Wystąpienie Polski z Unii Europejskiej

A ponieważ już za chwileczkę, już za momencik Wielka Brytania z Unii się wykręci (ku mojemu, nie będę ukrywał, zdumieniu, bo byłem przekonany, że jednak rozejdzie się po kościach), podchwytliwie postanowiłem poszukać na tutejszych łamach odpowiedzi na pytanie: czy wystąpienie Polski z Unii Europejskiej jest prawnie możliwe? (a to za przyczyną opublikowanego wczoraj tekstu jednolitego ustawy o umowach międzynarodowych).

art. 50 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. nr 90 poz. 864)
Każde Państwo Członkowskie może, zgodnie ze swoimi wymogami konstytucyjnymi, podjąć decyzję o wystąpieniu z Unii.

Najkrócej udzielona odpowiedź brzmi: tak, są przepisy prawa krajowego, które wprost określają procedurę wystąpienia Rzeczpospolitej z EU, a mianowicie:

  • generalną zasadą jest, iż warunkiem wejścia w życie umowy międzynarodowej jest jej ratyfikacja przez prezydenta (art. 89 Konstytucji RP), choć w odniesieniu do umów mniejszej wagi może wystarczyć zatwierdzenie przez rząd, podpisanie, wymianę not, lub „w inny sposób dopuszczony przez prawo międzynarodowe” (art. 12-13 ustawy o umowach międzynarodowych);
  • formuła ratyfikacji wprost wymagana jest w odniesieniu do szeregu enumeratywnie wskazanych aktów prawnych Unii Europejskiej („o których mowa w art. 48 ust. 6 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w art. 25, art. 218 ust. 8 akapit drugi zdanie drugie, art. 223 ust. 1, art. 262 lub art. 311 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej”, art. 12 ust. 2a ustawy);
  • dla przypomnienia: przyłączenie Polski do EU nastąpiło na podstawie uregulowania konstytucyjnego (po referendum, art. 90 ust. 3 Konstytucji RP; to taki prztyczek w nos tych, którzy twierdzą, że konstytucji nie da się stosować wprost; nb. frazę o „przekazaniu kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach” uważam za nieco wprowadzającą w błąd);
  • (na marginesie, bo chyba nie każdy kojarzy: Unia Europejska jest podmiotem prawa międzynarodowego i może zawierać „swoje” umowy międzynarodowe, por. art. 9 pkt 1 ustawy o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem RP w EU, Dz.U. z 2010 nr 213 poz. 1395);
  • skoro była to jeszcze jedna umowa międzynarodowa, to umowę taką (jak widać) można wypowiedzieć — i tu właśnie kłania się ustawa o umowach międzynarodowych (a dokładnie jej art. 22a, nb. dodany tą samą ustawą o współpracy…);
art. 22a ustawy o umowach międzynarodowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 127)
1. Do wystąpienia z Unii Europejskiej stosuje się odpowiednio przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1 i 2.
2. Przedłożenie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej projektu decyzji o wystąpieniu z Unii Europejskiej jest dokonywane po uzyskaniu zgody wyrażonej w ustawie.
3. Decyzję o wystąpieniu z Unii Europejskiej ogłasza się w Dzienniku Ustaw.
4. Prezes Rady Ministrów notyfikuje Radzie Europejskiej decyzję o wystąpieniu z Unii Europejskiej.
Zgodę na przedłużenie okresu, o którym mowa w art. 50 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, wyraża Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów.
6. Przedłożenie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku dotyczącego przedłużenia okresu, o którym mowa w art. 50 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, jest dokonywane po uzyskaniu zgody wyrażonej w ustawie.
  • i tak wystąpienie Polski z Unii Europejskiej wymaga (po wyczerpaniu procedury opisanej w art. 50 TUE) złożenia wniosku o ratyfikację wynegocjowanych warunków — najpierw Radzie Ministrów przez stosownego ministra;
  • po rozpatrzeniu wniosku o ratyfikację umowy o opuszczeniu EU rząd podejmuje uchwałę o przedłożeniu umowy do ratyfikacji prezydentowi (czy „podejmuje uchwałę” w art. 15 ust. 1 oznacza, że ewentualnie może uchwały nie podjąć lub podjąć uchwałę o nieprzedłożeniu umowy do ratyfikacji? temu można poświęcić kolejne kwartały sporów);
  • na podstawie uchwały szef MSZ przedkłada głowie państwa umowę do ratyfikacji, wraz z uzasadnieniem i projektem dokumentu ratyfikacyjnego;
  • (dla jasności: ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację jak i sam akt wystąpienia oczywiście są publikowana w Dzienniku Ustaw);
  • warunkiem skuteczności ew. wystąpienia z EU jest notyfikacja decyzji Komisji Europejskiej;
  • (a gdyby ktoś chciał przedłużać terminy, to czyni to prezydent na wniosek rządu, pod warunkiem uzyskania ustawowego upoważnienia).

Q.E.D.

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

24 komentarzy
Oldest
Newest
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze