Krótko i na temat, bo choć tytułowe pytanie może wydawać się z tych głupich, odpowiedź okaże się dość podchwytliwa: czy pasażer siedzący w samochodzie kierowanym przez inną osobę musi być trzeźwy? Czy policja ma prawo sprawdzać, czy osoba siedząca na miejscu pasażera jest w stanie wskazującym na spożycie? I, wcale nie na marginesie: czy 17-letni kierowca może odwozić rodziców z zakrapianej imprezki? (na kanwie rozporządzenia MSWiA z 26 lutego 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego, Dz.U. z 2026 r. poz. 247).
Dalej będzie w punktach, jak zawsze:
- dokładnie od dziś, tj. od 3 marca 2026 r. 17-latek może dostać prawo jazdy kategorii B;
- jednak uprawnienia młodocianego kierowcy nie będą miały charakteru nieograniczonego: po pierwsze do ukończenia 18 roku życia prawo jazdy uprawnia do prowadzenia pojazdów wyłącznie w Polsce;
- po drugie warunkiem legalnego kierowania pojazdem samochodowym przez siedemnastolatka jest towarzystwo siedzącego na przednim siedzeniu pasażera: osoby w wieku co najmniej 25 lat, doświadczonego i porządnego kierowcy, tj. legitymującego się prawem jazdy od co najmniej 5 lat, przy braku zakazów prowadzenia w ciągu ostatnich 5 lat;
- mało tego: pasażer towarzyszący 17-letniemu kierowcy musi być trzeźwy;
art. 8a ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami
Pasażerem [towarzyszącym kierowcy w wieku 17-18 i siedzącym na przednim siedzeniu auta] może być osoba, która spełnia łącznie następujące warunki:
1) ukończyła 25 lat;
2) posiada nieprzerwanie uprawnienia do kierowania pojazdami stwierdzone prawem jazdy kategorii B od co najmniej 5 lat, licząc od dnia, w którym odbywa się jazda;
3) nie podlega zakazowi prowadzenia pojazdów mechanicznych i nie podlegała temu zakazowi w okresie ostatnich 5 lat, licząc od dnia, w którym odbywa się jazda;
4) nie znajduje się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
- (dla przypomnienia: stan po spożyciu alkoholu oznacza stężenie we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo obecność w 1 dm3 wydychanego powietrza od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 — gdzie „zero koma dwa” to umowne piwko dla średnich gabarytów faceta po dwóch kwadransach — natomiast stan nietrzeźwości to zawartość alkoholu we krwi powyżej 0,5 promila lub powyżej 0,25 mg w 1 dm3 wydychanego powietrza);
- tłumacząc z prawniczego na ludzkie: skoro pasażer też musi być trzeźwy, ergo wykluczona jest zarówno sytuacja, że młodociany kierowca będzie odwoził podchmielonych rodzicieli z imprezki, jak też niedopuszczalny jest pit-stop w celach konsumpcyjnych, nawet jeśli pić miałby tylko towarzysz drogi;
- na marginesie: także od dziś mamy przepisy o okresie próbnym dla świeżo upieczonych kierowców: przez pierwsze dwa lata (przez 3 lata w przypadku 17-latków) kierowca musi mieć „zero, zero” alkoholu;
- i oto także od dziś policja, w ramach kontroli ruchu drogowego, ma prawo żądać od pasażera towarzyszącemu młodocianej kierowcy poddania się badaniu w celu ustalenia w organizmie zawartości alkoholu lub innego podobnie działającego środka, jak też występowania o ocenę stanu zdrowia (podobne uprawnienie zyskują odpowiednie służby takie jak Straż Graniczna, funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, etc.);
art. 129 ust. 2 pkt 3a ustawy prawo o ruchu drogowym
Policjant, w związku z wykonywaniem czynności [w zakresie czuwania nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie] jest uprawniony do:
żądania poddania się przez pasażera [towarzyszącego kierowcy w wieku 17-18 i siedzącym na przednim siedzeniu auta] badaniu w celu ustalenia zawartości w organizmie alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu
- teraz najlepsze: czy pasażer towarzyszący, który trzeźwy nie jest, ryzykuje jakąś odpowiedzialnością? więc tak: wykroczenie prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie po spożyciu alkoholu nadal dotyczy tylko kierowcy, analogicznie jest z przestępstwem z art. 178a kk; kuratela po kielichu nie jest także przesłanką skierowania na badania lekarskie lub psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, ukończenia kursu reedukacyjnego, jak też pozbawienia uprawnień do prowadzenia pojazdów;
- takiego przypadku nie dotyczy także art. 89a kw przewidujący odpowiedzialność za brak należytej opieki lub nadzoru nad najmłodszymi rowerzystami;
- nie zmienił się też przepis penalizujący dopuszczenie do prowadzenia pojazdu wbrew wymaganiom: tam nadal jest o dopuszczeniu do prowadzenia przez osobę niemającą uprawnień lub w stanie po spożyciu, a jakoś nie potrafię wykoncypować takiej „krzyżowej” odpowiedzialności, tj. zarzutów dla pasażera, który będąc pijanym sprawia, iż jego młodociany kierowca nie ma owych uprawnień (mam na myśli art. 96 par. 1 pkt 2 kw);
- może więc chociaż naruszenie wymogu trzeźwości pasażera-towarzysza da się podciągnąć pod „przepis worek”, tj. art. 97 kw? no przecież że nie: tam jest mowa o wykroczenie przeciwko innym przepisom ustawy prawo o ruchu drogowym, a przecież w/w obowiązek zapisany jest w ustawie o kierujących pojazdami;
- a co z wykroczeniem prowadzenia pojazdu przez osobę, która nie ma uprawnień (art. 94 kw)? skoro prawo jazdy kat. B stwierdza posiadanie uprawnienia wyłącznie podczas jazdy w towarzystwie spełniającego określone warunki pasażera — to może pasażer nietrzeźwy wyklucza owe uprawnienia u młodocianego kierowcy?
- dla porządku tylko dodam, że nie ma też za to punktów karnych, dla nikogo — no chyba że jednak ten art. 94 kw;
- (co oczywiście nie oznacza, że organy, w ramach swej naturalnej kreatywności, nie spróbują czegoś wymyślać).
Podsumowując: pasażer jadący obok kierowcy trzeźwy być nie musi, chyba że jest to pasażer towarzyszący kierującemu, który uzyskał prawo jazdy po 17-tych urodzinach… ale sankcji za nietrzeźwość takiego pasażera najwyraźniej (na razie) też brak.