Operacja wojskowa na terytorium Polski w czasie pokoju — i możliwość strzelania uciekającym cywilom w plecy (projekt)

Krótko i na temat, bo choć znam się na tej materii średniawo: dziś wreszcie w serwisie internetowym RCL ujawniono zapowiadany projekt ustawy wzmacniający na gruncie prawnym polskie wojsko i polskich żołnierzy. I co tu ukrywać: jest naprawdę mocno i kontrowersyjnie — bo pojawiają się tam takie sformułowania jak operacja wojskowa prowadzona na terytorium Polski w czasie pokoju oraz strzelanie w plecy osoby, która wprawdzie podjęła próbę popełnienia określonego przestępstwa, ale teraz ucieka (projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz Straży Granicznej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa).


Bad Muskau
Piątek wieczorem, tuż przed pierwszym meczem tegorocznych mistrzostw w piłce kopanej — powrót z krótkiego granicznego rekonesansu (fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)

A mianowicie, w olbrzymim skrócie:

  • najdonioślejsza chyba zmiana wynikająca z projektu to odejście od zasady, iż wojsko powinno działać wyłącznie podczas wojny — nowelizacja ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza pojęcie operacji wojskowej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w czasie pokoju, która może polegać m.in. na zorganizowanym działaniu Sił Zbrojnych prowadzonym w celu zapewnienia bezpieczeństwa zewnętrznego państwa;
  • stąd też prowadzona w Polsce operacja wojskowa w czasie pokoju oznacza wyposażenie żołnierzy w pełną gamę środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia;

art. 11a ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny (projekt)
Żołnierze (…) w ramach operacji wojskowych prowadzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w czasie pokoju, z uwzględnieniem warunków stosowania środków przymusu bezpośredniego, warunków użycia broni i innego uzbrojenia, wynikających z zasad określonych w wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umowach międzynarodowych oraz międzynarodowym prawie zwyczajowym, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia: (…)

  • które będą mogły być użyte m.in. w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność żołnierza, przeciwko osobie nie podporządkowującej się wezwaniu do porzucenia broni lub takiej, która próbuje bezprawnie odebrać broń, w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej — ale też „w celu ujęcia, udaremnienia ucieczki lub w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której stosowanie środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia było dopuszczalne” jeszcze chwilę wcześniej, a to ze względu na popełnienie lub usiłowanie popełnienia określonego przestępstwa;
  • dla jasności: tak, podczas operacji wojskowej prowadzonej w Polsce — bez wypowiedzenia wojny, bez wprowadzenia stanu wojennego — żołnierze będą mogli strzelać w plecy uciekającym cywilom;
  • (na szczęście projekt opisuje całą procedurę przed wystrzeleniem (przed użyciem broni żołnierz „identyfikuje się okrzykiem: „Siły Zbrojne!”” –> wzywa osobę do zachowania zgodnego z prawem, w tym do zaniechania ucieczki –> „Stój, bo strzelam!” –> strzał ostrzegawczy — ale jeśli czas nagli, od tej procedury można odstąpić);
  • tyle dobrego, że prowadzenie operacji wojskowej w czasie pokoju na terytorium Rzplitej będzie wymagało postanowienia prezydenta wydanego na wniosek rządu; dla równowagi łatwiejsze ma być wezwanie oddziałów Sił Zbrojnych do udzielenia pomocy policji i Straży Granicznej;
  • czy to oznacza bezkarność i nieodpowiedzialność wojskowych za prowadzone w czasie pokoju działania zbrojne? na szczęście nie — ale jeśli użycie przez żołnierza broni lub środków przymusu bezpośredniego będzie potraktowane jako przęstepstwo, będzie on mógł liczyć na finansowe wsparcie w sfinansowaniu pomocy prawnej; w przypadku uniewinnienia, umorzenia postępowania, etc., państwo będzie mu zwracało wszystkie koszty poniesione na adwokata;
  • ale to tylko taka fasada, ponieważ w kodeksie karnym pojawia się nowy kontratyp: nie popełnia przestępstwa żołnierz, policjant lub pogranicznik, który przekroczy swe „siłowe” uprawnienia w pewnych określonych przypadkach;

art. 25a kodeksu karnego (projekt)
Nie popełnia przestępstwa żołnierz, funkcjonariusz Policji lub Straży Granicznej, który z naruszeniem zasad stosowania środków przymusu bezpośredniego lub użycia broni lub innego uzbrojenia albo użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej, wydaje rozkaz ich zastosowania, użycia lub wykorzystania albo je stosuje, wykorzystuje lub ich używa, w związku z wykonywaniem czynności lub zadań służbowych, w celu:
1) odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej przez osobę, która wymusza przekroczenie granicy państwowej przy użyciu pojazdu, broni palnej lub innego niebezpiecznego przedmiotu lub
2) odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność tego żołnierza, funkcjonariusza Policji lub Straży Granicznej lub innej osoby, podejmowanego w przypadku bezpośredniego i bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej, lub
3) przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do zamachu na życie, zdrowie lub wolność tego żołnierza, funkcjonariusza Policji lub Straży Granicznej lub innej osoby, w przypadku bezpośredniego i bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej, lub
4) konieczności przeciwstawienia się osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia broni, materiału wybuchowego lub innego niebezpiecznego przedmiotu, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu lub wolności tego żołnierza, funkcjonariusza Policji lub Straży Granicznej lub innej osoby, lub która usiłuje bezprawnie odebrać broń żołnierzowi, funkcjonariuszowi Policji lub Straży Granicznej lub innej osobie uprawnionej do jej posiadania
– jeżeli okoliczności wymagają natychmiastowego działania.

  • (tyle dobrego, że nie wpisali tu tego strzelania w plecy do uciekających cywili!; podobny przepis pojawia się w części wojskowej kodeksu karnego, art. 319a kk);
  • od kiedy to wszystko? trudno powiedzieć jak szybko z projektem uporają się żarna legislatury — ale dość rzec, że jak ustawa ukaże się w Dzienniku Ustaw, to wejdzie w życie po jednodniowym vacatio legis

Zamiast komentarza: operacja wojskowa prowadzona na terytorium Polski w czasie pokoju sama w sobie brzmi dość niebezpiecznie, nie mówiąc o możliwości użycia przez żołnierzy broni palnej — wobec cywili, w czasie pokoju. Dziś oczywiście mówi się, że uzasadnieniem jest sytuacja na białoruskiej granicy — to oczywiście robienie ludziom wody z mózgu, bo przecież za strzelanie przez granicę momentalnie kulka w łeb (od przełożonego) — ale przepisy są tak napisane, że właściwie będzie wystarczało, że prezydent dogada się z premierem, i będziemy mieli wojsko na ulicach…

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

60 komentarzy
Oldest
Newest
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze
60
0
komentarze są tam :-)x