Osobiste uprawnienie wspólnika do wskazania kandydata do zarządu spółki z o.o.

Mówiły jaskółki, że najlepsze są spółki… ale czy to oznacza, że jeśli umowa spółki przydaje jednemu ze wspólników uprawnienie do wskazania kandydata na członka zarządu, to zgromadzenie wspólników jest związane jego wolą — czyli kandydat obejmuje funkcję?

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2015 r. (V CSK 657/14)
Przyznanie wspólnikowi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 159 ksh uprawnienia do wskazania kandydata na członka zarządu nie pozbawia wspólników prawa do powołania innej osoby na członka zarządu (art. 201 § 4 ksh).

Sprawy miały się następująco: w umowie spółki było postanowienie, że jeden z udziałowców ma osobiste prawo wskazać jednego kandydata na członka zarządu. Jednak na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników odmówiono powołania do zarządu osoby wskazanej przez tego wspólnika.

art. 159 ksh
Jeżeli wspólnikowi mają być przyznane szczególne korzyści lub jeżeli na wspólników mają być nałożone, oprócz wniesienia wkładów na pokrycie udziałów, inne obowiązki wobec spółki, należy to pod rygorem bezskuteczności wobec spółki dokładnie określić w umowie spółki.

Sprawa trafiła do sądu, który w I instancji uchwałę wspólników uchylił jako sprzeczną z umową spółki i mającą na celu pokrzywdzenie tego wspólnika (art. 249 par. 1 ksh) — skoro bowiem wspólnik miał osobiste uprawnienie, z którego chciał skorzystać, to zgromadzenie powinno mieć na uwadze jego wolę.
Sąd II instancji oddalił apelację od takiego orzeczenia argumentując, iż nie jest istotne czy uchwała miała na celu pokrzywdzenie wspólnika, liczy się to, że uchwała narusza uprawnienie przyznane osobiście temu wspólnikowi.

art. 201 § 4 ksh
Członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Skarga kasacyjna trafiła do SN, który uwzględnił apelację spółki, albowiem:

  • generalną zasadą jest powoływanie członków zarządu w drodze uchwały wspólników (art. 201 par. 4 ksh), jednak ustawa przewiduje możliwość przyznania wspólnikowi „szczególnych korzyści” (art. 159 ksh) — którym może być uprawnienie do wskazania członka zarządu;
  • uprawnienie to nie musi być nawet związane z utrzymywaniem statusu wspólnika — umowa spółki może zastrzegać to uprawnienie nawet na czas po wyjściu udziałowca;
  • jednak umowa spółki ograniczała się do osobistego uprawnienia wskazania kandydata na członka zarządu — aczkolwiek nie oznacza to, że zgromadzenie miało obowiązek osobę taką powołać w skład organu;
  • gdyby bowiem zamiarem wspólników było wyłączenie uprawnienia WZ do ustalania składu zarządu, taka powinna być treść umowy spółki.

Q.E.D.