Krótko i na temat, ale może komuś się przyda: oto wczoraj w Dzienniku Ustaw opublikowano przepisy pozwalające na zakładanie stowarzyszeń przy użyciu wzorców statutu i uchwał udostępnianych w ministerialnym portalu internetowym. Uradowanych przestrzegam przed nadmiarem aplauzu: na informatyzację procedury tworzenia stowarzyszeń poczekamy… dwa i pół roku (ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. z 2026 r. poz. 346).
A mianowicie, w pewnym skrócie:
- jeśli ktoś polubił rejestrację spółki poprzez portal S24, to może polubi i kolejną nowość: możliwość założenia i zarejestrowania stowarzyszenia przy wykorzystaniu wzorca statutu i dokumentów powołujących władze organizacji;
art. 9a ust. 1 ustawy prawo o stowarzyszeniach
Osoby w liczbie co najmniej siedmiu, zamierzające założyć stowarzyszenie, mogą uchwalić statut stowarzyszenia oraz wybrać jego władze przy wykorzystaniu wzorca statutu oraz wzorców uchwał o wyborze władz stowarzyszenia.
- wzorzec statutu stowarzyszenia będzie w tym celu udostępniony w serwisie Krajowego Rejestru Sądowego, a „szybka ścieżka” — obowiązek rozpoznania wniosku w terminie jednego dnia — będzie dotyczył także zakładanych w ten sposób stowarzyszeń;
- jakby ktoś się ucieszył: możliwość założenia stowarzyszenia poprzez wzorzec statutu nie będzie dla każdego: z ułatwienia nie skorzystają stowarzyszenia, wśród których założycieli członków są cudzoziemcy i stowarzyszenia międzynarodowe, zarazem utworzone w ten sposób stowarzyszenie nie będzie mogło przyjmować w swój poczet obcokrajowców, przystępować do organizacji międzynarodowych, ani tworzyć terenowych jednostek organizacyjnych;
- ponadto w portalu nie będzie wolno powołać: stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, związków stowarzyszeń oraz stowarzyszeń działających w obiektach wojskowych lub MSW (a więc wymagających zezwolenia MON lub MSW) i organizacji statutowo zajmujące się obronnością, bezpieczeństwem państwa lub ochroną porządku publicznego (tj. wymagających ministerialnego uzgodnienia);
- z ciekawostek: w stowarzyszeniu, którego statut został uchylony przy wykorzystaniu wzorca i nie był zmieniany w inny sposób niż poprzez wzorzec, będzie możliwość podejmowania określonych uchwał poprzez analogiczny wzorzec; to ułatwienie ma dotyczyć m.in. uchwał o zmianie statutu stowarzyszenia, o zmianie adresu siedziby, o zmianie w składzie władz, o zatwierdzeniu dokumentów finansowych oraz rozwiązania i likwidacji;
- uchwały podejmowane poprzez portal nie będą wymagały formalnego zwołania odpowiedniego gremium — bo skoro ta deregulacja jest poprzez informatyzację, to wystarczające będzie wykonanie prawa głosu przez wszystkich uprawnionych członków organu;
- (technicznie wszystko będzie oczywiście wymagało kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego oraz konta w Portalu Rejestrów Sądowych);
- po ile to wszystko? za wniosek o rejestrację stowarzyszenia poprzez wzorzec statutu i uchwał zapłacimy 250 złotych, dodatkowe 250 złotych będzie kosztował wniosek o wpis do rejestru przedsiębiorców, natomiast zmiana takiego statutu przy użyciu wzorca ma kosztować złotych dwieście.
Jakby ktoś pytał: wszystko to już od 30 września 2028 r. — czyli za dwa i pół roku!