Czy usługa polegająca na pośredniczeniu w płatności na rzecz klientów — depozyt zabezpieczający — powinna być traktowana jako usługa płatnicza? A więc swoiste poręczenie / gwarancja zapłaty wymaga przejścia kąplająsa właściwego dla nadzoru ostrożnościowego?
wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 16 lipca 2026 r. w/s Betaal Garant Nederland CV (C‑51/25)
Usługa polegająca na otrzymywaniu i transferze środków pieniężnych świadczona przez podmiot działający w charakterze pośrednika, nie stanowi „usługi płatniczej” w rozumieniu art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 – a konkretnie realizacji „poleceń przelewu” – jeżeli taki podmiot w ramach umowy z klientem i przedsiębiorcą otrzymuje na rachunek płatniczy związanej z nim fundacji środki pieniężne klienta, a następnie dokonuje transferu tych środków z tego rachunku płatniczego na rachunek przedsiębiorcy za zgodą klienta.
opis stanu faktycznego:
- sprawa dotyczyła niderlandzkiej spółki Betaal Garant świadczącej usługi swoistego poręczenia / depozytu zabezpieczającego działającego na rynku nieruchomości;
- w uproszczeniu: klient płacący wykonawcy w ratach może (a raczej — biorąc pod uwagę realia prawna — musi) złożyć kwotę ostatniej płatności, należnej po odbiorze budynku, do depozytu notarialnego lub udzielić zabezpieczenia polegającego na tym, że wpłaca zabezpieczenie na rachunek owego „pośrednika”, który przekazuje pieniądze wykonawcy (w sumie można to nazwać pewnego rodzaju usługą powierniczą escrow);
- zdaniem De Nederlandsche Bank pełniącego także funkcję nadzoru finansowego prowadzona działalność stanowiła usługę płatniczą, czyli działalność regulowaną, a skoro spółka stosownego zezwolenia nie posiadała, na początek wydano nakaz zaprzestania z zastrzeżeniem kary pieniężnej;
- a ponieważ Betaal Garant nie zastosowała się do nakazu, DNB rozpoczął egzekucję należności — zaś spór trafił do sądu;
załącznik I do dyrektywy 2015/2366 w/s usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego
Usługi płatnicze (zgodnie z definicją w art. 4 pkt 3)
1. Usługi umożliwiające złożenie gotówki na rachunku płatniczym oraz wszelkie działania niezbędne do prowadzenia rachunku płatniczego.
2. Usługi umożliwiające wypłatę gotówki z rachunku płatniczego oraz wszelkie działania niezbędne do prowadzenia rachunku płatniczego.
3. Realizacja transakcji płatniczych, w tym transfery środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy usług płatniczych użytkownika lub u innego dostawcy usług płatniczych:
a) realizacja poleceń zapłaty, w tym jednorazowych poleceń zapłaty;
b) realizacja transakcji płatniczych przy użyciu karty płatniczej lub podobnego urządzenia;
c) realizacja poleceń przelewu, w tym zleceń stałych.
4. Realizacja transakcji płatniczych, jeżeli środki pieniężne mają pokrycie w linii kredytowej przyznanej użytkownikowi usług płatniczych:
a) realizacja poleceń zapłaty, w tym jednorazowych poleceń zapłaty;
b) realizacja transakcji płatniczych przy użyciu karty płatniczej lub podobnego urządzenia;
c) realizacja poleceń przelewu, w tym zleceń stałych.
5. Wydawanie instrumentów płatniczych lub usługi acquiringu transakcji płatniczych.
6. Usługi przekazu pieniężnego.
7. Usługi inicjowania płatności.
8. Usługi dostępu do informacji o rachunku.
- sąd I instancji uznał, że depozyt zabezpieczający jest rodzajem usługi płatniczej, zatem brak zezwolenia oznaczał naruszenie prawa;
- natomiast sąd odwoławczy dostrzegł, że pieniądze przechodzą przez rachunek bankowy poręczyciela, więc należy go traktować jako odbiorcę transakcji (przychodzącej) i płatnika (transakcji wychodzącej) — ale z drugiej strony Komisja Europejska swego czasu przyjęła stanowisko, że pośredniczenie w płatnościach stanowi transfer środków pieniężnych na rachunek płatniczy, a więc powinno być postrzegane jako usługa płatnicza;
wyrok TSUE:
- dyrektywa PSD2 definiuje usługą płatniczą jako określony rodzaj działalności prowadzonej w ramach działalności gospodarczej;
- usługą płatniczą jest m.in. realizacja transakcji płatniczych, w tym transfery środków pieniężnych polegających na realizacji poleceń przelewu, gdzie transakcją płatniczą jest działanie polegające na złożeniu, transferze lub wypłacie pieniędzy, niezależnie od podstawy zobowiązania łączącego płatnika i odbiorcę;
- poleceniem przelewu jest natomiast usługa płatnicza polegająca na uznaniu rachunku odbiorcy transakcją płatniczą wykonaną z rachunku płatnika przez dostawcę usług płatniczych prowadzącego rachunek płatnika;
- oznacza to, że realizacja polecenia przelewu polega nie tylko na przekazaniu przez płatnika zlecenia płatniczego dostawcy usług, ale też wymaga, by dostawca posiadał rachunek tego płatnika;
- tymczasem w sprawie jest tak, że spółka realizująca usługę depozytu zabezpieczającego nie prowadzi żadnych rachunków — wszystkie transfery są realizowane poprzez rachunki prowadzone w bankach, które są dostawcami usług płatniczych;
- mało tego: przepis o złożeniu przez inwestora części zapłaty do depozytu notarialnego lub depozytu zabezpieczającego wynika z niderlandzkiego kodeksu cywilnego, a więc trudno uznać go jako instytucję rynku finansowego;
- niezależnie od tego dyrektywa PSD2 wyraźnie wskazuje zakres podmiotowy regulacji — dostawcami usług płatniczych są m.in. instytucje kredytowe, instytucje pieniądza elektronicznego i instytucje płatnicze — zaś jej przepisy nie mają zastosowania do innych podmiotów;
- tymczasem
Wymogi w zakresie udzielania zezwoleń instytucjom płatniczym, nadzoru ostrożnościowego i odpowiedzialności cywilnej ustanowione w dyrektywie 2015/2366 nie są uzasadnione, jeżeli transfery środków pieniężnych są realizowane wyłącznie w celu wykonania innej usługi oferowanej tytułem głównym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie usługi polegającej na udzieleniu zabezpieczenia zastępczego, która to działalność sama w sobie nie jest objęta przepisami dyrektywy PSD2.
- skoro więc spółka Betaal Garant takim podmiotem nie jest, to jej działalność nie może być traktowane jako usługa płatnicza;
- (przyznam, że taka argumentacja troszkę mnie zadziwiła: wszakże to zamiar świadczenia usługi płatniczej oznacza konieczność dopełnienia jakichś tam obowiązków — i uzyskanie statusu dostawcy usługi płatniczej — nie na odwrót);
W ocenie TSUE wykładnia prowadzi do konkluzji, iż oparty na prawie cywilnym depozyt zabezpieczający nie może być traktowany jako usługa płatnicza, zatem usługodawcy nie da się zarzucić naruszenia przepisów o działalności regulowanej.