Trybunał Konstytucyjny o ustawie hazardowej

Już jutro możemy spodziewać się ciekawego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który zajmie się ustawą o grach hazardowych (P 4/14). Sprawa jest efektem licznych wątpliwości powziętych przez sądy orzekające na podstawie przepisów ustawy, które w konsekwencji sprowadzają się do wątpliwości co do konstytucyjności sankcji za urządzanie gier na automatach poza kasynami oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym Urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry.

Wzorcem kontroli będą w tym przypadku dość zasadnicze kwestie natury ustrojowej — art. 2 Konstytucji RP to przecież demokratyczne państwo prawne, art. 7 to zasada związania władz publicznych przepisami prawa („działają na podstawie i w granicach prawa”), zaś art. 20 i 22 to oczywiście gwarancje społecznej gospodarki rynkowej opartej na wolności działalności gospodarczej i własności prywatnej plus granice tej swobody.

W ogólności chodzi o to, że zakaz stawiania automatów do gier poza kasynami stanowi nadmierne ograniczenie swobody gospodarczej. Co więcej sądy doszukały się uchybienia w zakresie notyfikacji przepisów technicznych do Komisji Europejskiej, do czego zobligowane są krajowe władze. Uchybienie to może pociągać za sobą niekonstytucyjność regulacji ze względu na wadę postępowania ustawodawczego.

Sprawie warto się przyglądać, natomiast dla porządku pozwolę sobie jeszcze zacytować komunikat prasowy przed sprawą, który został opublikowany na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego.

11 marca 2015 r. o godz. 9:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna w pełnym składzie połączone pytania prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe w Gdańsku X Wydział Karny dotyczące gier hazardowych.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych z art. 2, art. 7, art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji.
Zgodnie z Dyrektywą 98/34/WE obowiązkiem państw członkowskich Unii Europejskiej jest notyfikowanie do Komisji Europejskiej projektów aktów prawnych zawierających przepisy techniczne. Ma to służyć przejrzystości aktów prawnych oraz zapobiegać powstawaniu nowych barier w swobodnym przepływie towarów, swobodnym świadczeniu usług i prowadzeniu działalności. W ocenie sądów pytających kwestionowane przepisy mają charakter przepisów technicznych. Etap postępowania ustawodawczego, jakim jest notyfikacja przepisów technicznych Komisji Europejskiej, znajduje swoje źródło w aktach ponadustawowych, do przestrzegania których Polska zobowiązała się na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej w trybie określonym w art. 90 konstytucji. Brak notyfikacji należy więc traktować jako istotną wadę postępowania ustawodawczego z punktu widzenia zasady rzetelnej procedury ustawodawczej i legalizmu działania władz publicznych.

Skutkiem wejścia w życie kwestionowanych przepisów jest likwidacja możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w formie salonów gier na automatach oraz punktów gier na automatach o niskich wygranych. W świetle przepisów ustawy o grach hazardowych prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie urządzania gier na automatach stało się dopuszczalne wyłącznie przez podmiot posiadający koncesję na prowadzenie kasyna. Ograniczenie wykonywania tego rodzaju działalności gospodarczej wyłącznie do niektórych podmiotów stanowi nadmierną ingerencję w wolność działalności gospodarczej, która nie mieści się w granicach konstytucyjnie dopuszczalnej swobody ustawodawcy.

Wprowadzenie bezwzględnego zakazu urządzania gier na automatach poza kasynami gry nie było niezbędne dla ochrony ważnego interesu publicznego. Wprowadzając taki zakaz, ustawodawca przerzucił na przedsiębiorców konsekwencje realizacji powinności ciążących na władzy publicznej – podkreślają sądy pytające.

Rozprawie będzie przewodniczył prezes TK Andrzej Rzepliński, sprawozdawcą będzie sędzia TK Andrzej Wróbel.

PS mój komentarz do wyroku znajduje się pod tym linkiem.