Jak rozumieć winę umyślną w zamiarze bezpośrednim przy przestępstwie znęcania się nad zwierzętami?

Oczywistą oczywistością jest, że przestępstwo znęcania się nad zwierzętami wymaga wykazania po stronie sprawcy winy umyślnej i zamiaru bezpośredniego. Czy to jednak oznacza, że człowiek musi zamierzać umyślnie sprawić zwierzęciu ból i cierpienie, żeby ponieść odpowiedzialność karną? Czy jednak wystarczy, by umyślne i celowe było podjęcie działań, wskutek których zwierzę odczuwa ból i cierpienie? I całkiem przy okazji: czy sąd może w uzasadnieniu wyroku pisać o „tzw. miłośnikach zwierząt” i „fanatycznej krucjacie rozpętanej przez pseudoobrońców praw zwierząt”?


wina umyślna zamiar bezpośredni znęcanie zwierzętami

Swoją drogą zawsze mnie zastanawia bezmyślne ględzenie, że mówienie o właścicielach niedbających o swoje zwierzęta to absurd, bo przecież to biznes, więc dbają. Fakty są takie, że niektórzy nie dbają nawet o własne ukochane samochody — wymieniają olej co 30 tys. km, pałują na zimno, czekają na światłach z wciśniętym sprzęgłem — a co dopiero o zwierzęta, które „głosu nie mają”( (fot. Olgierd Rudak, CC-BY-SA 3.0)


wyrok Sądu Najwyższego z 7 lipca 2020 r., (II KK 222/19)
1. Przestępstwo znęcania się nad zwierzętami w swojej konstrukcji wymaga zaistnienia po stronie sprawcy winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim, jednak zamiar ten badać należy w odniesieniu do samej czynności sprawczej, nie zaś do woli sprawcy zadania bólu lub cierpienia zwierzęciu.
2. Ból lub cierpienie zwierzęcia mają charakter zobiektywizowany i ich rzeczywisty byt jest niezależny od tego, czy sprawca wprost do nich dążył. Przedmiotem ochrony ustawowej jest bowiem ochrona zwierząt przed cierpieniem i bólem, zaś na ich doznanie nie ma w praktyce wpływu motywacja sprawcy.

Orzeczenie dotyczyło właściciela pseudohodowli psów oskarżonego o jako znęcanie się nad zwierzętami — przetrzymywał je w warunkach rażącego zaniedbania, w nieodpowiednich pomieszczeniach, a także nie leczył, jeśli zachorowały.

art. 35 ust. 1a i ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt
1. Tej samej karze [pozbawienia wolności do lat 3] podlega ten, kto znęca się nad zwierzęciem.
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 lub 1a działa ze szczególnym okrucieństwem podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Sąd I instancji ocenił sprawę jako „histerię ze strony tzw. miłośników zwierząt”, stwierdził też, że „oskarżony stał się ofiarą fanatycznej krucjat rozpętanej przez pseudoobrońców praw zwierząt, którzy swoim zachowaniem w gruncie rzeczy podważali zaufanie do całego ruchu”, w czym pomagali przekupieni profesjonaliści. Wyrok uniewinniający został podtrzymany w apelacji.

Skuteczna okazała się kasacja wniesiona przez działającą jako oskarżyciel posiłkowy fundację statutowo zajmującą się opieką nad zwierzętami. Sąd Najwyższy przypomniał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena czynu jako przestępstwa znęcania się nad zwierzętami nie wymaga wykazania, iż sprawca wprost dążył do zadania zwierzęciu cierpienia; owszem, wina musi mieć charakter umyślny w zamiarze bezpośrednim, jednak przez zamiar rozumie się samą czynność sprawiającą ból lub cierpienie, a nie wolę sprawienia zwierzęciu bólu lub cierpienia (tłumacząc z prawniczego na ludzkie: sprawca musiał chcieć zrobić to, co oznacza znęcanie się nad zwierzęciem, natomiast nie musiał chcieć się znęcać).

art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt
Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: (…)

Ustawa o ochronie zwierząt ogranicza swobodę postępowania człowieka wobec zwierzęcia i nakłada na nich pewne obowiązki. znęcanie się nad zwierzętami polega na świadomym dopuszczaniu do zadawaniu bólu lub cierpień, w tym poprzez niezapewnienie utrzymywanym stworzeniom odpowiednich warunków bytowych, które znów należy oceniać poprzez wymóg „humanitarnego traktowania” (art. 5 uoz). Humanitarne traktowanie zwierząt polega na uwzględnianiu ich potrzeb, a także zapewnieniu mu opieki i ochrony (art. 4 pkt 2 uoz), zaś właściwe warunki bytowania oznaczają obowiązek zapewnienia zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku (art. 4 pkt 15 uoz). Katalog zachowań, które mogą być traktowane jako znęcanie się nad zwierzętami ma charakter otwarty, należy do nich m.in. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywaniu ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa” (art. 6 ust. 2 pkt 10 uoz).

Biorąc pod uwagę te okoliczności SN stwierdził, że uzasadnienie wyroku uniewinniającego ma charakter „wręcz publicystyczny, wysoce emocjonalny i zawiera sformułowania, które nie powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji organu procesowego” (chciałoby się rzec, że z pewnością nie zostało sporządzone na formularzu). Zamiast wymaganych odniesień do faktów i dowodów, najeżone jest znakami zapytania, najprawdopodobniej dla wywarcia wrażenia na czytelniku. Co więcej uzasadnienie orzeczenia jest wewnętrznie sprzeczne: sąd dostrzegł wprawdzie, że psy miewały nieprawidłowe podłoże, niewystarczającą wentylację i oświetlenie, posesja była częściowo zaniedbana, zaś zwalczanie pcheł i pasożytów było bezskuteczne ze względu na nieskuteczność preparatów, a nawet uznał, że można mówić o naruszeniu art. 6 ust. 2 pkt 10 uoz — ale mimo to wydał wyrok uniewinniający. Błędem jest także analiza zachowań oskarżonego w okresie nieobjętym aktem oskarżenia (po kontroli oskarżony usunął zaniedbania i zaszczepił psy, no ale przecież nie tego dotyczyła sprawa).

Wszystko to prowadzi do konkluzji, iż w toku postępowania mogło dojść do naruszenia zasady obiektywizmu (art. 4 kpk) i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk), ale także wykładni art 35 ust. 1a uoz (natomiast niekoniecznie sprawcy można zarzucać przestępstwo z art. 35 ust. 2 uoz). Ponieważ uchybień tych nie wychwycił sąd odwoławczy, SN zdecydował się na uchylenie obu wydanych wyroków i zwrot sprawy do sądu I instancji.

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze