Umowa na zastępstwo po 22 lutego 2016 r.

Poświęciwszy kilka tekstów zmianom w umowach o pracę na czas oznaczony, które weszły w życie 22 lutego 2016 r. dostrzegam potrzebę skrobnięcia jeszcze kilku zdań formie umowy na czas określony jaką jest umowa na zastępstwo.

Albowiem tak, prawdą jest, że opisywane zmiany wynikające z ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie kodeksu pracy (Dz.U. 2015 poz. 1220) dotyczą także umów o pracę na zastępstwo.

Będzie w punktach, bo nie dość, że mi wygodniej, to może jeszcze komuś zechce się przeczytać ze zrozumieniem (przed zadaniem powielających się pytań):

  • nowelizacja kodeksu pracy dotyczy także umów na zastępstwo — umowa na zastępstwo została w kodeksie pracy, jednak obecnie wyraźnie określona została jako jeden z kilku rodzajów umowy terminowej (art. 25(1) par. 4 pkt 1 kp);
  • zgodnie z tym przepisem umowa na zastępstwo może być stosowana wyłącznie w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy i tylko pod warunkiem konieczności zaspokojenia rzeczywistego okresowego zapotrzebowania pracodawcy;
  • nie jest zatem dopuszczalne stosowanie umowy na zastępstwo dla pozoru — na przykład jako forma „zastępstwa wiecznego wakatu” (co się zdarza). Zastępstwo musi dotyczyć usprawiedliwionej nieobecności innego pracownika, czyli wynikać np. z urlopu macierzyńskiego, wychowawczego, etc. — jeszcze raz podkreślę: nie jest to sposób na obejście limitów „33 miesiące i 3 umowy” (art. 25(1) kp);
  • no właśnie: konsekwencją zastosowania umowy na zastępstwo jest możliwość niestosowania ograniczeń wynikających z art. 25(1) kp: do umowy o pracę na zastępstwo nie stosuje się limitu 33 miesięcy, po którym umowa przekształca się w zawartą na czas nieokreślony, ani też limitu 3 kolejnych umów (gdzie czwarta staje się umową na czas nieokreślony);
  • w każdym jednak przypadku pracodawca ma obowiązek zawiadomić PIP o zawarciu umowy o pracę na czas określony na zastępstwo w terminie 5 dni roboczych (art. 25 par. 5 kp);
  • treść umowy musi także wskazywać okoliczności przemawiające za zawarciem takiej umowy („przez zamieszczenie informacji o obiektywnych przyczynach uzasadniających zawarcie takiej umowy” — art. 29 par. 1(1) kp);
  • warto też pamiętać, że nowelizacja kodeksu pracy dodała także art. 281 pkt 1a kp, zgodnie z którym wykroczeniem przeciwko prawom pracownika jest niezawiadomienie PIP o zawarciu umowy na zastępstwo — grozi za to grzywna od jednego do 30 tysięcy złotych;
  • umowa na zastępstwo ma taki sam okres wypowiedzenia jak każda inna umowa o pracę — a okresy te wynikają ze stażu zakładowego (art. 36 kp) — w kodeksie pracy uchylony został art. 33(1) kp, który określał termin wypowiedzenia takich umów na 3 dni robocze.

Warto zapamiętać, a na pewno warto stosować.

27 comments for “Umowa na zastępstwo po 22 lutego 2016 r.

  1. Teresa
    1 marca 2016 at 13:37

    Dzień dobry :) przepis art. 25(1) § 5 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw nakazuje powiadomienie właściwego okręgowego inspektora pracy o zawarciu umowy, o której mowa w art. 25(1) § 4 pkt 4 czyli zawartej na czas określony „4) w przypadku gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie”. W pozostałych przypadkach, o których mowa w art. 25(1) § 4 pkt 1-3 sądziłam, iż nie ma potrzeby informowania inspektora pracy. Czy rzeczywiście muszę informować Inspekcję Pracy o zawieranych umowach na zastępstwo, czy też zawieranych w celu wykonywania pracy przez okres kadencji?

    • b52t
      1 marca 2016 at 13:47

      Z treści przepisu nie wynika, że pracodawca ma obowiązek poinformowania PIP o zawarciu innej umowy na czas określony niż tej wskazanej w 24(1) § 4 pkt. 4 K.p. Czyli, jak na moje oko, wygląda, że ma Pani rację. (art. 25 § 5. Pracodawca zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o pracę, o której mowa w § 4 pkt 4, wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia.”;)

      • b52t
        1 marca 2016 at 13:48

        pomyliłem cyfrę, zamiast, 24(1) miało być/powinno być 25(1)

        • Teresa
          2 marca 2016 at 13:43

          Dziękuję

    • 1 marca 2016 at 14:15

      Racja, słuszna uwaga — za dużo czwórek :) już wykreślam — dziękuję!

      • Teresa
        2 marca 2016 at 13:41

        Dziękuję :)

  2. Katarzyna
    11 kwietnia 2016 at 10:58

    Czyli nie ma takiej możliwości, że umowa na czas zastępstwa wygasa z dniem powrotu chorego/zastępowanego pracownika do pracy?

    • 11 kwietnia 2016 at 11:23

      Nigdy nie było takiej możliwości (wygaśnięcie to art. 63-66 kp). Natomiast może się rozwiązać z upływem okresu, na jaki została zawarta (art. 30 par. 1 pkt 4 kp). Przy czym skoro mowa jest o „okresie” to nie chodzi o „warunek” („rozwiązanie pod warunkiem powrotu poprzedniej osoby”).

      Jeśli wiemy do kiedy zastępowany pracownik ma zwolnienie/urlop, wpisujemy taką datę. Po to zresztą jest przepis o konieczności zapowiedzi wcześniejszego powrotu z macierzyńskiego (przy czym teraz te terminy niekoniecznie są ze sobą kompatybilne).

      • Katarzyna
        11 kwietnia 2016 at 14:38

        A jeśli nie wiemy kiedy chora osoba wróci po zwolnieniu do pracy? A w umowie jest zapis, że na czas nieobecności Pana X.
        Czy w momencie powrotu Pana X do pracy umowa trwa nadal i trzeba ją wypowiadać? Czy też możemy uznać, że ustał cel dla którego była zawarta i jest automatycznie zakończona?

        • 11 kwietnia 2016 at 14:49

          Proszę przeczytać art. 30 par. 1 kp:

          § 1. Umowa o pracę rozwiązuje się:

          1) na mocy porozumienia stron;
          2) przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem);
          3) przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia);
          4) z upływem czasu, na który była zawarta;

          Co do wygaśnięcia to:

          Art. 63. Umowa o pracę wygasa w przypadkach określonych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych.
          Art. 63(1). § 1. Z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa.
          Art. 63(2). § 1. Z dniem śmierci pracodawcy umowy o pracę z pracownikami wygasają, z zastrzeżeniem przepisu § 3.
          Art. 66. § 1. Umowa o pracę wygasa z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania (…)

          Ja innej podstawy nie znam.

          • Olka
            17 kwietnia 2018 at 10:39

            … czyli na czas na jaki została zawarta ?

            • Olgierd Rudak
              17 kwietnia 2018 at 11:40

              Jeśli okres został wpisany do umowy, to tak. Jeśli pracownik, za którego jest zastępstwo, wraca wcześniej, to będzie to zwykłe wypowiedzenie.

  3. Ewa
    13 kwietnia 2016 at 12:46

    Witam,
    A co z umową, która została zawarta przed 22 lutego 2016 i nie ma w niej zaznaczonego terminu powrotu osoby zastępowanej, tylko jest umową zawartą „na czas nieobecności pracownika”?

    • 13 kwietnia 2016 at 13:15

      Rozumiem, że w pytaniu zabrakło „jak ją można rozwiązać?”?

      Otóż można ją wypowiedzieć — art. 36 kp.

      • Ewa
        13 kwietnia 2016 at 13:29

        Przepraszam, faktycznie nie sprecyzowałam. Chodziło mi o to, czy skoro została zawarta przed 22.02 i nie ma w niej uwzględnionej daty powrotu pracownika zastępowanego, mimo że data ta jest znana, w taki sam sposób rozwiązuje się z dniem powrotu danej osoby jak to było do tej pory? Na przykład w sytuacji, gdy osoba zastępująca przedstawiła zwolnienie lekarskie z powodu ciąży? Czy w takiej sytuacji umowa kończy się, w tym wypadku za miesiąc, z dniem powrotu pracownika, a pani na zwolnieniu pozostaje ewentualnie zasiłek chorobowy?

        • 13 kwietnia 2016 at 13:33

          Umowa na zastępstwo nigdy nie rozwiązywała się z powodu powrotu osoby zastępowanej… Różnica jest taka, że dotąd był 3-dniowy okres wypowiedzenia, a teraz obowiązuje art. 36 kp.

          A co do zajścia w ciążę przez taką pracownicę — art. 177 par. 3(1) kp.

          • Ewa
            13 kwietnia 2016 at 13:37

            Czyli umowa taka nie zostaje przedłużona do dnia porodu, tak jak to było do tej pory?

            • 13 kwietnia 2016 at 13:55

              Z tego co widzę art. 177 par. 3 (1) kp wszedł w życie w listopadzie 2002 r.

              § 3. Umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.

              § 3(1).Przepisu § 3 nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

              • Ewa
                13 kwietnia 2016 at 13:56

                Dziękuję i pozdrawiam!

          • 21 kwietnia 2016 at 23:33

            Olgierdzie, czy dobrze rozumiem, że pracodawca nie może umowy zawartej na czas określony w celu zastępstwa wypowiedzieć pracownicy zastępującej i będącej w ciąży, nawet jeśli pracownik zastępowany wraca do pracy? Piszesz, że samo wracanie pracownika nigdy nie rozwiązywało umowy, tylko trzeba było i trzeba wciąż ją wypowiadać. Ale pracownicy w ciąży wypowiedzieć nie wolno… Dobrze rozumuję?

            • 22 kwietnia 2016 at 09:03

              Szczerze mówiąc to na dwoje babka wróżyła (a nie ćwiczyłem w praktyce):

              – jeśli zastępstwo jest na oznaczony czas, to art. 177 par. 3(1) kp można rozumieć dosłownie — „można rozwiązać ale tylko jeśli w kalendarzu pojawi się ta data”,
              – można też rozumieć przepis nieco inaczej — że „ulegałby rozwiązaniu” to także „pracodawca może wypowiedzieć w przypadku powrotu zastępowanej osoby do pracy” — i tu par. 3(1) odnosiłby się także do takiego przypadku.

              Moim zdaniem prawda jest na początku, ale np. tutaj piszą inaczej:

              http://kadry.infor.pl/kadry/indywidualne_prawo_pracy/uprawnienia_rodzicielskie/551934,Ciaza-pracownicy-zatrudnionej-na-podstawie-umowy-na-zastepstwo.html

              • Ola
                22 kwietnia 2016 at 17:54

                Witam.

                Bardzo proszę o pomoc w odpowiedzi na pytanie:

                Czy pracownik, któremu pracodawca wypowiedział umowę zastępstwo zachowując 2 tygodniowy okres wypowiedzenia może ubiegać się o odprawę?

                Umowa została zawarta w dniu 28.04.15 kończy się 07.05.16. W umowie nie wpisano konkretnej daty zakończenia umowy, umowa nie została wypowiedziana z winy pracownika, pracodawca zatrudnia więcej niż 20 osób.

                Z góry dziękuję za odpowiedź.

              • 22 kwietnia 2016 at 19:52

                To zależy od przyczyny wypowiedzenia (art. 10 ust. 1 ustawy, o której pisałem tutaj):

                https://czasopismo.legeartis.org/2015/02/odprawa-za-zwolnienie-z-pracy.html

              • Ola
                22 kwietnia 2016 at 20:18

                Przyczyna wypowiedzenia nie została wpisana na wypowiedzeniu.

                Nieformalnie zmienił się prezes, szuka oszczędności i zwalnia ludzi, ale niestety na wypowiedzeniu przyczyna roztropnie nie została wpisana.

  4. An
    14 czerwca 2016 at 12:43

    Czy można zatrudnić na zastępstwo za osobę, która jest w ciąży i przedstawiła zwolnienie do końca ciąży? Będę wdzięczna za odpowiedź.

  5. Ewelina
    15 marca 2017 at 12:02

    Dzień dobry,

    a jeżeli w umowie na zastępstwo nie ma jasno i wyraźnie napisane za kogo jest to zastępstwo ? To co w takim wypadku? Czy jest to „zgodne”z prawem?
    Mam umowę na zastępstwo na czas długotrwałego zwolnienia lekarskiego… I tyle… Pani dyrektor powiedziała mi jedynie, iż osoba za którą jestem na tym zastępstwie urodzi w marcu, więc jej zwolnienie lekarskie wygasa z dniem porodu, a mnie adekwatnie kończy się umowa. Dodam, że jestem w ciąży będąc na tej umowie na zastępstwo i zostałam poinformowana, że umowa z dniem porodu tej pani zostanie zakończona. Czy nie mając dokładnych danych osoby za którą jestem zatrudniona na umowie na zastępstwo mogę jakoś liczyć na to, że dostanę zasiłek macierzyński? Ze względu na niedokładne informację zawarte w umowie?
    Z góry dziękuję za odpowiedz.
    Pozdrawiam

    • 15 marca 2017 at 12:18

      Taka umowa nie jest prawidłowa, chociaż trudno powiedzieć czy to niedopatrzenie czy próba obejścia prawa (jeśli wiadomo za kogo to zastępstwo i każdy wie dokładnie o kogo chodzi, to raczej niedopatrzenie).

      Jak to się przekłada na ew. zasiłek macierzyński — proszę mi wybaczyć, nie mam pojęcia.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.