A pod choinkę — europejski portfel tożsamości cyfrowej ALE NIE (!) w aplikacji mObywatel (projekt)

Krótko i na temat, bo do Wigilii będzie jeszcze okazja rozwinąć temat: oto w serwisie RCL pojawiła się ustawa wdrażająca rozporządzenie eIDAS2, czyli określająca zasady funkcjonowania europejskiego portfela tożsamości cyfrowej — tego, który każdy chętny będzie mógł nosić w aplikacji mObywatel (projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej oraz niektórych innych ustaw).

A mianowicie, w pewnym skrócie:

• to co najważniejsze: aplikacja mObywatel stanie się polskim rozwiązaniem wdrażającym europejski portfel tożsamości cyfrowej (EUDI Wallet) [autosprostowanie w tekście „Aplikacja mObywatel nie będzie kompatybilna z EUDI Wallet”);
• stąd też zaszyty w aplikacji mObywatel portfel tożsamości cyfrowej będzie stanowił dokument tożsamości służący do potwierdzenia tożsamości osoby oraz jej obywatelstwa polskiego;

art. 14d ust. 1 ustawy o aplikacji mObywatel [projekt]
Jeżeli z przepisu prawa wynika obowiązek stwierdzenia tożsamości lub obywatelstwa na podstawie dokumentu tożsamości, w szczególności na podstawie dowodu osobistego lub paszportu, obowiązek ten uznaje się za spełniony w przypadku stwierdzenia tożsamości lub obywatelstwa na podstawie pełnego zestawu danych identyfikujących osobę fizyczną, jakie zawiera europejskie portfel tożsamości cyfrowej […] podczas wzajemnej fizycznej obecności stron.

• tu ciekawostka: europejskim portfelem tożsamości cyfrowej w aplikacji mObywatel będą mogły posługiwać się zarówno osoby fizyczne, jak i prawne, przy czym w drugim przypadku po uwierzytelnieniu się przez uprawnionego człowieka;
• istotne ograniczenie: ów dokument tożsamości będzie chodził tylko w bezpośredniej (fizycznej) relacji osobnika prezentującego i oglądającego dokument, co w sumie zgodne jest z aktualnym stanem rzeczy (por. „Dlaczego mDowód nie może być „okazywany” przy zawieraniu umów przez internet?”)…
• … acz nie ma się co martwić na zapas, ponieważ rozporządzenie eIDAS2 przewiduje także odpowiednie funkcjonalności online, o których nie zapomnieli autorzy projektu: europejski portfel tożsamości cyfrowej będzie służył także do uwierzytelniania użytkowników usług online przyłączonych do węzła krajowego identyfikacji elektronicznej;
• ważne: EUDI Wallet będzie traktowany jako dokument tożsamości w całej Unii Europejskiej, zatem będzie uprawniał zarówno do przekraczania granic (sprawdzić jak to będzie wyglądało z rezerwacją biletu lotniczego), jak też będzie wystarczający w przypadku np. legitymowania przez policję;
• co z prawem jazdy? chociaż rozporządzenie eIDAS2 wspomina o prawie jazdy, projektowana ustawa wdrażająca system europejskiego portfela tożsamości cyfrowej nie mówi wprost o mechanizmach potwierdzania uprawnienia do prowadzenia pojazdów, aczkolwiek jest w niej przepis, w myśl którego „mogą” być w nim udostępniane usługi umożliwiającej pobranie z rejestrów publicznych danych „dotyczących sytuacji prawnej tego użytkownika lub praw mu przysługujących” (prawo jazdy jak najbardziej pasuje);
• (natomiast mocno enigmatycznie brzmi dla mnie przepis, zgodnie z którym taką usługą może umożliwiać „identyfikację rzeczy związanej z tym użytkownikiem” — czyżby aplikacja miała umożliwić obsługę lokalizatorów typu Airtag, etc.?)
• po drugie w aplikacji mObywatel będzie darmowy kwalifikowany podpis elektroniczny, na stałe, acz wyłącznie do użytku innego niż profesjonalny;

art. 14e ust. 1 ustawy o aplikacji mObywatel [projekt]
Minister właściwy do spraw informatyzacji udostępnia przy użyciu europejskiego portfela tożsamości cyfrowej […] usługę, która umożliwia użytkownikom […] nieodpłatne składanie kwalifikowanych podpisów elektronicznych […] w celach innych niż profesjonalne.

• e-podpis w aplikacji mObywatel wielką nowością nie jest, natomiast nowością jest doprecyzowanie, że z punktu widzenia dostawców usługi wejście w system jest dobrowolne, zaś firmom, które zdecydują się na taki krok będzie przysługiwała comiesięczna rekompensata, której wysokość będzie uwzględniała m.in. opłatę SOG za utrzymywanie gotowości do świadczenia usług (300 tys. zł) i opłatę SOU (nie mniej niż 1 zł, nie więcej niż 2,60 zł) za każdego użytkownika, który skorzystał z usługi „dowolną ilość razy”;
• projekt definiuje nawet czym jest inny niż profesjonalny cel składania kwalifikowanego podpisu elektroniczny — mObywatela będzie można go wykorzystać wyłącznie w celu złożenia oświadczenia dotyczącego „sprawy prywatnej”, niezwiązanej z wykonywanym zawodem, prowadzoną działalnością gospodarczą lub działalnością innej jednostki reprezentowanej przez użytkownika; dokument opatrzony takim podpisem będzie oznaczany w odpowiedni sposób, więc jeśli ktoś zastanawia się nad ważnością i skutecznością lub sposobem weryfikacji korzystania z e-podpisu, to nic więcej nie ma;
• a ponieważ te wszystkie nowalijki wymagają także wielu zmian na zapleczu, zatem ustawa wdrażająca rozporządzenie eIDAS2 będzie nowelizowała także przepisy ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (pojawiają się w niej m.in. takie pojęcia jak rejestr stron ufających europejskim portfelom tożsamości cyfrowej, scentralizowany system umożliwiający dopasowanie tożsamości, poświadczenia atrybutów, etc.,etc.), ale też parę innych zmian.

Od kiedy to całe dobro na nas spłynie? I to jest najlepsze, bo generalnie ustawa miałaby wejść w życie 24 grudnia 2026 r.

PS na marginesie: niestety, projekt napisany jest nieco niechlujnie, jest nawet kilka literówek — tak to jest, jak się przykłada uwagę do tych piętrowych odniesień, a nie do tego co się pisze…