Układ zbiorowy pracy nie dla dla korpusu służby cywilnej (wyrok K 5/15)

A skoro wczoraj było o opublikowanym w Dzienniku Ustaw tekście jednolitym ustawy o związkach zawodowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1881), to dziś nie może nie być o wczorajszym orzeczeniu, w którym oceniono, iż ograniczenie uprawnienie do zawierania układu zbiorowego pracy dla członków korpusu służby cywilnej nie narusza konstytucyjnej swobody zrzeszania się w związkach zawodowych (oraz praw wynikających z umów międzynarodowych, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 listopada 2015 r., K 5/15).

Wniosek złożony przez KK NSZZ „Solidarność” dotyczył art. 239 par. 3 kp, w myśl którego układ zbiorowy pracy nie może zostać zawarty dla pewnych kategorii pracowników-urzędników.

art. 239 § 3 kp
Układu [zbiorowego pracy] nie zawiera się dla:
1) członków korpusu służby cywilnej;
2) pracowników urzędów państwowych zatrudnionych na podstawie mianowania i powołania;
3) pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru, mianowania i powołania (…)
4) sędziów i prokuratorów.

Zdaniem „Solidarności” przepis narusza ustawę zasadniczą — prawo do rokowań zbiorowych gwarantowane art. 59 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 59 ust. 4 Konstytucji RP, w myśl którego wolności związkowe mogą być ograniczane wyłącznie w sposób określony wiążącymi umowami międzynarodowymi (nb. przepis ten wygląda dość dziwnie na tle art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Tymczasem konwencja Międzynarodowej Organizacji Pracy określająca prawa osób zatrudnionych w służbie publicznej nie wyłącza tego uprawnienia w kontekście rokowań zbiorowych.

art. 59 ust. 2 i ust. 4 Konstytucji RP:
2. Związki zawodowe oraz pracodawcy i ich organizacje mają prawo do rokowań, w szczególności w celu rozwiązywania sporów zbiorowych, oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień.
4. Zakres wolności zrzeszania się w związkach zawodowych i organizacjach pracodawców oraz innych wolności związkowych może podlegać tylko takim ograniczeniom ustawowym, jakie są dopuszczalne przez wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ograniczenie kompetencji ZZ dotyczących zawierania układów zbiorowych dla członków korpusu służby cywilnej nie narusza gwarancji wolności związkowej oraz prawa międzynarodowego. Mechanizm, zgodnie z którym wysokość wynagrodzenia określana jest w akcie normatywnym (przy udziale związków zawodowych) jest elementem konstytucyjnie chronionego porządku publicznego. Zarazem

Prawo związku zawodowego do zawarcia układu zbiorowego nie ma charakteru absolutnego i może zostać ograniczone, jeżeli występują okoliczności przewidziane w art. 59 ust. 4 lub art. 31 ust. 3 konstytucji.  

Zadaniem korpusu służby cywilnej jest zapewnienie zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa (art. 153 Konstytucji RP), zaś kompleksowe uregulowanie zasad funkcjonowania pracowników — także w zakresie płacowym — jest jednym z elementów realizacji tych zadań. Wejście w tryb negocjacyjny mogłoby zaprzeczyć istocie funkcjonowania służby cywilnej, a także doprowadzić do zróżnicowania warunków zatrudnienia poszczególnych grup pracowniczych (do czego, to już moja uwaga, choćby nie wiem jak związki zawodowe się zapierały, zawsze ich ingerencja prowadzi).