Wypłata po zerwaniu polisolokaty nie stanowi świadczenia głównego w rozumieniu art. 385(1) par. 1 kc

Krótko i na temat: w podjętej dziś uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że świadczenie wypłacane po zerwaniu polisolokaty nie stanowi świadczenia głównego w rozumieniu przepisów o klauzulach abuzywnych.

uchwała Sądu Najwyższego z 17 lipca 2020 r. (III CZP 75/19)
​Świadczenie wypłacane przez ubezpieczyciela w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie jest świadczeniem głównym w rozumieniu art. 385(1) § 1 zd. 2 kc.

Uchwałę podjęto w odpowiedzi na następujące pytanie prawne przedstawione przez SO w Poznaniu:

Czy świadczenie wypłacane przez ubezpieczyciela konsumentowi — ubezpieczającemu na podstawie umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym w związku z rozwiązaniem umowy przez ubezpieczającego przed upływem terminu, na który umowa została zawarta (tj. przed upływem okresu ubezpieczenia), które w umowie nosi miano świadczenia wykupu i które stanowi określony w umowie procent środków zgromadzonych przez ubezpieczającego na prowadzonym dla niego rachunku, jest świadczeniem głównym umowy w rozumieniu art. 385(1) § 1 zdanie drugie kc?​

Dzisiejsza uchwała powinna mieć znaczne konsekwencje dla konsumentów, którzy toczą lub będą toczyć bój o zwrot wpłaconych kwot — i potrącenie opłaty likwidacyjnej po zerwaniu polisolokaty. Dla przypomnienia: zgodnie z art. 385(1) par. 1 kc ocenie przez pryzmat niedozwolonych postanowień umownych nie podlegają te postanowienia, które (w pewnym uproszczeniu) można zaliczyć do kluczowych elementów stosunku prawnego (essentialia negotii).

art. 385(1) par. 1 kc
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Gdyby więc Sąd Najwyższy przyjął, iż — skoro opłacana przez ubezpieczonego składka jest świadczeniem głównym i wypłacana przez ubezpieczyciela suma ubezpieczenia też jest świadczeniem głównym (co wątpliwości nie budzi) — świadczeniem głównym jest także kwota wypłacana przy zerwaniu polisolokaty — dalece utrudniłoby to ubieganie się o zwrot potrąconej opłaty likwidacyjnej. Utrudniło, lecz nie uniemożliwiło — ponieważ wówczas spór dotyczyłby tylko jednoznaczności sformułowań ustanawiających ową opłatę likwidacyjną.
Czy to oznacza, że nie można traktować jako świadczenia głównego także opłaty likwidacyjnej? Moim zdaniem oczywiście tak — ponieważ jest ona pochodną świadczenia wypłacanego przez ubezpieczyciela po zerwaniu polisolokaty.

I teraz tak: pamiętając oczywiście, że uchwały SN nie wiążą sądów powszechnych ani nawet samego SN (wyjąwszy uchwały o mocy zasady prawnej), nie mam pewności czy pogląd ten utrwali się na tyle mocno i głęboko, że nie będzie budził kolejnych wątpliwości. Zwracam bowiem uwagę, że całkiem identyczną w treści uchwałę podjęto pół roku temu w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione przez SO w Szczecinie:

uchwała Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2020 r. (III CZP 51/19)
Świadczenie wypłacane przez ubezpieczyciela w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie jest świadczeniem głównym w rozumieniu art. 385(1) § 1 zd. 2 kc.

Co i tak stanowi jakby utrwalenie poglądów po pewnej ewolucji — zwracam bowiem uwagę, że pięć lat temu SN odmówił wydania uchwały — stwierdzając, że nie można udzielić generalnej odpowiedzi na generalnie pytanie, bo wszystko zależy od treści konkretnego uregulowania (postanowienie SN z 3 grudnia 2015 r., III CZP 87/15).

Swoją drogą to oczywiście nie pierwszy przypadek seryjnego wydawania kilku identycznych uchwał, z których każda stanowi zasadę prawną (por. „Rodzice bardzo ciężko poszkodowanego dziecka mogą domagać się zadośćuczynienia za zerwanie więzi rodzinnych”) — ale i tak jest weselej, jeśli kolejna też jest zasadą prawną, ale jawnie polemizuje z poprzednimi (por. „Więzi rodzinne nie są dobrem osobistym — więc najbliższym poszkodowanego nie przysługuje odszkodowanie”).

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze