypłacana do ostatniego momentu a nawet po wypowiedzeniu.

  • Borek

    Jak będziesz pisał „proszę nie odchodzić od odbiorników” to KRRiT będzie bardziej skłonna uznać, że za zwykły domowy pecet należy płacić abonament radiowo-telewizyjny. :D

  • W przypadku umowy na czas nieokreślony przyczyna wypowiedzenia musi być określona w piśmie pracodawcy. Natomiast rzeczywiście nie ma wymogu uzasadniania wypowiedzenia umowy na czas określony i próbnej, więc wówczas pracodawca mógłby się nie przyznać do motywacji nim kierującej.
    Myślę, że jednak większość pracowników wyczuje w czym rzecz — prawidłowo rozpozna przesłanki kierujące chlebodawcą. Wówczas nie pozostaje nic innego jak powództwo do sądu.

  • Czuję, że oni i tak o tym tęgo myślą :)

  • BOGUMIŁA DMOCHOWSKA

    Mój pracodawca zamyka sklep w którym pracuję i dostanę wypowiedzenie Pracodawca mówi że otrzymam odprawę ale jeśli w czasie wypowiedzenia pójdę na zwolnienie lekarskie to odprawa mi się nie należy Czy to prawda proszę o odpowiedż

  • Nie, zwolnienie lekarskie nie ma związku z utratą prawa do odprawy.

  • Rafał

    Dzień dobry.
    Zostałem zwolniony z dnia na dzień , ale tydzień wcześniej powiedziałem o czekającym mnie zabiegu i najprawdopodobniej dwumiesięcznym L4.W przed dzień pójścia do szpitala wręczono mi do podpisania zwolnienie natychmiastowe motywując je likwidacją stanowiska. Zwolnienie nie było podpisane przez szefa i ja też go nie podpisałem. W jakiej jestem sytuacji i kto pokryje koszty zabiegu ?
    Z poważaniem Rafał Wawrzyniak

  • Sytuacja jest taka, że zwolnienie jest skuteczne, aczkolwiek być może można się od niego odwoływać (to zależy od tego kiedy to się stało, zaś później cała gra mogłaby dotyczyć zasadności tej przyczyny).

    Koszty zabiegu pokryje zapewne NFZ, zwolnienie z pracy nie ma nic do rzeczy.