Warunkowe umorzenie postępowania wobec właściciela schroniska oskarżonego o znęcanie się nad zwierzętami

A skoro parę dni temu było o tym, że nie można ukarać sprawcy przestępstwa bez zbadania jego wszystkich okoliczności (por. „Czy obrona konieczna przed urojonym atakiem to jeszcze obrona konieczna?”), to dziś będzie o tym, że nie można zastosować warunkowego umorzenia postępowania — nawet w tak „błahej” sprawie o znęcanie się nad zwierzętami — bez zbadania wszystkich okoliczności czynu (wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV Ka 1254/13)


warunkowe umorzenie znęcanie nad zwierzętami

Czerwiec 2015 r.: Kuata (jeszcze wówczas nie Kuata) ciągle podczas schroniskowej kwarantanny, czas na spacer zapoznawczy. 6 dni później już ją zabraliśmy z bidula (fot. Magdalena Rudak, CC-BY-SA 3.0)


Przedsiębiorca prowadzący schronisko dla zwierząt został oskarżony o znęcanie się nad zwierzętami m.in. poprzez „transport rannych zwierząt powodując ich zbędne cierpienie i stres oraz utrzymywanie zwierząt w nieludzkich warunkach bytowych, w klatkach o nieutwardzonym gruncie z nadmierną ilością zwierząt, nie izolowanie zwierząt zdrowych od chorych, przetrzymywanie wspólnie zwierząt różnej płci, jak również nie zapewnienie im właściwej i dostatecznej ilości pożywienia” — a wszystko to przez blisko trzy lata (od czerwca 2006 r. do maja 2009 r.).

Uznając winę oskarżonego sąd umorzył warunkowo postępowanie na 2-letni okres próby. Orzeczenie zaskarżył oskarżyciel posiłkowy — fundacja statutowo zajmująca się ochroną zwierząt — wskazując na brak ustalenia przez sąd co właściwie działo się w schronisku, oraz założenie, że był to czyn o znikomej szkodliwości społecznej.

art. 66 kk
§ 1. Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
§ 2. Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.

Rozpatrując apelację sąd II instancji podkreślił, że decyzja o umorzeniu postępowania nie może nastąpić bez wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy. Nie ustalono np. wielkości schroniska, liczby i konstrukcji bud, nie sprawdzono jakie były warunki bytowania psów w schronisku, jaki był stosunek liczby zwierząt do powierzchni obiektu, w jaki sposób zwierzęta mogły schronić się przed zimnem i deszczem.
Ustalono jednak, że schronisko nie zapewniało zwierzętom prawidłowej opieki weterynaryjnej — świadkowie zeznawali, że na własną rękę zabierali zwierzęta co lekarzy, wiele z nich mimo wszystko umierało — a jednak sąd umorzył sprawę.

Tymczasem zasady, iż w prawie karnym obowiązuje zasada domniemania niewinności nie można traktować jako zwolnienia sądu z ustalenia okoliczności czynu — wszakże art. 66 par. 1 kk wyraźnie wskazuje, że warunkiem zastosowania warunkowego umorzenia jest brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu.

Definicja znęcania się nad zwierzętami została opisana dwustopniowo: w pierwszym rzędzie jest to każde zachowanie prowadzące do zadawania lub świadomego dopuszczania zadawania bólu lub cierpień. Druga część normy zawiera katalog przykładowych zachowań, które stanowią znęcanie się nad zwierzętami. Otwarty charakter katalogu oznacza tylko i wyłącznie t, że jeśli zachowanie sprawcy wyczerpuje znamiona czynu wskazanego w wyliczeniu, organ nie musi ustalać czy działanie to wywołuje ból lub cierpienie u zwierzęcia — w pozostałych przypadkach okoliczność tę należy ustalić w oparciu o dowody.

Skoro zatem obowiązkiem sądu I instancji było ustalenie okoliczności sprawy, a nie umorzenie postępowania, to nie pozostało nic innego jak uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrot do ponownego rozpoznania.