Krótko i na temat, bo przecież jeszcze będzie okazja rozwinąć: oto w serwisie RCL pojawiła się propozycja zmian w przepisach wyposażająca straż ochrony kolei w prawo kontroli ruchu drogowego na przejazdach i obszarach kolejowych… ale to nie wszystko, bo jest pomysł, by dopuszczalne było też przeglądanie przez SOK zawartości bagażu (projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw).
A mianowicie, ab ovo ad mala:
- batalii o bezpieczeństwo na przejazdach kolejowych ciąg dalszy: rząd planuje już nie tylko zatrzymywanie prawa jazdy za naruszenie przepisów o przejeżdżaniu przez przejazdy kolejowe, ale też chce urealnić możliwości łapania sprawców naruszeń;
- stąd też straż ochrony kolei zyskać ma prawo do kontroli ruchu drogowego na przejazdach kolejowych i terenach kolejowych;
art. 129ca ust. 1-2 ustawy — prawo o ruchu drogowym [projekt]
1. Kontrola ruchu drogowego obejmująca przestrzeganie przepisów, znaków lub sygnałów regulujących ruch na przejazdach kolejowych oraz na obszarze kolejowym i przyległym pasie gruntu może być wykonywana przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei.
2. Funkcjonariusze straży ochrony kolei są uprawnieni do kontroli uczestników ruchu drogowego niestosujących się do przepisów, znaków lub sygnałów drogowych obowiązujących na obszarze kolejowym i przyległym pasie gruntu, dotyczących nakazu zatrzymywania się, zakazu wjazdu, postoju pojazdów, przechodzenia przez torowisko,
zakazów [objeżdżania zapór, wjeżdżania na przejazd kolejowy jeśli nie da się kontynuować jazdy, etc.] oraz innych przepisów, znaków lub sygnałów świetlnych regulujących ruch na przejazdach kolejowych oraz do kontroli pojazdów poruszających się na obszarze kolejowym i przyległym pasie gruntu.
- (troszkę na marginesie: czy „przyległy pas gruntu” do obszaru kolejowego zawsze wchodzi w zakres zastosowania pord? z jednej strony pieszy przechodzący przez tory kolejowe w niedozwolonym miejscu z pewnością narusza prawo — ale czy jest to prawo o ruchu drogowym?);
- w ramach nowych uprawnień SOK będzie mogła m.in. zatrzymywać pojazdy, legitymować uczestników ruchu drogowego, kierować ruchem, jak też badać kierujących (i pasażerów) na okoliczność zawartości alkoholu;
- ponadto SOK będzie uprawniona do: przeszukania osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu, dopuszczalne będzie także przeglądanie zawartości bagażu pasażerów i sprawdzanie przewożonego ładunku;
art. 60 ust. 2 pkt 10 ustawy o transporcie kolejowym [projekt]
Wykonując swoje zadania, funkcjonariusz straży ochrony kolei ma prawo do:
10) przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków w celu:
a) ochrony przed bezprawnymi zamachami na życie lub zdrowie osób lub mienie,
b) ochrony przed nieuprawnionymi działaniami skutkującymi zagrożeniem życia lub zdrowia,
c) znalezienia i odebrania przedmiotów, których użycie ze względu na ich właściwości może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia lub bezpieczeństwa przeprowadzonych czynności wobec osób ujętych
- jeśli komuś potrzeba detali: przeszukiwanie bagażu ma polegać na wzrokowej kontroli zawartości, manualnym sprawdzeniu przedmiotów i ładunków — ale też użyciu w tym celu psów służbowych lub specjalistycznego sprzętu i urządzeń;
- nadto SOK będzie mogła prowadzić monitoring wizyjny terenów kolejowych, stosować niektóre środki przymusu bezpośredniego, jak też zwalczać wykroczenia (nie tylko w zakresie ruchu drogowego) popełnione na obszarach kolejowych;
- ba, w ramach pościgu za sprawcą czynu zabronionego funkcjonariusz SOK będzie miał prawo przekroczyć granice jurysdykcji terenów kolejowych, a nawet prawo „przemieszczania się przez pola uprawne w czasie bezpośredniego pościgu” (i mnie się od razu przypominają te stare amerykańskie filmy, z czasów, kiedy prawo federalne stało hierarchicznie niżej od stanowego);
- to już tyko ciekawostka: formacja będzie miała także prawo badać stan trzeźwości osób na obszarze kolejowym, w pociągach, na dworcach, etc. (i możliwość doprowadzenia do izby wytrzeźwień osób pijanych, które „dają powód do zgorszenia”) — więc ja się zaczynam zastanawiać po ilu piwach nadal będzie wolno wsiąść do pociągu bylejakiego?
- jeśli ktoś lubi RODO: projektowana nowelizacja zakłada także wyposażenie straży ochrony kolei w prawo przetwarzania danych osobowych bez wiedzy i zgody zainteresowanych osób, w tym z rejestru PESEL, w celach wykonywania ustawowych zadań (dane osobowe pozyskane przez SOK „podlegają weryfikacji nie rzadziej niż co 10 lat i są przechowywane przez okres niezbędny do realizacji zadań przez straż ochrony kolei” — skąd my to znamy?).
Zamiast komentarza: zdania na temat SOK nie zmieniam — jest w tym jakaś patologia, że w sumie formacja ochronna powołana przez prywatną spółkę, może i na podstawie ustawy (ale czy zwykły ochroniarz nie pracuje na podstawie ustawy?) ma uprawnienia iście policyjne — a ma mieć nieomalże wywiadowcze i antyterrorystyczne.