Kto ponosi odpowiedzialność za zalanie pola wskutek zapchania rowów melioracyjnych?

Obowiązkiem władzy jest zapewnienie właściwej melioracji, jednak prawo wodne wydaje się miejscami dość poplątane jeśli chodzi o podział obowiązków. Dziś zatem krótkie pytanie: kto ponosi odpowiedzialność za zalanie pola przez zapchane rowy melioracyjne?

wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2017 r. (II CSK 401/16
Województwo ponosi odpowiedzialność za szkodę w uprawach rolnych wynikłą z naruszenia obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych (art. 417 § 1 kc w związku z art. 75 ust. 1 i 2 ustawy — Prawo wodne).

Rolnik pozwał Skarb Państwa (reprezentowany przez marszałka województwa) oraz województwo o 235 tys. złotych odszkodowania za zalanie gruntów rolnych wskutek nieutrzymywania w należytym stanie podstawowych urządzeń melioracji wodnych. Poszło o kanały melioracyjne, które były zamulone i zarośnięte, zatem w trakcie wzmożonych opadów (lato 2010 r.!) woda wylała na przyległe grunty i zniszczyły mu uprawy.

Sąd I instancji od Skarbu Państwa (reprezentowanego przez marszałka województwa) 172 tys. złotych: obowiązki w zakresie utrzymania w prawidłowej kondycji rowów melioracyjnych spoczywają na marszałku województwa, który realizuje je jako zadania z zakresu administracji rządowej (art. 75 pr. wodnego). W takim przypadku organ samorządu terytorialnego staje się podmiotem administracji rządowej, albowiem zadań nie wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Roszczenia wobec województwa zostały oddalone.

Kwestie legitymacji biernej odmiennie ocenił sąd II instancji: konsekwencją art. 66 ustawy z 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej dotyczy wyłącznie sfery procesowej, ale nie rozstrzyga o zasadach odpowiedzialności za wykonanie zadań zleconych w zakresie administracji publicznej przez jednostkę samorządu terytorialnego (wyrok SN z 27 maja 2015 r., II CSK 480/14). Zatem niezależnie od tego, że urządzenia melioracyjne stanowią własność Skarbu Państwa, a marszałek województwa wykonuje zadania jako własne (art. 11 ust. 1 pkt 4 pr. wodnego), to odpowiedzialność deliktową ponosi wyłącznie województwo jako jednostka samorządowa (art. 417 par. 1 kc).

art. 75 ust. 1 ustawy — prawo wodne
Programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, w trybie, o którym mowa w art. 74 ust. 2, urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do marszałka województwa.

Sąd Najwyższy nie uwzględnił skargi kasacyjnej wniesionej przez województwo: w sporze nie jest istotne kto wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych, ani też kto jest właścicielem urządzeń melioracyjnych. Przepis art. 75 pr. wodnego, który wskazuje, iż utrzymywanie urządzeń melioracyjnych realizowane jest przez marszałka województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej, nie oznacza wykonywania uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa — jego zadaniem jest określenie, że zadania te są zlecone jednostce samorządu terytorialnego.

Braku odpowiedzialności województwa nie można też wywodzić z literalnego brzmienia przepisu, w którym mowa jest o „marszałku województwa” — marszałek jest bowiem organem województwa; podobnie w przypadku „zarządu województwa” (art. 14 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa). Całkowicie wystarczające jest wskazanie organu jednostki samorządu terytorialnego, zaś w przypadku organów kolegialnych — jego przewodniczącego — co prowadzi do wniosku, że odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek nieprawidłowego wykonania obowiązków określonych w art. 75 pr. wodnego ponosi właśnie województwo.

Nietrafny był także zarzut pozwanego województwa, iż nie można potraktować szkody wywołanej zalaniem pola jako wynikającej z odpowiedzialności za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej (art. 417 par. 1 kc). Tymczasem właśnie skoro nie chodzi o odpowiedzialność z tytułu praw właścicielskich (dominium), lecz o wykonywanie uprawnień władczych (imperium), to niewykonanie obowiązków nałożonych ustawą wiąże się właśnie z tym deliktem.

Oznacza to, iż obowiązki w zakresie odpowiedzialność za zalanie pola wskutek zapchanych rowów melioracyjnych ponosi województwo, które naruszyło obowiązki w zakresie zapewnienia — w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność — właściwego funkcjonowania urządzeń melioracji wodnych podstawowych.

PS dokładnie wczoraj opublikowano nowe prawo wodne (ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. — Prawo wodne, Dz.U. z 2017 r. poz. 1566).

2 comments for “Kto ponosi odpowiedzialność za zalanie pola wskutek zapchania rowów melioracyjnych?

  1. Nottenick
    24 sierpnia 2017 at 21:36

    Tak w kwestii prawa wodnego do do kogo i w jakim trybie należy zgłosić ogrodzenie przebiegające tuż przy rzece (właściciel zagrodził sobie siatką swój teren aż do samej rzeki, a chcielibyśmy móc przejść jej brzegiem ścieżką przy tej rzece do której teraz nie ma dostępu z powodu postawionego ogrodzenia ). Do kogo mamy taką prośbę czy może żądanie wystosować? Do właściciela, do urzędu gminy, do starostwa, do marszałka, na policję? Kto i w jakim trybie może nakazać udostępnienie nam tego półtorametrowej pasa że ścieżką przy rzece? Czy samodzielne rozcięcie siatki by móc tamtędy przejść jest dopuszczalne?

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.