Czy utrata wzroku (albo pogryzienie przez psa) mniej boli starszą osobę?

Czy można powiedzieć, że uszczerbek na zdrowiu mniej boli, im starsza jest osoba poszkodowana? Czy sąd powinien brać pod uwagę jak długo? oraz jak dobrze? (lub jak źle?) pożyje pokrzywdzony — nawet z uwzględnieniem obiektywnych (nie związanych z wyrządzoną krzywdą) — okoliczności? Słowem: czy wiek  poszkodowanego może mieć wpływ na wysokość zadośćuczynienia, czy takie stawianie sprawy świadczy o dyskryminacji osób starszych? (wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 2016 r., IV CSK 270/15).


wiek poszkodowanego wysokość zadośćuczynienia

Wiek poszkodowanego może mieć wpływ na wysokość zadośćuczynienia — zasądzenie niższego świadczenia osobie w podeszłym wieku nie jest dyskryminacją (fot. Olgierd Rudak, CC-BY-SA 3.0)


Zabieg usunięcia zaćmy oka u 74-letniego pacjenta skończył się błędem lekarskim i utratą wzroku w oku. Wskutek uszczerbku na zdrowiu mężczyzna, który wcześniej był samodzielny i aktywny życiowo, nie jest w stanie samodzielnie się poruszać, nie ma orientacji w przestrzeni, wymaga pomocy osób trzecich.

W pozwie przeciwko szpitalowi mężczyzna żądał 2 mln złotych zadośćuczynienia oraz odszkodowania, jednak sąd sąd prawomocnie zasądził na jego rzecz 350 tys. złotych zadośćuczynienia, 40 tys. odszkodowania oraz rentę po 500 złotych miesięcznie.

Zdaniem sądu utrata wzroku, która stanowi poważny, nieodwracalny uszczerbek na zdrowiu, pozbawiła powoda przyjemności i radości życia, zwłaszcza w kontraście z dotychczasowym aktywnym trybem życia. Jednakże krzywda doznana przez osobę starszą, spełnioną życiowo, o stabilnym źródle dochodów (emerytura) nie może być porównywana z analogicznym uszczerbkiem na zdrowiu, który dotknąłby człowieka młodszego — który utraciłby szanse nauki i pracy, przeżycia młodości, etc. Mężczyzna takie etapy życia ma za sobą, jego aktywność życiowa z naturalnych przyczyn wygasa — toteż zaawansowany wiek poszkodowanego jest istotnym kryterium przemawiającym za miarkowaniem (zmniejszeniem) wysokości zadośćuczynienia.
Stąd też nie ma podstaw do zasądzenia od szpitala wyższego zadośćuczynienia niż 350 tys. złotych, zwłaszcza, że wysokość odsetek sięga 130 tys. złotych.

Poszkodowany mężczyzna wniósł skargę kasacyjną do SN, wskazując m.in., iż obniżenie zadośćuczynienia stanowi niedopuszczalną dyskryminację ze względu na wiek. Odmowa zasądzenia kwoty objętej żądaniem naruszała prawo do godnego życia. Zdaniem powoda nie można też obniżać zadośćuczynienia „doliczając” do nich odsetki.

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną: po pierwsze odwołanie się do naruszenia dóbr osobistych było o tyle nietrafne, że przepisy te nie były podstawą orzekania, albowiem sprawa nie dotyczyła naruszenia dóbr osobistych, zaś będący podstawą zasądzenia zadośćuczynienia art. 445 par. 1 kc nie odnosi się do sposobu naprawienia roszczeń z art. 23 kc.

Zdaniem SN nie doszło także do — skądinąd nieuprawnionego — „miarkowania” zadośćuczynienia ze względu na wiek pokrzywdzonego. Miarkowanie jest dopuszczalne wyłącznie w przypadkach określonych przepisem prawa. W zaskarżonym wyroku nie tyle doszło do „obniżenia” zadośćuczynienia ile do uwzględnienia wieku pokrzywdzonego jako jednej z okoliczności określenia „odpowiedniej” sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego (art. 445 par. 1 kc). Takie działanie sądu jest uprawnione, a „czynnik wieku należy do powszechnie branych pod uwagę przy orzekaniu o zadośćuczynieniu za skutki uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia”.

Nie jest też prawdą, iżby do obniżenia zadośćuczynienia doszło ze względu na naliczenie relatywnie wysokich odsetek, a z pewnością stwierdzenie, że realne świadczenie zwiększyło się o odsetki nie doprowadziło do zmniejszenia zasądzonego zadośćuczynienia.

Tytułem komentarza: kwestia jest autentycznie kontrowersyjna. Z jednej strony nie można przecież powiedzieć, że starszemu ból doskwiera mniej — i np. za pogryzienie przez psa też należy mu się mniej — z drugiej jednak skoro zadośćuczynienie ma być także rekompensatą przyszłych (negatywnych) przeżyć, to zważywszy, że 74-latkowi pozostało ich mniej niż 23-latce, coś chyba jest na rzeczy…

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

9 komentarzy
Oldest
Newest
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze