Sędzia składu orzekającego, który nie zgadza się z większością głosujących, może podczas głosowania nad orzeczeniem zgłosić zdanie odrębne, uzasadniając je w formie pisemnej, co zaznacza się w orzeczeniu. Zdanie odrębne może dotyczyć rozstrzygnięcia albo uzasadnienia orzeczenia albo rozstrzygnięcia i uzasadnienia orzeczenia. Zdanie odrębne nie może dotyczyć rubrum orzeczenia. (par. 54 ust. 1 regulaminu Trybunału Konstytucyjnego)
Słusznie podnosi prasa, że opublikowany kilka dni temu nowy Regulamin Trybunału Konstytucyjnego (uchwała Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2017 r. poz. 767) zakazuje sędziom TK zgłaszania zdania odrębnego do rubrum orzeczenia — czyli na przykład składu orzekającego w sprawie.
Chodzi o najświeższą praktykę odnoszenia się przez sędziów, w drodze votum separatum, do orzekania przez tzw. „sędziów dublerów” — czyli tych, którzy zastąpili osoby wybrane przez Sejm, co do których później posłowie podjęli uchwałę o „braku mocy prawnej”.
Przyznać trzeba, że to ciekawa wolta Julii Przyłębskiej, która przecież jeszcze kilkanaście miesięcy temu nie miała takich obiekcji. Wystarczy prześledzić podpisy pod szeregiem wyroków hurtowo opublikowanych rok temu (por. „Dziś w Dzienniku Ustaw opublikowano 18 wyroków Trybunału Konstytucyjnego”), w których pojawia się wiele zdań odrębnych i J. Przyłębskiej, i Piotra Pszczółkowskiego, i Zbigniewa Jędrzejewskiego — a motywowanych np. następująco:
1. Skład orzekający w niniejszej sprawie jest niezgodny z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 o Trybunale Konstytucyjnym r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmienionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). (…) 5. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w niniejszej sprawie Trybunał powinien orzekać w pełnym składzie sędziów Trybunału (art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 ustawy o TK w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o TK). — wyrok K 28/15;
albo
W niniejszej sprawie Trybunał nie podzielił moich zastrzeżeń, jako przewodniczącej, co do składu orzekającego. W związku z tym na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy o TK wystąpiłam do Prezesa TK z wnioskiem o wyznaczenie do rozpoznania skargi konstytucyjnej o sygn. SK 2/15 właściwego składu orzekającego, tj. składu siedmiu sędziów TK (…) –– wyrok SK 2/15;
albo
Zaznaczam, że podtrzymuję pogląd o wadliwości zastosowanej przez Trybunał procedury i niewłaściwym składzie orzekającym Trybunału w sprawie o sygn. K 47/15, wyrażony w zdaniu odrębnym do wyroku Trybunału z 9 marca 2016 r. (…) — wyrok P 5/14;
Wot logika!