Co do zasady podmiot retransmitujący utwory „dla klientów” powinien odprowadzać tantiemy za prawa autorskie, to oczywista oczywistość. Czy dotyczy to także domu seniora, którego pensjonariusze są klientami, a ponoszone przez nich opłaty obejmują także utrzymanie wewnętrznej kablówki? Czy jednak retransmisja w wewnętrznej sieci nie może być taktowana jako publiczne udostępnianie utworów, jeśli odbiorcami jest stała grupa, a każdy z nich i tak dysponuje własnym sprzętem umożliwiającym bezpośrednim odbiór programów?
wyrok TSUE z 30 kwietnia 2026 r., w/s Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA) vs. VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH (C‑127/24)
Pojęcie „publicznego udostępniania” nie obejmuje dokonywania przez podmiot prowadzący dom seniora równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni, retransmisji programów nadawczych odbieranych za pośrednictwem systemu odbioru satelitarnego do przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach mieszkańców tego obiektu za pośrednictwem sieci kablowej zainstalowanej w owym domu seniora.
opis stanu faktycznego:
- sprawa dotyczyła domu seniora, w którym odbierane przy użyciu anteny satelitarne programy RTV są retransmitowane, za pośrednictwem wewnętrznej sieci kablowej, do pokojów i pomieszczeń zajmowanych przez 89 podopiecznych;
- zdaniem organizacji zbiorowego zarządzania GEMA retransmisja tego rodzaju wymaga zawarcia licencji i odprowadzania tantiem, zatem wytoczyła powództwo o zaprzestanie dalszych naruszeń;
- sąd pierwszej instancji roszczenia uwzględnił, natomiast sąd odwoławczy uznał, iż wąski i niezmienny odbiorców to grupa prywatna, a więc działanie placówki to nie „nadawanie”;
art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 w/s harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
Państwa Członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.
- natomiast Bundesgerichtshof powziął wątpliwości, czy pensjonariusze Seniorenresidenz, korzystający z wewnętrznej, zamkniętej sieci — ale też mający możliwość odbierania tych samych audycji poprzez własne odbiorniki — mogą być uznani za „nową publiczność”? bo jeśli nie, to rzeczywiście retransmisja do ich pokojów nie może być nazwana publicznym udostępnianiem utworów, zatem odpowiedni zestaw pytań trafił do TSUE;
wyrok TSUE:
- prawo autorskie przewiduje monopol twórców na zezwalanie na publiczne udostępnianie ich utworów, w tym transmisję i retransmisję dokonywaną w sposób umożliwiający dostęp do utworów innym osobom (tj. nowej publiczności);
- w orzecznictwie przyjmuje się, że goście hotelowi, klienci lokalu gastronomicznego, korzystający z mieszkań w ramach najmu krótkoterminowego korzystają z utworów retransmitowanych, ponieważ działanie gospodarza jest nakierowane na prezentację muzyki lub filmów, do których w tej chwili klienci nie mieliby dostępu, a więc stanowią oni nową publiczność;
- pojęcie nowej publiczności nie dotyczy natomiast stałych pensjonariuszy domu opieki senioralnej, nawet jeśli przyjąć, iż właściciel odpłatnie świadczy na ich rzecz różne usługi, a dostęp do programów jest jednym z elementów oferty;
- sęk w tym, że mając w swych pokojach własne urządzenia, mogliby korzystać z nadań bezpośrednio, więc podmiot praw musi ich uwzględniać przy „własnych” nadaniach — a przecież system tantiem ma zagwarantować wynagrodzenie stosowne, a nie ponadnormatywne.
Biorąc pod uwagę wykładnię, iż retransmisja programów w wewnętrznej sieci do stałej grupy nie może być uznana jako publiczne udostępnianie utworów, wydaje się, że organizacja zbiorowego zarządzania tym razem obejdzie się ze smakiem.