A skoro niedawno było o tym, że pada „ostatni bastion papieru” więc będą e-doręczenia w postępowaniu karnym, to dziś czas na kilka słów, że najwyraźniej czas na „wyrwij murom zęby krat” — więc obok zwykłego tymczasowego aresztowania będzie areszt elektroniczny — obowiązek przebywania oskarżonego w miejscu wskazanym przez sąd, najczęściej jego domu (projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw).
Uzasadnienie projektu jest jednoznaczne: tymczasowe aresztowanie, ten bardzo dolegliwy środek zapobiegawczy, stosowane jest „zbyt często i długotrwale”, a przecież od lat karę pozbawienia wolności można odbywać w formie dozoru elektronicznego. Czas więc na areszt elektroniczny — półwolnościowy obowiązek przebywania w miejscu wyznaczonym przez sąd, zwykle w domu podejrzanego / oskarżonego.
art. 265a § 1 kodeksu postępowania karnego [projekt]
Areszt elektroniczny stosowany tytułem środka zapobiegawczego polega na stałym, nieprzerwanym przebywaniu przez oskarżonego w przedziałach czasu i miejscu określonych w postanowieniu sądu. Wykonywanie tego obowiązku jest kontrolowane w systemie dozoru elektronicznego.
Zgodnie z projektem areszt elektroniczny (czy można go nazwać aresztem domowym?) będzie można zastosować wyłącznie za zgodą oskarżonego i jego pełnoletnich współdomowników oraz tylko pod warunkiem, że objęty środkiem dysponuje odpowiednim miejscem pobytu. Chociaż areszt elektroniczny „trwa przez całą dobę”, zaś skutkiem jego zastosowania będzie obowiązek stałego i nieprzerwanego przebywania w miejscu wyznaczonym przez sąd, postanowienie może określać„przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, w których oskarżony ma prawo oddalić się” z wyznaczonego miejsca (w pierwszych 6 miesiącach na nie dłużej niż 3 godziny dziennie, a jeśli areszt trwa przeszło 6 miesięcy, nie dłużej niż 12 godzin).
Autorzy projektu nie zapomnieli także o zaliczaniu okresu wykonywania aresztu elektronicznego na poczet orzeczonej kary wolności: jeden dzień w bransoletce równa się połowie dnia w więzieniu, jednemu dniu ograniczenia wolności lub jednej stawce dziennej grzywny.
Czy osoba przebywająca w areszcie domowym będzie mogła swobodnie pracować? Generalnie tak, chociaż projekt przewiduje wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa w przypadku pracownika aresztowanego elektroniczne, o ile orzeczone zasady jego wykonywania lub inne zakazy uniemożliwiają świadczenie pracy (ergo praca zdalna wchodzi w rachubę). Jednak w przypadku niektórych zawodów aresztowanie elektroniczne ma kończyć się automatycznym zawieszeniem w pełnieniu obowiązków (m.in. w przypadku nauczycieli, adwokatów i radców prawnych, funkcjonariuszy służb specjalnych, CBA i policji, pracowników samorządowych i urzędników służby cywilnej, etc.,etc.).
To może być istotne: w przypadku niesłusznie zastosowanego aresztu elektronicznego oskarżony będzie miał prawo domagać się odszkodowania lub zadośćuczynienia na analogicznych zasadach jak przy tymczasowym aresztowaniu, natomiast umyślne zniszczenie lub uszkodzenie sprzętu niezbędnego do wykonywania dozoru elektronicznego będzie wykroczeniem (znowelizowany art. 66a kw).
Przepisy o areszcie elektronicznym miałyby wejść w życie po 6-miesięcznym vacatio legis (licząc od Św. Niewiadomego, rzecz jasna), zaś w przeciągu pierwszych dwóch lat jego stosowanie będzie dopuszczalne wyłącznie w toku postępowania sądowego.
Zamiast komentarza: oczywiście nie chodzi o komfort i wygodę oczekiwania na proces na własnej kanapie, ze strimingiem przed oczyma — chodzi o to, że niewolnościowe środki zapobiegawcze naprawdę są stosowane z gracją pijanego drwala (por. „„Każdy aresztowany ma prawo być sądzony w rozsądnym terminie albo zwolniony na czas postępowania””), a przecież nawet jak się sąd zagalopuje, to mimo wszystko lepiej poleżeć w domu niż na twardej pryczy.