Kara za brak ważnego dowodu osobistego

Krótko i na temat, bo wszystko wskazuje na to, że część obywateli nie zdążyła z wymianą dowodu osobistego: tak, jest kara za brak ważnego dowodu osobistego; nie, nie ma obowiązku noszenia dowodu osobistego przy sobie.


Kara brak ważnego dowodu osobistego

Za uchylanie się od obowiązku wymiany nieważnego dowodu osobistego można dostać nawet 5 tys. złotych grzywny (fot. Olgierd Rudak, CC-BY-SA 3.0)


Zaczynając od początku:

  • zgodnie z ustawą o dowodach osobistych penalizowane jest m.in. uchylanie się od obowiązku „posiadania lub wymiany” dowodu osobistego;
  • wymiana dowodu osobistego to oczywiście wydanie nowego dokumentu m.in. w przypadku upływu terminu ważności, zmiany danych, zmiany wizerunku posiadacza, utraty lub uszkodzenia (art. 46 ust. 1 udo);
  • dla jasności: każdy ma obowiązek złożyć wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego najpóźniej na 30 dni przed upływem terminu ważności starego;
  • gorzej z „posiadaniem” — na szczęście pojęcia tego nie ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 336 kc) — czyli na szczęście nie trzeba mieć przy sobie cały czas dowodu;

art. 79 pkt 1 ustawy o dowodach osobistych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1464)
Kto:
1) uchyla się od obowiązku posiadania lub wymiany dowodu osobistego, (…)
podlega karze ograniczenia wolności albo karze grzywny.

  • owo „posiadanie” dowodu osobistego jest raczej rozumiane jako prawo przysługujące każdemu obywatelowi RP (art. 5 ust. 1 udo) oraz obowiązek każdego pełnoletniego obywatela RP zamieszkującego terytorium Polski (art. 5 ust. 2 udo), przy czym każdy może posiadać tylko jeden ważny dowód osobisty (art. 6 ust. 2 udo);
  • słowem: ryzyko poniesienia kary za brak ważnego dowodu osobistego w istocie dotyczy każdego pełnoletniego obywatela polskiego, który mieszka w Polsce — ale obowiązek posiadania dowodu osobistego nie może być rozumiany jako obowiązek noszenia dokumentu przy sobie cały czas;
  • inną sprawą jest natomiast umyślne wprowadzenie organu państwowego w błąd co do tożsamości (art. 65 par. 1 kw).

Kiedy jednak może się okazać, że dokument tożsamości — niekoniecznie dowód osobisty — będzie wymagany? Pierwsze co przychodzi mi do głowy to:

  • po wprowadzeniu stanu wojennego może być nałożony obowiązek „posiadania przy sobie” dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość (art. 23 ust. 1 ustawy, z sankcją w postaci aresztu lub grzywny, art. 33 ust. 1 pkt 3);
  • podobnie w przypadku wprowadzenia stanu wyjątkowego (art. 18 ust. 1 ustawy, naruszenie obowiązku jest także wykroczeniem, art. 23 ust. 1 pkt 6);
  • przy sprzedaży biletów na mecz piłkarski (art. 9 i art. 15 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych);
  • przy przekraczaniu granic państwowych (art. 14 ustawy o ochronie granicy państwowej — ale chyba niekoniecznie przy przekraczaniu granicy wewnętrznej, por. „Nielegalne przekroczenie granicy państwowej”);
  • przy płatności kartą płatniczą (por. „Okazanie dokumentu tożsamości przy płatności kartą płatniczą”).

I to by było na tyle, na teraz.

31 comments for “Kara za brak ważnego dowodu osobistego

  1. Robert Walczak
    2 stycznia 2018 at 09:18

    Czegoś tu zabrakło: „inną sprawą jest natomiast umyślne wprowadzenie organu państwowego co do tożsamości (art. 65 par. 1 kw).”

  2. b52t
    2 stycznia 2018 at 09:36

    Ciekawostkowo: na tym portalu: https://businessinsider.com.pl/ (scroll do mniej więcej 40% wysokości strony) użyto zdjęcie ilustracyjne.

  3. Eleuth
    2 stycznia 2018 at 15:18

    Ciekawe jak to jest ze mną i podobnymi do mnie. Mieszkam za granicą od kilku lat, ale nadal jestem zameldowana w Polsce (mama nie chciała mnie wymeldowywać, tak na wszelki wypadek). Dowodu nie posiadam, tylko paszport. Od czasu do czasu do Polski jednak przyjeżdżam, tak na kilka dni w odwiedziny. Nie, żebym coś zrobiła złego, albo planowała, ale czy w razie wylegitymowania przez policję sam paszport wystarczy? Mogę mieć jakieś kłopoty?

    • 2 stycznia 2018 at 15:39

      „Zameldowanie” i „zamieszkanie” to odrębna sprawa, więc co do zasady nie ma problemu.

      Inna sprawa, że na to jest osobny paragraf — pobyt poza granicami RP trwający przeszło 6 miesięcy powinien być zgłaszany (teraz nawet z przewidywanym okresem pobytu), przy czym wyjazd „bez zamiaru stałego pobytu” nie skutkuje wymeldowaniem (art. 36 ust. 1-2 ustawy o ewidencji ludności).

    • sjs
      2 stycznia 2018 at 16:05

      W przypadku legitymowania nie musisz mieć żadnego dokumentu, chociaż lepiej mieć – mniej wyjaśniania. Natomiast w czasie sprawdzania Twoich danych policjanci mogą się zorientować, że w ogóle nie posiadasz aktualnego dowodu osobistego i mogą wtedy skierować sprawę do sądu.

      • Eleuth
        2 stycznia 2018 at 16:10

        Czyli podsumowując – bez względu na to gdzie się mieszka, czy w Polsce, czy za granicą, dowód osobisty lepiej mieć, nie ważne, czy przy sobie, czy w szufladzie w domu?

        • 2 stycznia 2018 at 16:26

          Obowiązek dotyczy obywateli RP zamieszkującego terytorium naszego pięknego kraju.

          Nie znam praktyki, ale jeśli dominuje domniemanie, że „jeśli nie ma zgłoszenia wyjazdu, to obywatel zamieszkuje” — a Ty tego wyjazdu nie zgłosiłaś, a w dodatku jesteś zameldowana — to kara może być :)

        • sjs
          2 stycznia 2018 at 16:47

          Tak. To może wyjść też np. w czasie kontroli na lotnisku, szczególnie jakbyś leciała poza Schengen.

          • Eleuth
            2 stycznia 2018 at 17:38

            Właśnie miałam się zapytać o przekraczanie granicy, ale przeczytałeś mi w myślach.
            Drugie pytanie jakie miałam to czy przy wyrabianiu dowodu teraz (znaczy gdy będę miała taką możliwość, gdyż do Polski na razie się nie wybieram, chyba że jest możliwość wyrobienia zdalnie), urzędnik zobaczy, że nie miałam dowodu od jakiegoś już czasu i może skierować sprawę do sądu?

            • sjs
              2 stycznia 2018 at 18:33

              Wtedy już nie będziesz „uchylała się od obowiązku posiadania lub wymiany”, więc będziesz bezpieczna.

              Wniosek o dowód osobisty można złożyć przez Internet (https://obywatel.gov.pl/meldunek/dowod-osobisty-wniosek-o-dowod#scenariusz-przez-internet), ale potrzebny jest do tego profil zaufany, a jego nie zdobędziesz zdalnie o ile nie masz konta w jednym z kilku banków (https://pz.gov.pl/dt/registerByXidp).

              • Eleuth
                2 stycznia 2018 at 18:39

                Dzięki za te informacje. Pytanie pozostaje już tylko takie: jeżeli teraz złożę wniosek o dowód to ile taki już wyrobiony dokument może leżeć w urzędzie zanim go odbiorę i czy wtedy policja będzie miała w systemie, że „posiadam dowód”, czy dopiero po odebraniu i pokwitowaniu?
                Profil zaufany mam.

              • sjs
                2 stycznia 2018 at 19:46

                Google podpowiada, że może leżeć długo, najwyżej odbiór potrwa trochę dłużej. Dowód w systemie raczej już będzie widoczny.

              • 3 stycznia 2018 at 02:47

                A można odebrać dowód w ambasadzie? Bo w sumie Dowodu nie wydaje organ Centralny (urząd wojewódzki lub marszałkowski), tylko samorząd (u mnie prezydent miasta). Tak więc, spokojnie Dowód i Paszport mogła by wydać Ambasada – tylko dłuższa będzie logistyka.

              • 3 stycznia 2018 at 08:43

                //ort

                ;-)

              • 3 stycznia 2018 at 08:42

                Dowód może w urzędzie leżeć latami, przerabiane w praktyce (jeszcze składany papierowo).

  4. 3 stycznia 2018 at 02:53

    Do tego kiedy może się przydać ID, to mi do głowy dochodzi jeszcze jazda bez ważnego biletu. – Prawo Przewozowe art. 33a ust.4

    • 3 stycznia 2018 at 08:47

      O dokumencie tożsamości jest w art. 33a ust. 7, aczkolwiek to jest sytuacja awaryjna (ust. 4 to uprawnienie do bezpłatnego lub ulgowego przejazdu — to nawet nie musi być dokument tożsamości).

      • 3 stycznia 2018 at 09:17

        Możliwe z pamięci pisałem.

        • 3 stycznia 2018 at 09:44

          Aczkolwiek przyznam, że to troszkę podobne do płatności kartą płatniczą :)

  5. 3 stycznia 2018 at 02:53

    A teraz trudne pytanie, jak do tego ma się mDokument. Czy mogę mieć mDokument i nie mieć Dowodu?

    • sjs
      3 stycznia 2018 at 06:55

      mDokument nie jest dokumentem stwierdzającym tożsamość.

  6. Waldemar Bulkowski
    3 stycznia 2018 at 18:41

    No ja dzisiaj zostałem ukarany za brak ważnego DO…
    Chciałem wpłacić gotówkę na swoje konto w Aliorze, a tu okazało się, że żeby dokonać wpłaty muszę mieć ważny DO. System nie przepuści i tyle…
    No trudno, w sumie moja wina, bo wniosek o nowy DO złożyłem trochę za późno.
    Poszedłem do PKO i tam bez problemów wpłaciłem na swoje drugie konto i zrobiłem przelew do Aliora…

    • sjs
      3 stycznia 2018 at 19:40

      Ile chciałeś wpłacić, powyżej 10 tysięcy euro?

      • Waldemar Bulkowski
        3 stycznia 2018 at 19:44

        300 złotych :)

        • sjs
          3 stycznia 2018 at 20:24

          To gratulacje dla Aliora :)

          • Waldemar Bulkowski
            3 stycznia 2018 at 21:23

            Podobno nie tylko Alior… W ING jeszcze gorzej, bo nie tylko w placówce, ale i on-line nic nie zrobisz (nawet przelewu wewnętrznego) jak skończy się ważność DO.

            • 3 stycznia 2018 at 21:53

              Właściwie to nawet dobrze, bo to oznacza, że system działa.

              Ciekawym czy okazywałeś się tym dowodem — i nie poradził inny dokument? — czy Cię obczaili w swoim systemie (gdzie mieli zapisane, że dowód ma określoną datę ważności)?

              BTW swego czasu babka w urzędzie miasta odmówiła obsłużenia mnie za „nieważny dowód” — nieważny, bo flamastrem napisałem na nim numer telefonu do małżonki i grupę krwi (było już na tym lub tamtym blogasku).

Dodaj komentarz