Czy brak znaku „zwierzęta dzikie” oznacza odpowiedzialność zarządcy drogi za zderzenie z przebiegającą sarną?

Kto ponosi odpowiedzialność za zderzenie samochodu z sarną przebiegającą przez drogę: kierowca, który powinien mieć na uwadze, że w Polsce żyją zwierzęta? czy zarządca drogi, który powinien był ustawić znak ostrzegawczy „dzikie zwierzęta”?

nieprawomocny wyrok SR w Chełmnie z 15 czerwca 2022 r. (I C 733/20)
Sporadyczne wypadki przekraczania drogi przez dzikie zwierzęta, które mogą w praktyce zdarzyć się w każdym miejscu, zwłaszcza poza obszarem niezamieszkałym, nie oznaczają jeszcze konieczności, a nawet możliwości ustawienia znaku ostrzegawczego A-18b („zwierzęta dzikie”).

Sprawa zaczęła się od zderzenia pojazdu z przebiegającą przez szosę sarną. Przy drodze (kierowca jechał zgodnie z ograniczeniem prędkości do 40 km/h) nie było znaku ostrzegawczego A-18b („zwierzęta dzikie”), toteż właściciel auta zwrócił się o wypłatę odszkodowania do ubezpieczyciela zarządcy drogi. Ubezpieczyciel odparł, że powiat nie dostał od leśników informacji o zagrożeniu ze strony zwierząt na tym odcinku drogi, więc znaku stawiać nie musiał; poszkodowany wystąpił więc do zakładu, w którym polisę miało nadleśnictwo — ten odmówił, wskazując, że powiat nie prosił o informacje dotyczące zwierząt.

Zdaniem poszkodowanego zarządca drogi powinien był ustalić w nadleśnictwie, że w miejscu, w którym doszło do wypadku mogą pojawiać się zwierzęta i ustawić stosowny znak. Zaniechanie powinności uzasadnia odpowiedzialność odszkodowawczą powiatu za zderzenie samochodu z sarną przebiegającą przez drogę, na której nie ustawiono znaku ostrzegawczego „zwierzęta dzikie” — zatem do sądu trafił pozew przeciwko zakładowi, w którym zarządca drogi był ubezpieczony.

art. 4 pkt 20 ustawy o drogach publicznych
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
20) utrzymanie drogi — wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej;


art. 20 ustawy o drogach publicznych
Do zarządcy drogi należy w szczególności:
4) utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (…)

W ocenie ubezpieczyciela kolizja nie była następstwem braku znaku: „dzika zwierzyna może znajdować się na każdym terenie”, za co zarządca drogi nie odpowiada (zwłaszcza, że w tym rejonie do takich wypadków zasadniczo nie dochodziło), toteż „fakt umieszczenia znaku nie oznacza, że do kolizji by nie doszło”. Przyczyną zderzenia było wyłącznie zachowanie kierowcy, a zwłaszcza niedostosowanie prędkości pojazdu do warunków panujących na drodze.

rozporządzenie w/s szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych
Znaki ostrzegające o możliwości napotkania na drodze zwierząt stosuje się przed miejscami, w których kierującym pojazdami mogą zagrażać zwierzęta znajdujące się na drodze lub w jej pobliżu.
(…)
Znak A-18b „zwierzęta dzikie” stosuje się do oznaczania miejsc, w których zwierzęta dziko żyjące często przekraczają drogę, np. przy wjeździe do lasu o dużej ilości zwierzyny lub w miejscu przecięcia przez drogę dojścia do wodopoju. Miejsca takie można ustalić m.in. na podstawie informacji służby leśnej o szlakach wędrówek dzikich zwierząt.

Sąd stwierdził, że do obowiązków powiatu jako zarządcy drogi powiatowej należy podejmowanie działań w zakresie organizacji ruchu, która przekłada się na bezpieczeństwo i wygodę jazdy. Czynności w zakresie organizacji ruchu wchodzą w zakres świadczenia usług publicznych, a więc nie zalicza się ich do działalności władczej jednostek samorządu terytorialnego. Wyklucza to zastosowanie art. 417 kcodpowiedzialność za delikt wyrządzony przy świadczeniu usług publicznych opiera się na zasadzie winy.

Oznacza to, że powód powinien udowodnić przesłanki odpowiedzialności zarządcy drogi za szkodę powstałą wskutek nieprawidłowości w organizacji ruchu: (i) szkodę, (ii) winę, (iii) winę organu powiatu (art. 416 kc), (iv) związek przyczynowy między wyrządzoną szkodą a bezprawnym i zawinionym zachowaniem sprawcy, do czego wystarczy wykazać brak należytej staranności.

Znak A-18b „zwierzęta dzikie” służy do oznaczania miejsc, w których zwierzęta często przekraczają drogę, a ustawia się go m.in. na podstawie informacji uzyskanych od leśników. Ewentualna odpowiedzialność zarządcy drogi za zderzenie samochodu z przebiegającym zwierzęciem zależy od tego, czy spoczywał na nim obowiązek oznaczenia drogi znakiem drogowym A-18b. Jest to jedna z tych okoliczności, którą powód powinien był udowodnić — ponieważ dopiero zaniedbanie tego obowiązku pozwala przypisać powiatowi winę, a przez to i odpowiedzialność. Biorąc zatem pod uwagę, że powód powołał się na to, że w przeciągu poprzednich 4 lat na drodze doszło do dwóch podobnych zdarzeń (zaś sąd z urzędu ustalił, że było ich pięć w ciągu dekady) — aczkolwiek na jej całkowicie innych odcinkach — zaś na drodze o dopuszczalnej prędkości poniżej 60 km/h znaki ostrzegawcze umieszcza się w odległości 100 m od miejsca niebezpiecznego — to o jakimkolwiek zaniechaniu uzasadniającym odpowiedzialność deliktową nie może być mowy.
Sumarycznie oznacza to, że zarządcy nie sposób przypisać odpowiedzialności za zderzenie samochodu z sarną przebiegającą przez drogę, ponieważ nie spoczywał na nim obowiązek ustawienia znaku A-18b „zwierzęta dzikie” — zatem powództwo zostało oddalone.

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

5 komentarzy
Oldest
Newest
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze
5
0
komentarze są tam :-)x