Czy pracodawca może żądać od pracownika przedstawienia rocznego zeznania PIT?

Lata lecą, a problemy nadal takie same. Z pytań do redakcji: czy pracodawca może żądać od pracownika przedstawienia rocznego zeznania PIT — powołując się bądź to na wiążący pracownika zakaz konkurencji, bądź też obowiązki pracownika wynikające z art. 100 par. 2 pkt 4 kp? Czy też jednak stoją temu na przeszkodzie przepisy regulujące przetwarzanie danych osobowych pracowników?

Zacznijmy od początku: przepisem określającym zasady przetwarzania danych osób zatrudnionych jest art. 22(1) kp, który wprowadza zamknięty katalog danych osobowych dotyczących pracownika, które może przetwarzać pracodawca.

art. 22(1) kp
§ 1. Pracodawca ma prawo żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie podania danych osobowych obejmujących:
1) imię (imiona) i nazwisko;
2) imiona rodziców;
3) datę urodzenia;
4) miejsce zamieszkania (adres do korespondencji);
5) wykształcenie;
6) przebieg dotychczasowego zatrudnienia.
§ 2. Pracodawca ma prawo żądać od pracownika podania, niezależnie od danych osobowych, o których mowa w § 1, także:
1) innych danych osobowych pracownika, a także imion i nazwisk oraz dat urodzenia dzieci pracownika, jeżeli podanie takich danych jest konieczne ze względu na korzystanie przez pracownika ze szczególnych uprawnień przewidzianych w prawie pracy;
2) numeru PESEL pracownika nadanego przez Rządowe Centrum Informatyczne Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (RCI PESEL).
§ 3. Udostępnienie pracodawcy danych osobowych następuje w formie oświadczenia osoby, której one dotyczą. Pracodawca ma prawo żądać udokumentowania danych osobowych osób, o których mowa w § 1 i 2.
§ 4. Pracodawca może żądać podania innych danych osobowych niż określone w § 1 i 2, jeżeli obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów.
§ 5. W zakresie nieuregulowanym w § 1-4 do danych osobowych, o których mowa w tych przepisach, stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych.

Jeszcze raz: chlebodawca nie ma podstawy do żądania przekazania przez podwładnego innych informacji, niż zostały wskazane w art. 22(1) par. 1-2 kp — chyba że jest jakiś przepis szczególny dający firmie takie upoważnienie (tak na szybko przychodzi mi do głowy zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego wymagane przy rekrutacji na niektóre stanowiska).

Nie można przy tym szukać podstawy w art. 22(1) par. 5 kp — który miałby jakoby pozwolić sięgnąć do zgody zainteresowanego bądź nawet konstrukcji „prawnie usprawiedliwionego celu”, którym miałaby być konieczność ustalenia czy pracownik z zakazem konkurencji nie zarabia gdzieś na boku (art. 23 ust. 1 UoODO) — albowiem ten przepis odsyła do regulacji określającej sposób przetwarzania pozyskanych danych, w dodatku tylko tych, o których „mowa w tych [§ 1-4] przepisach” (przypominam rozważania w kontekście zgody na przetwarzanie danych biometrycznych pracowników). Także przepisy o zakazie konkurencji (art. 101(1)-101(4) kp) nie przynoszą podstawy do żądania od pracownika „rozliczenia się” poprzez okazanie rocznego zeznania PIT jako dowodu na niepodejmowanie konkurencyjnego zatrudnienia.

Q.E.D.

  • sjs

    Żądanie przedstawienia rocznego PIT-u jest o tyle bezsensu, że bez problemu można takiemu pracodawcy pokazać wstępnie wypełnione zeznanie, a do US wysłać uzupełnione o inne rozliczenia. W ostateczności można nawet złożyć wersję przedstawioną i zaraz potem ją uaktualnić. Chociaż to drugie rozwiązanie niepotrzebnie może zwracać uwagę administracji skarbowej, szczególnie gdyby powtarzało się corocznie.

  • W znanym mi przypadku prosi się o prezentatę z US (!) ale to chyba skrajna postawa.

  • sjs

    Czy zakaz konkurencji może obejmować jakąkolwiek działalność, czy tylko jakąś konkretną? Bo jeśli to drugie to właściwie z zeznania rocznego nie będzie wynikało za co dana osoba uzyskała wynagrodzenie. W takiej sytuacji pracodawca pewnie będzie chciał zobaczyć PIT-11. Tylko, że tu znowu zobaczy co najwyżej u kogo pracownik jeszcze pracuje, a nie co robi. Czyli co, zażąda przedstawienia umowy z potencjalnie konkurencyjnym pracodawcą?

    Z drugiej strony, jak pracodawca może legalnie się upewnić, że zakaz konkurencji nie jest łamany?

  • Oczywiście, że tylko konkurencyjnej — ale cóż poradzić, że niektórzy znów uważają, że konkurencyjnej jest prawie wszystko. Zwłaszcza w dużych czebolach zdarzają się kwiatki w rodzaju „konkurencyjnej wobec spółki zależnej” — choćbyś nie miał z tamtą spółką nic wspólnego, choćby to nie była Twoja branża — Twój pracodawca uważa, że to podjęcie działalności konkurencyjnej.
    To jest oczywiście bezprawne, ale się zdarza.

    Że PIT nic nie mówi o zatrudnieniu? Znam przypadki, w których wyższy dochód niż z PIT-11 od macierzystego zakładu pracy był casus belli. Słyszałem nawet (z drugiej ręki), że pracodawca prosił o doniesienie wszystkich PIT-11 (i liczył czy jest 100% dochodu pracownika).

    A jak ma pracodawca się upewnić… jakkolwiek, byle legalnie.

  • b52t

    Nawet biorąc pod uwagę przestrzeganie zakazu konkurencji, żądanie PIT pracownika, to jak proszenie prokuratora o przedstawienie dowodów swojej winy. Jeśli pracodawca coś podejrzewa, to niech zbierze informacje, dowody – wykaże własną inicjatywę. Brak złożenia może być poczytany za danie powodu do podejrzeń, ale to zdecydowanie za mało. W sądzie by się to nie obroniło.

  • ajax

    Uważam, że poza sądem też by się nie obroniło. Co pracodawcę ma obchodzić mój PIT?

  • No poza sądem to jest gra pozorów, nerwów, etc. Są ludzie, którzy, ładnie poproszeni, pokazują.

  • b52t

    ehh.. wiem, że sobie teoretyzuję, bo nie byłem jeszcze w takiej sytuacji, ale pierwsza myśl to odpowiedź-zapytanie: z jakiego powodu pracodawca chce znać wszystkie moje źródła i wysokość dochodów?

  • ajax

    Tyz prowdo.