Czy utworzenie nowego etatu — i równoczesna likwidacja identycznego stanowiska — pozwala na wypowiedzenie pracownikowi umowy?

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę ze względu na restrukturyzację zatrudnienia i likwidację stanowiska pracy, jeśli nieco wcześniej zdecydował się na zatrudnienie pracownika na podobnym etacie? Czy jednak utworzenie nowego stanowiska pracy i prawie równoczesne zwolnienie innego pracownika oznacza, że przyczyna wypowiedzenia jest pozorna?


droga leśna
Ujęcie czysto ilustracyjne, acz może stanowić podpowiedź jak powinno wyglądać oznaczenie drogi leśnej, po której wolno jeździć pojazdami mechanicznymi (fot. Olgierd Rudak, CC-BY 2.0)

nieprawomocny wyrok SR w Olsztynie z 31 maja 2022 r. (IV P 241/21)
Wypowiedzenie umowy o pracę jest nieuzasadnione zarówno wtedy, gdy wskazana w nim przyczyna faktycznie zaistniała, lecz nie mogła stanowić podstawy rozwiązania łączącego strony stosunku pracy, jak i wówczas, gdy przyczyna ta okazała się pozorna (fikcyjna, nierzeczywista, nieprawdziwa, nieistniejąca) i z tego właśnie względu nieuzasadniająca wypowiedzenia, a więc powodująca uznanie tego wypowiedzenia za nieuzasadnione.

Orzeczenie dotyczyło wniesionego przez zastępczynię nadleśniczego odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę ze względu na likwidację stanowiska pracy. W nadleśnictwie przez lata był tylko jeden etat zastępcy nadleśniczego, jednak w 2020 r. stworzono kolejny i zatrudniono drugiego zastępcę, aby rychło stwierdzić, że konieczna restrukturyzacja zatrudnienia i likwidacja jednego ze stanowisk — padło na tę „starą” zastępczynię (zaraz po wygaśnięciu jej ochrony przedemerytalnej). W uzasadnieniu wypowiedzenia powołano konieczność redukcji etatów zastępcy nadleśniczego i racjonalizacji kosztów (bo koronawirus), zaś powódka została wytypowana do zwolnienia ze względu na nabycie prawa do emerytury. Jednakże zdaniem kobiety skoro chlebodawca nieco wcześniej zdecydował się na utworzenie nowego stanowiska pracy, przyczyna jej zwolnienia była nieprawdziwa i niezgodna z prawem, zatem we wniesionym do sądu odwołania zażądała przywrócenia do pracy na dotychczasowe stanowisko zastępcy nadleśniczego.

W ocenie pozwanego pracodawcy utworzenie drugiego etatu zastępcy było konieczne ze względu na pogorszenie się sytuacji finansowej nadleśnictwa (w 2020 r. osiągnięto zysk netto w wysokości 142 tys. zł, przy planowanych 600 tys. zł), przy zwiększeniu zakresu obowiązków spoczywających na nadleśnictwie, a to po zniesieniu sąsiedniej jednostki i przejęciu jej obszaru (chodzi o Nadleśnictwo Jagiełek, por. „Leśnicy likwidują jedno z nadleśnictw. Co z pozostałymi?”). Po reorganizacji zaczęto analizować zasadność utrzymania zwiększonego stanu zatrudnienia — zaś biorąc pod uwagę „ostateczny brak przejęcia większego obszaru” (sic!) zdecydowano się zlikwidować jedno ze stanowisk zastępcy. Z ostrożności procesowej nadleśnictwo wnosiło o zasądzenie odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy.

art. 30 par. 4 kodeksu pracy
W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy.


art. 45 par. 1-2 kodeksu pracy
§ 1. W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy — stosownie do żądania pracownika — orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu — o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.
§ 2. Sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu.

Odnosząc się do sporu sąd stwierdził, że nie jest władny do badania racjonalności decyzji pracodawcy o konieczności przeprowadzenia zmian organizacyjnych, gospodarczych i związanych z zarządzaniem zakładem pracy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zmniejszenie stanu zatrudnienia w zakładzie pracy stanowi uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę. Pracodawca ma prawo racjonalizować koszty i organizację pracy, zaś w ramach tych działań może decydować o likwidacji stanowisk pracy i związanej z tym redukcji zatrudnienia, która może uzasadniać wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę. Kwestia potrzeby dokonania takich zmian należy do autonomii pracodawcy i nie podlega ocenie sądu. Jednakże chociaż sąd pracy nie jest powołany do badania zasadności, celowości i racjonalności decyzji pracodawcy o zmniejszeniu stanu zatrudnienia, może badać jakie były rzeczywiste przyczyny zwolnienia pracownika. Jest to szczególnie oczywiste jeśli „pracodawca najpierw zatrudnia pracownika tylko po to, aby wkrótce potem zwolnić innego pracownika wykonującego te same zadania”, co podpowiada, że mógł powołać się w wypowiedzeniu na przyczynę pozorną.

W sprawie nie ma wątpliwości, że nadleśnictwo było w trudnej sytuacji finansowej — a mimo to zdecydowano się na utworzenie utworzenie nowego stanowiska zastępcy nadleśniczego. Operacja wyglądała w ten sposób, że początkowo zadania podzielono pomiędzy obu pracowników, a po likwidacji etatu zajmowanego przez powódkę wszystkie kompetencje przypadły nowo zatrudnionemu zastępcy, bez jakichkolwiek merytorycznych zmian w zakresie obowiązków, a wszystko jeszcze przed finalizacją wchłonięcia sąsiedniej jednostki (nb. sąd zwrócił uwagę, że w świetle dowodów w momencie powołania kolejnego stanowiska zastępcy nadleśniczego było już oczywiste, że do połączenia nie dojdzie, zaś świadek zeznał, iż nie było mnie stać na drugiego zastępcę, ale pojawił się rynku pracy doświadczony pracownik z kompetencjami, a nie ma tak doświadczonych pracowników, którzy są przygotowani do pełnienia tak ważnej funkcji”).

Podanie w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyny pozornej — nierzeczywistej, nieprawdziwej — oznacza brak przyczyny w rozumieniu art. 30 par. 4 kp, a więc wiąże się dla pracodawcy ze skutkami określonymi w art. 45 kp. Stąd też sąd pracy orzekł o przywróceniu powódki na zajmowane wcześniej stanowisko zastępczyni nadleśniczego (zaś przegrana kosztowała nadleśnictwo 7,2 tys. zł kosztów).

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

11 komentarzy
Oldest
Newest
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze
11
0
komentarze są tam :-)x