SN: „osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” w rozumieniu kodeksu karnego może być tej samej płci (I KZP 20/15)

I kolejna, tym razem pewnie przez niektórych odbierana jako kontrowersyjna, uchwała Sądu Najwyższego — czy jeśli „osobą najbliższą” w rozumieniu art. 115 par. 11 kodeksu karnego jest m.in. „osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” — to owo „wspólne pożycie” musi dotyczyć osób różnej płci?
Słowem: czy „osobą najbliższą” może być także homoseksualista?

uchwała Sądu Najwyższego z 25 lutego 2016 r. (I KZP 20/15)
Zawarty w art. 115 § 11 kk zwrot „osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” określa osobę,  która pozostaje z inną osobą w takiej relacji faktycznej, w której pomiędzy nimi istnieją jednocześnie więzi duchowe (emocjonalne), fizyczne oraz gospodarcze (wspólne gospodarstwo domowe). Ustalenie istnienia takiej relacji, tj. „pozostawania we wspólnym pożyciu”, jest możliwe także wtedy, gdy brak określonego rodzaju więzi jest obiektywnie usprawiedliwiony. Odmienność płci osób pozostających w takiej relacji nie jest warunkiem uznania ich za pozostających we wspólnym pożyciu w rozumieniu art. 115 § 11 kk.

Uchwałę podjęto w odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy odmienność płci jest warunkiem pozostawania we wspólnym pożyciu w rozumieniu art. 115 § 11 kk?
2. Jakiego rodzaju więzi charakteryzują stan wspólnego pożycia w rozumieniu art. 115 § 11 kk?

W komunikacie po posiedzeniu wyjaśniono, że pojęcie wspólnego pożycia pojawia się w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (art. 16 krio i art. 23 krio) — jednak w obu przypadkach w różnych znaczeniach. Skoro zaś ze względów systemowych należy uznać, że w prawie karnym znaczenie pojęć powinno być podobne (por. art. 40 par. 1 pkt 2 kpk, podług którego przesłanką włączenia sędziego jest wspólne pożycie sędziego i strony postępowania) — przyjąć należy, iż aby móc mówić o wspólnym pożyciu istotne jest istnienie „większej ilości więzi, tj. wspólnego bycia z kimś i obcowania płciowego”, zaś same więzi muszą mieć charakter stały, czyli muszą przez jakiś czas trwać.

Logicznym zatem jest, że tak rozumiana osoba pozostająca we wspólnym pożyciu może być tej samej płci — tj. z punktu widzenia definicji kodeksowej nie ma znaczenia czy to kobieta i mężczyzna czy też jakaś inna konfiguracja.

Dla rozjaśnienia: nie chodzi o żadne ideolo, chodzi o proste sprawy, o których mowa w kodeksie karnym, m.in.:

  • środek karny w postaci zakazu zbliżania się do osoby najbliższej (art. 41a par. 1 kk);
  • obowiązek zapłaty nawiązki na rzecz osoby najbliższej (art. 46 par. 2-3 kk);
  • definiowanie groźby karalnej (art. 190 w zw. 115 par. 12 kk) i stalkingu na szkodę osoby najbliższej (art. 190a kk);
  • pewne rodzaje przestępstw, które zgodnie z definicją popełnione muszą być na szkodę osoby najbliższej (np. znęcanie się, niealimentacja)
  • charakteru wnioskowego niektórych przestępstw, jeśli zostały popełnione na szkodę osoby najbliższej — czyli osoba taka musi złożyć wniosek o ściganie sprawcy (dotyczy np. nieumyślnego spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu, kradzieży, włamania, przywłaszczenia, phreakingu, oszustwa);
  • niekaralności przestępstwa poplecznictwa popełnionego na korzyść osoby najbliższej (art. 239 par. 2 kk) oraz braku zawiadomienia o przestępstwie popełnionym przez taką osobę (art. 240 kk).

W sumie z sensem, głową i bez omyłki.

12 comments for “SN: „osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” w rozumieniu kodeksu karnego może być tej samej płci (I KZP 20/15)

  1. b52t
    26 lutego 2016 at 08:43

    Coś czuję zmianę ustawy o SN i rychłą wymianę składów orzekających.

    • 26 lutego 2016 at 10:08

      Właściwie to prościej i ciszej znowelizować kodeks karny :)

      • b52t
        26 lutego 2016 at 11:29

        Tysz. Ale myślę przyszłościowo, skoro jest wyłom w takiej sprawie, to pewnie sund zalegalizuje peredastję, a podem to już zoofilię, a może i nawet pedofilję. To się nie godzi! Nie przejdzie. Temu trzeba dać stanowczy odpór.

  2. Tolerator
    26 lutego 2016 at 13:28

    Takie rzeczy powinny być zakazane. Tolerancja tolerancją ale…

    • 26 lutego 2016 at 15:08

      Ale co zakazane? Wydawanie takich orzeczeń czy łączenie się jednostek tej samej płci?

  3. Adam314
    26 lutego 2016 at 18:38

    A czy rodzic mieszkający z dzieckiem lub też rodzina wielopokoleniowa mieszkająca razem nie są osobami we wspólnym pozyciu w rozumieniu prawa? Łączą ich więzi emocjonalne oraz wspólne gospodarstwo. Niewątpliwie mogą też być osobami tej samej płci.

    • 26 lutego 2016 at 19:38

      Sęk w tym, że przepis brzmi: Osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Nie ma więc problemu z dziećmi i braćmi — problem był z tym wspólnym pożyciu…

  4. Plesser
    27 lutego 2016 at 11:02

    Przecież to nie był problem prawny. Jeśli ustawodawca zakresem stosowania określonego przepisu objął konkubinaty, bo do tego się to sprowadza, to nie bardzo jest podstawa by przyjmować, że jedynie konkubinaty hetero. Analogiczne orzeczenia były już w innych kontekstach.

    • 27 lutego 2016 at 14:10

      Z tego wynika, że w każdej „podobnej ale innej” sprawie trzeba orzekać od nowa…

  5. symeon
    2 marca 2016 at 23:08

    Przeciez to oczywiste. Każdy rozsądny i myslacy człowiek w ten sposób interpretowal ten przepis. Naprawde potrzebna była ta uchwala? Chyba żeby przekonać jakichś zapyzialych SSR ze ściany wschodniej co to boja się plebana.

  6. tomi
    5 kwietnia 2016 at 07:56

    ok. a syn osoby pozostającej we wspólnym pożyciu (małoletni) też jest osobą najbliższą?

    • b52t
      5 kwietnia 2016 at 08:35

      Odpowiedź daje treść przepisu: art. 115 § 11 K.k.: Osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.
      W kontekście pytanie odpowiedź jest moim zdaniem negatywna: syn osoby najbliższej, o ile nie ma mowy o przysposobieniu, nie jest osobą najbliższą.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.