Rolnicze OC a szkoda wyrządzona przez psa pilnującego gospodarstwa

W serwisie internetowym Sądu Najwyższego opublikowano uzasadnienie uchwały dotyczącej pokrycia szkody wyrządzonej przez psa rolnika z jego polisy OC (por. „OC gospodarstwa rolnego pokrywa szkodę wyrządzoną przez psa”),  można zatem poświęcić kilka chwil na analizę przedstawionej wykładni.


ubezpieczenie gospodarstwa rolnego pies

Kuata na widok owiec zwykle baranieje. Na obrazku wspomnienie z Wielkiej Fatry (fot. Magdalena Rudak, CC-BY-SA 3.0)


uchwała składu 7 sędziów SN z 20 czerwca 2017 r. (III CZP 114/16)
Przepis art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ma zastosowanie do szkód wyrządzonych przez psa wykorzystywanego przez rolnika użytkowo w gospodarstwie rolnym.

Uchwałę podjęto w odpowiedzi na następujące pytanie przedstawione przez Rzecznika Finansowego:

Czy art. 50 ust. 1 uuo ma zastosowanie do szkód powstałych przy udziale psa wykorzystywanego przez rolnika użytkowo w gospodarstwie rolnym?

Wątpliwości dotyczyły rozbieżności w orzecznictwie jeśli chodzi o traktowanie szkody wyrządzonej przez psa (art. 431 kc) pracującego w gospodarstwie rolnym.

Zgodnie z art. 50 uuo odszkodowanie z ubezpieczenia OC rolników przysługuje w przypadku obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego oraz w związku z ruchem pojazdów wolnobieżnych użytkowanych w gospodarstwie rolnym. Przepisy ustawy ubezpieczeniowej definiują gospodarstwo rolne (art. 2 ust. 1 pkt 4 uuo) w nieco inny sposób niż prawo cywilne (art. 55(3) kc), zaś pies niewątpliwie nie jest ani „inwentarzem”, ani „zwierzęciem gospodarskim” (jest zwierzęciem domowym), przez co w orzecznictwie:

  • pies stróżujący lub pasterski nie jest traktowany jako zwierzę gospodarskie, zatem szkoda wyrządzona przez psa należącego do rolnika nie jest objęta zakresem art. 50 ust. 1 uuo (np. wyrok SO w Sieradzu z 18 marca 2015 r., sygn. akt I Ca 56/15);
  • niezależnie od tego są wyroki, w których charakter psa pracującego w gospodarstwie ocenia się odmiennie, zatem zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność szkodę wyrządzoną przez takie zwierzę (np. wyrok SA w Lublinie z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACa 656/14).

Zdaniem SN kluczowa okazała się redakcja normy, zgodnie z którą rolnicza polisa OC pokrywa szkody wyrządzone „w związku z posiadaniem” gospodarstwa rolnego — skoro zatem psy są powszechnie wykorzystywane w gospodarstwach np. do pilnowania, to stanowią element gospodarstwa niezbędny do jego funkcjonowania.

Stąd też polisa OC gospodarstwa rolnego pokrywa szkodę wyrządzoną przez psa pracującego w tym gospodarstwie — ale tylko takiego (nie dotyczy to psów domowych).