A teraz coś z jeszcze innej beczki, czyli kilka słów o tym, że już za dwa lata ma wystartować KROPiK — czyli obowiązek czipowania psów i kotów oraz ich rejestrowania w jednej ogólnopolskiej bazie. Ale to nie wszystko, bo nowe przepisy przynoszą też kilka zaskakujących rozwiązań (ustawa z 15 maja 2026 r. ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów, Dz.U. z 2026 r. poz. 755).
Dalej będzie w tradycyjnych kropkach:
- jakby ktoś nie pamiętał: miał być PIESEŁ, ale jednak będzie KROPiK, czyli Krajowy Rejestr Oznakowanych Psów i Kotów — internetowy system służący do rejestrowania psów i kotów;
- po drugie będzie obowiązek oznakowania każdego psa i kota — wszczepionym przez autoryzowanego weterynarza transponderem (czipem) oraz rejestracji tych zwierząt w KROPiK;
art. 3 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów
Obowiązkowemu oznakowaniu i rejestracji podlegają:
1) psy – w terminie do dnia pierwszego szczepienia przeciwko wściekliźnie albo do dnia poprzedzającego dzień przeniesienia własności psa, jeżeli to zdarzenie nastąpi wcześniej, albo do dnia następującego po dniu przyjęcia psa do schroniska albo umieszczenia w domu tymczasowym;
2) koty – w terminie do dnia ukończenia przez kota 3. miesiąca życia albo do dnia poprzedzającego dzień przeniesienia własności kota, jeżeli to zdarzenie nastąpi wcześniej, albo do dnia następującego po dniu przyjęcia kota do schroniska albo umieszczenia w domu tymczasowym.
- przy czym w KROPiK co do zasady nie będzie psów służbowych pracujących w wojsku, policji, PSP, SG, SW, SOP, KAS i Straży Marszałkowskiej;
- KROPiK i RODO: w rejestrze będą gromadzone takie dane jak m.in. numer wszczepionego transpondera, imię, rasa, umaszczenie zwierzęcia, imię i nazwisko, adres zamieszkania i dane kontaktowe, a także numer PESEL (lub KRS i NIP) właściciela lub schroniska dla zwierząt; ponadto będą tam trafiały informacje o zaszczepieniu na wściekliznę, numerze wszczepionego transpondera oraz o paszporcie zwierzęcia, jak też o „trwałym pozbawieniu psa albo kota zdolności rozrodczych, zwanym dalej „ubezpłodnieniem””;
- zgodnie z ustawą celem przetwarzania tych danych jest ograniczenie zjawiska bezdomności psów i kotów, w tym poprzez ustalenie właściciela odpowiedzialnego za zwierzę i umożliwienia kontaktu, ale też kontroli realizacji obowiązku szczepień przeciwko wściekliźnie oraz… poboru podatku od posiadania psa;
- przetwarzania danych osobowych właściciela i kolejnych właścicieli, ponieważ KROPiK będzie zawierał także dane historyczne, a wszystko to aż do ich usunięcia, co ma nastąpić po upływie 5 lat od zarejestrowanej śmierci zwierzęcia, lub 30 lat od daty urodzenia (jeśli nie zgłoszono śmierci), lub 30 lat od daty zarejestrowania (jeśli nie wpisano daty urodzenia i śmierci);
- (30 lat? nawet biorąc pod uwagę terminy przedawnienia długów podatkowych nic nie wydaje się usprawiedliwiać takich okresów retencji danych);
- ciekawe: dane z KROPiK, wraz z informacją o zbliżającym się terminie szczepienia na wściekliznę, mają być udostępniane w aplikacji mObywatel;
art. 11 ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów
Minister właściwy do spraw informatyzacji udostępnia w ramach aplikacji mObywatel […] usługę umożliwiającą użytkownikowi aplikacji mObywatel […] będącemu właścicielem psa lub kota:
1) dostęp do danych w KROPiK dotyczących tego właściciela psa lub kota oraz danych tego psa lub kota, z możliwością zmiany lub uzupełnienia danych […];
2) uzyskanie przypomnienia o zbliżającym się terminie szczepienia przeciwko wściekliźnie.
- nic za darmo: za oznakowanie psa lub kota, wraz z wszczepieniem transportera, jak też za samą rejestrację lub zmianę i uzupełnienie danych w KROPiK będą pobierane opłaty, których wysokość nie może przekroczyć 0,56% przeciętnego wynagrodzenia za poprzedni rok w/g GUS (na dziś to by chyba było 49,85 PLN), przy czym gminy będą miały prawo refundować część lub całość tych kosztów;
- a skoro chodzi m.in. o ograniczenie zjawiska bezdomności, każdy właściciel będzie mógł zgłosić w KROPiK m.in. ucieczkę lub zabłąkanie się psa lub kota — ta informacja będzie uwidaczniana w systemie, więc w po znalezieniu zwierzaka będzie łatwiej skontaktować się z zatroskanym opiekunem;
- ale to nie wszystko, ponieważ pojawia się także przepis, zgodnie z którym jeśli właściciel nie zgłosi się po odnalezione zwierzę do schroniska lub domu tymczasowego — prowadzący taką placówkę będzie miał obowiązek poinformować zainteresowanego, że zguba jest zabezpieczona — organy ścigania będą zawiadamiane o popełnieniu przestępstwa porzucenia zwierzęcia (por. „Oddanie psa do schroniska JEST przestępstwem porzucenia zwierzęcia”);
art. 9a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt
Jeżeli pies lub kot [porzucona znajda], pies lub kot odłowiony na podstawie [programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt], lub pies dostarczony do schroniska dla zwierząt […] został zarejestrowany [w KROPiK], podmiot prowadzący schronisko dla zwierząt albo organizacja [społeczna], zapewniająca opiekę bezdomnym zwierzętom w domu tymczasowym wzywa właściciela tego psa lub kota do jego odebrania w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie doręcza się na piśmie utrwalonym w postaci papierowej albo elektronicznej. W przypadku odmowy odebrania psa lub kota lub bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w zadaniu pierwszym, podmiot prowadzący schronisko dla zwierząt albo organizacja […] zawiadamia Policję o możliwości popełnienia przestępstwa [znęcania się nad zwierzętami].
- więc tak, „dom tymczasowy” też pojawia się w ustawie o ochronie zwierząt;
- dla formalistów: KROPiK będzie prowadzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, więc i ta instytucja będzie administratorem danych osobowych;
- z mocy ustawy dostęp do danych zebranych w KROPiK będą miały policja, Straż Graniczna, straże gminne, prokuratura i sądy, a także Inspekcja Weterynaryjna i weterynarze (w celu wpisywania, zmiany i sprawdzania informacji) oraz schroniska i prowadzący domy tymczasowe dla zwierząt; wszystko oczywiście po odpowiednim uwierzytelnieniu się w systemie;
- więc już tylko jako ciekawostkę dodam, że koty „wolno żyjące” będą oznakowane i rejestrowane tylko o tyle, o ile przewiduje to konkretny gminny program zapobiegania bezdomności, a wówczas jako jego imię będzie wpisywana fraza „wolno żyjący”;
- ważne: Inspekcja Weterynaryjna, policja i straże gminne (wójt, etc., etc., w gminach, gdzie straż nie straszy) będą uprawnione do kontroli oznakowania i rejestracji psa lub kota, w ramach prowadzonej kontroli będzie dopuszczalne nawet legitymowanie osób w celu ustalenia ich tożsamości, a także skanowanie czipów i porównywanie odczytanych danych z bazą KROPiK;
- permanentna inwigilacja: wójt (etc.,etc.) będzie miał prawo wzywać mieszkańców gminy o obowiązku czipowania i rejestracji zwierząt, a także wzywać ich do złożenia deklaracji o liczbie posiadanych psów i kotów (pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń!) — w przypadku niezgodności z rejestrem, sprawa będzie przekazywana policji lub straży miejskiej;
- ale to nie wszystko, bo oto będzie zakaz przenoszenia własności, sprzedaży, kupowania lub wydawania w gratisie nieoznakowanego psa lub kota;
art. 18 ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów
Zabrania się:
1) przenoszenia własności,
2) nabywania, z wyłączeniem nabywania od podmiotu prowadzącego schronisko albo organizacji zapewniającej opiekę w domu tymczasowym,
3) wydawania ze schroniska albo z domu tymczasowego
– psa lub kota nieoznakowanego lub niezarejestrowanego
- dla dobitności zakaz sprzedaży nieoznakowanych psów i kotów pojawia się w ustawie jeszcze raz — w przepisach przejściowych odnoszących się do zwierząt żyjących w dniu wejścia w życie ustawy o KROPiK;
- kary, kary: niewywiązanie się z obowiązku oznakowania i rejestracji psa lub kota, przeniesienie własności, sprzedaż, kupno lub wydanie nieoznakowanego lub niezarejestrowanego czworonoga, brak aktualizacji danych w rejestrze, uniemożliwianie lub utrudnianie przeprowadzenie kontroli oznakowania, jak też za brak złożenia deklaracji o liczbie posiadanych psów i kotów będzie traktowane jako wykroczenie podlegające karze grzywny do 5 tys. zł;
- w przypadku naruszenia w/w powinności przez osobę prawną lub jednostką organizacyjną grozić mają administracyjne kary w wysokości od 0,56% do 200% przeciętnego wynagrodzenia (troszkę kuriozalnie brzmi przepis: „kto będąc osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną…” — „kto”?!?);
- (więc już tylko dodam, że przepisy o sankcjach za naruszenie obowiązków czipowania i rejestracji zwierząt też się w ustawie dublują).
Od kiedy będzie cały ten KROPiK? Ano zasadniczo ustawa o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów wchodzi w życie po 24-miesięcznym vacatio legis (za pół roku wchodzi w życie szereg zmian w ustawie o ochronie zwierząt), z tym, że:
- przez pierwsze 3 lata od wejścia w życie przepisów rejestracja już zaczipowanych psów i kotów będzie bezpłatna, acz tylko na podstawie internetowego wniosku złożonego wprost do ARiMR (i po okazaniu zaświadczenia o zaszczepieniu na wściekliznę — jaki jest sens pisania możliwości złożenia wniosku przez internet, skoro najwyraźniej numer transpondera i tak będzie odczytywany, a zaświadczenie lub paszport będzie trzeba okazać?);
- psy i koty już żyjące należy zaczipować i zarejestrować w terminie 3 lat (od kiedy? redakcja art. 26 ust. 1 ustawy — „od tego dnia albo do dnia poprzedzającego dzień przeniesienia własności psa lub kota, jeżeli to zdarzenie nastąpi wcześniej” — pozostawia sporo do życzenia).
Zamiast komentarza: KROPiK oczywiście popieram, aczkolwiek jestem pewien, że te przepisy można było napisać prościej i wyraźniej — i takiego wodolejstwa prawnego oczywiście nie popieram.