Odpowiedzialność kancelarii za niewykorzystany przez aplikanta urlop szkoleniowy

Ten temat jest zawsze dobry: czy pracodawca zatrudniający aplikanta radcowskiego może odmówić udzielenia mu urlopu szkoleniowego na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego? I druga sprawa: czy w przypadku niewykorzystania przez aplikanta urlopu szkoleniowego może zostać mu wypłacony ekwiwalent urlopowy? (wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2015 r., II PK 54/14).


rudawy janowickie

Być może tekst o niewykorzystanym przez aplikanta radcowskiego urlopie powinien być zilustrowany bardziej tematyczną fotą, ale co ja poradzę, że mi wyraz „urlop” kojarzy się z jednym… (fot. Olgierd Rudak, CC-BY-SA 3.0)


Sprawy miały się następująco: aplikant radcowski pozwał kancelarię radców prawnych (spółkę partnerską) żądając m.in. odszkodowania za bezzasadną dyscyplinarkę oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop szkoleniowy (na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego).

Poszło o to, że planując przystąpienie do egzaminu aplikant zasygnalizował pracodawcy, że zamierza przystąpić do egzaminu radcowskiego i skorzystać z należnego na podstawie ustawy urlopu (obecnie jest to art. 34 ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Nie otrzymał jednak odpowiedzi, zatem w kwietniu 2011 r. poinformował, że od 4 maja do 2 czerwca bierze urlop na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego. Pismo wysłał listelem, jednak pracodawca nie odpowiedział na nie w żaden sposób — zaś pismem z 9 maja rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 52 par. 1 pkt 1 kp, jako przyczynę wskazując nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy od 4 maja oraz udanie się na urlop bez zgody pracodawcy.

Sąd I instancji uwzględnił powództwo i zasądził 4,3 tys. złotych odszkodowania za niezasadne rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia: aplikant przez trzy miesiące czynił starania o urlop i nie otrzymał żadnej odpowiedzi od kancelarii, zatem nie dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Niemniej ekwiwalent za niewykorzystany urlop szkoleniowy nie przysługuje. Urlop radcowski jest szczególnego rodzaj urlopem — nie jest urlopem wypoczynkowym, do którego można stosować przepisy kodeksu pracy (art. 171 kp).

art. 34 ust. 3 ustawy o radcach prawnych
Pracownikowi przysługuje prawo do urlopu płatnego w wysokości 80% wynagrodzenia, w wymiarze 30 dni kalendarzowych, na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego. Z uprawnienia tego można skorzystać tylko raz.

W orzeczeniu II instancji (apelację wniosły obie strony) podkreślono, że udzielenie urlopu szkoleniowego aplikantowi radcowskiemu jest obowiązkiem pracodawcy, zatem nawet jeśli aplikant skorzystał z urlopu bez zgody pracodawcy, zastosowanie reperkusji z art. 52 par. 1 pkt 1 kp było nadużyciem prawa. Pracownik został sprowokowany długotrwałym milczeniem kancelarii, zaś wspólników-radców prawnych nie usprawiedliwia nawet spiętrzenie spraw (udzielenia odpowiedzi jest niezbędne dla zachowania dobrych stosunków w relacjach pracodawca-pracownik).

Rozpatrując skargę kasacyjną aplikanta SN podkreślił, że redakcja art. 34 ust. 3 ustawy nie pozostawia wątpliwości: urlop przysługujący na przygotowanie się do egzaminu jest szczególnego rodzaju urlopem szkoleniowym (prawo do podwyższania kwalifikacji zawodowych).

Z kategorycznego brzmienia przepisu („pracownikowi przysługuje prawo”) wynika więc również jednoznacznie, że prawu pracownika odpowiada obowiązek pracodawcy udzielenia tego urlopu.

I chociaż SN podzielił stanowisko, iż aplikantowi radcowskiemu nie przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop szkoleniowy, to „nie do zaakceptowania jest rozstrzygnięcie polegające na odmowie zaspokojenia roszczenia pracownika z tytułu ewidentnego i rażącego naruszenia obowiązku pracodawcy”. Należy zatem rozważyć możliwość zaspokojenia roszczeń pracownika-aplikanta na podstawie innych przepisów, nawet jeśli pracownik domagał się wypłaty ekwiwalentu urlopowego — a to dlatego, że

nie jest wymagane wskazanie podstawy prawnej roszczenia, a jedynie faktów (da mihi factum dabo tibi ius), a sąd zna prawo (iura novit curia)

Działania pracodawcy w zakresie odmowy udzielenia urlopu szkoleniowego były bezprawne, zatem nawet przy braku możliwości żądania zapłaty ekwiwalentu pieniężnego zachowania takie nie powinny pozostać bezkarne. Skoro jednak nie ma podstaw do zastosowania art. 171 kp, to taką lukę w prawie należy zbadać z zastosowaniem przepisów kodeksu cywilnego o skutkach niewykonania zobowiązania (art. 471 kc).

Stąd wyrok sądu II instancji został w tej części uchylony, roszczenie o odszkodowanie za nieudzielony urlop przeznaczony na przygotowanie do egzaminu radcowskiego wraca na wokandę.

4 comments for “Odpowiedzialność kancelarii za niewykorzystany przez aplikanta urlop szkoleniowy

  1. Adam314
    19 lipca 2016 at 18:07

    Ciężko mi się odnieść do meritum sprawy więc odniosę się do zdjęcia. Skoro mowa o urlopie szkoleniowym to zdjęcie powinno przedstawiać szkółkę drzew. :)

    • 19 lipca 2016 at 18:49

      Słusznie spostrzeżenie :) Muszę wkrótce poświęcić troszkę czasu i uwagi na dorobienie niezbędnej puli ujęć ilustracyjnych…

  2. Józef Jurkowski
    20 października 2016 at 14:03

    Nurtuje mnie ostatnio pewna kwestia związana z treścią art 34 ustawy o radcach prawnych. Redakcja przepisu (konkretnie ust. 3) wskazuje na to, że urlop szkoleniowy przed egzaminem zawodowym przysługuje każdemu pracownikowi-aplikantowi niezależnie od uzyskania zgody pracodawcy (lub jej braku). Z kolei mój pracodawca twierdzi (podpierając się opinią prawną radców z działu prawnego – treść niestety mi nieznana), że urlop szkoleniowy przysługuje wyłącznie w sytuacji gdy taka zgoda była udzielona… Moim zdaniem interpretacja zupełnie chybiona i coś czuję, że przed egzaminem zawodowym będę ćwiczyć w sądzie pracy prawo na samym sobie.

    • 20 października 2016 at 14:40

      Przynajmniej można przypuszczać, że jeśli sprawa trafi do SN, to ten wyda wyrok po myśli aplikanta ;-)

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.