Czy wójt może odwołać się do sądu pracy od uchwały rady gminy obniżającej jego wynagrodzenie?

Idą wybory samorządowe, poznaj swoje prawa. Dziś zatem odpowiedzi na kilka pytań ważkich dla wójtów, burmistrzów i prezydentów: czy rada gminy może dowolnie zmniejszyć wysokość poborów otrzymywanych przez wójta? czy na obniżenie wynagrodzenia wójta można wnieść odwołanie do sądu pracy? czy wójt ma prawo do pensji uzależnionej od ilości i jakości świadczonej pracy? czy ewentualne obniżenie wynagrodzenia ze względu na poglądy polityczne stanowi dyskryminację? (wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2018 r., III PK 33/17).


obniżenie wynagrodzenia wójta odwołanie

Kasa, misiu, kasa (fot. Olgierd Rudak, CC-BY-SA 3.0)


Spór dotyczył obniżenia wynagrodzenia wójta wskutek podjęcia przez radę gminy stosownej uchwały. Wójt uważał, że wskazana w uzasadnieniu uchwały przyczyna jest nieprawdziwa — zaś wynagrodzenie zostało obniżone z przyczyn politycznych — zatem wniósł przeciwko urzędowi gminy pozew do sądu pracy domagając się zasądzenia wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wcześniejszej uchwały oraz ustalenia wysokości należnej mu pensji.

art. 18 ust. 2 pkt 2 usg
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy:
2) ustalanie wynagrodzenia wójta, stanowienie o kierunkach jego działania oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności;

Sąd I instancji stwierdził, że uchwała miała charakter represyjny, zatem została podjęta z naruszeniem prawa, a więc jest nieważna, zatem uwzględnił powództwo w części dotyczącej wyrównania wynagrodzenia (ale odmówił ustalenia wysokości wynagrodzenia).

Inaczej sprawę oceniono w apelacji: sąd pracy nie może orzekać o nieważności uchwały obniżającej wynagrodzenie wójta, można tego dokonać wyłącznie w trybie administracyjnym, ale powód uchwały nie zaskarżył. Co więcej do zatrudnienia na podstawie wyboru nie stosuje się kodeksu pracy — jedynym organem władnym do oceny pracy wójta jest organ stanowiący kontrolny gminy, czyli rada, która ma wyłączną kompetencję do ustalania jego pensji (art. 18 ust. 2 usg). Niezależnie zatem od tego, że wójt ma prawo poddać wysokość wynagrodzenia kontroli sądu powszechnego (ale tylko co do tego czy wysokość wynagrodzenia odpowiada normatywnym widełkom), to sąd taki nie ma prerogatywy do uznania, że uchwała jest nieważna. Radzie gminy przysługuje prawo arbitralnego określania wysokości wynagrodzenia wójta (wynika to ze specyfiki stosunku pracy), ale obniżenia wynagrodzenia nie można oceniać z perspektywy art. 42 kp.

art. 78 par. 1 kp
Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.

Wójt wniósł skargę kasacyjną, w której wskazał m.in., że: (i) każdy pracodawca, nawet zatrudniający pracownika z wyboru, powinien stosować przepisy o ustalaniu wysokości wynagrodzenia (art. 78 kp), więc zmiana nie może następować w oparciu o arbitralną decyzję rady; (ii) obniżenie wynagrodzenia wþjta ze względu na poglądy jego polityczne stanowi dyskryminację w zatrudnieniu (art. 11(3) kp); (iii) uchwała obniżająca wysokość wynagrodzenia jest mniej korzystna niżby wynikało to z normy ustawowej (art. 78 kp), a zatem jest nieważna (art. 18 par. 2 kp); uchwała dyskryminująca wójta ze względu na poglądy polityczne powinna być uznana za nieważną na podst. art. 18 par. 3 kp.

Sąd Najwyższy podkreślił, iż zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym do wyłącznych właściwości rady gminy należy ustalenie wysokości wynagrodzenia wójta — ustalenie warunków płacowych nie wymaga zgodnego oświadczenia woli obu stron stosunku pracy  (art. 11 kp). Stąd też rada gminy jest wyłącznie uprawniona do zmiany wysokości wynagrodzenia wójta (wyrok NSA z 9 listopada 2004 r., OSK 873/04), przy czym brak takich regulacji nie oznacza, że jest to niedopuszczalne (wyrok SN z 9 czerwca 2008 r., II PK 330/07). Nie ma także przepisów gwarantujących stabilność warunków płacowych wójta w okresie trwania jego mandatu — ten element stosunku pracy podlega zmianie ze względu na jednostronne władcze oświadczenie woli organu stanowiącego gminy, który działa za pracodawcę (art. 3(1) kp).
Odebranie radzie gminy uprawnienia do ustalania wysokości wynagrodzenia wójta podważałoby jej ustawowe kompetencje (por. wyrok SN z 20 czerwca 2001 r., I PKN 488/00). Wyłącznie rada gminy jest uprawniona do oceny pracy świadczonej na stanowisku wójta gminy.

Orzecznictwo konsekwentnie przyjmuje, że w przypadku stosunku pracy na podstawie wyboru nie mają zastosowania przepisy kodeksu pracy dotyczące zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, zwłaszcza regulujące kwestie wypowiedzenia warunków pracy i płacy — co jednak nie oznacza, że pozostaje poza kontrolą sądową sprawowaną w trybie nadzoru.
W konsekwencji oznacza to, że sąd powszechny jest uprawniony wyłącznie do kontroli funkcji gwarancyjnej przepisów płacowych — czyli do oceny czy ustalone wynagrodzenie mieści się w granicach wynikających z bezwzględnie obowiązujących przepisów — nie ma jednak prawa do oceny wynagrodzenia wójta pod kątem art. 78 par. 1 kp. Z tych samych względów sama uchwała nie może być uznana za naruszającą zakaz stosowania aktów mniej korzystnych dla pracownika (art. 18 par. 2 kp), zaś wójt nie może domagać się ustalenia wysokości jego wynagrodzenia w oparciu dyrektywy kodeksowe. Owszem, co do zasady obniżenie wynagrodzenia ze względu na poglądy polityczne stanowi dyskryminację w zatrudnieniu — jednak powód nie wykazał, iżby w jego sprawie doszło do tego rodzaju dyskryminacji.

Stąd też skarga kasacyjna została oddalona jako bezzasadna.

4 comments for “Czy wójt może odwołać się do sądu pracy od uchwały rady gminy obniżającej jego wynagrodzenie?

  1. 6 sierpnia 2018 at 11:59

    te wszystkie historie mnie zadziwiają. Dlaczego przechodzą przez wszystkie szczeble i SN musi kombinować a nie można od razu

    • Olgierd Rudak
      6 sierpnia 2018 at 12:06

      Bo każdy ma konstytucyjne prawo do dwuinstancyjnego sądu — oraz prawo do wniesienia (nie w każdej sprawie) sprawy do SN.

      • 6 sierpnia 2018 at 14:41

        no ale sąd rejonowy powinien od razy dobre orzeczenie wydawać, takie jak później ów Sąd Najwyższy.

        • Olgierd Rudak
          6 sierpnia 2018 at 15:02

          Aha.
          Nienie, powinna być ustawa, że ludziom nie wolno przegranych spraw do sądów podawać.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.