A teraz coś z jeszcze innej beczki, czyli kilka zdań o tym, że kierowca, który po kilku głębszych jedzie samochodem ryzykuje jego przepadek — ale czy w takim przypadku można orzec przepadek, jeśli sprawca nie był jedynym właścicielem auta? Czy jednak sąd powinien prawidłowo ustalić stan własności rzeczy — zaś w każdym innym przypadku (np. współwłasności, np. małżeńskiej) należy orzec przepadek równowartości pojazdu? (wyrok Sądu Najwyższego z 9 września 2025 r., II KK 290/25).
opis stanu faktycznego:
- sprawa dotyczyła kierowcy prowadzącego samochód w stanie nietrzeźwości (w czterech badaniach wyszło od 1,11 do 1,43 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu);
- uznając sprawcę winnym przestępstwa określonego w art. 178a par. 1 kk sąd I instancji wymierzył mu grzywnę w wysokości 6 tys. złotych, orzekł 3-letni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a także obowiązek zapłaty 5 tys. zł na Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej…
- …oraz orzekł przepadek pojazdu;
skarga kasacyjna:
- w skardze kasacyjnej na niekorzyść Prokurator Generalny zwrócił uwagę, że oskarżony nie był jedynym właścicielem auta, zatem jego przepadek był niedopuszczalny — zamiast tego sąd powinien był orzec przepadek równowartości pojazdu;
art. 178a par. 1 i 5 kodeksu karnego
§ 1. Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 5. Sąd orzeka przepadek, o którym mowa w art. 44b, w razie popełnienia przestępstwa określonego w § 1 lub 4, chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w § 1 była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do takiego stężenia. Sąd może odstąpić od orzeczenia przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.
art. 44b par. 1-2 kk
§ 1. W wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym.
§ 2. Jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy albo po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub ukrył podlegający przepadkowi pojazd, orzeka się przepadek równowartości pojazdu. […]
wyrok Sądu Najwyższego:
- SN przypomniał, iż kierowcy przyłapanemu na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości co do zasady grozi przepadek maszyny (konfiskaty nie orzeka się jeśli zawartość alkoholu była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu);
- jednak jeśli sprawca nie jest jedynym właścicielem auta, lub też po popełnieniu czynu auto zmieniło właściciela, orzeka się przepadek równowartości pojazdu, w/g wartości w polisie ubezpieczeniowej lub w/g średniej wartości rynkowej (art. 44b par. 2 kk), a wynika to z zasady ochrony własności osoby trzeciej, nie będącej sprawcą przestępstwa;
- biorąc zatem pod uwagę, iż z CEPiK wynika, że oskarżony nie był właścicielem żadnego pojazdu mechanicznego, lecz tylko jego użytkownikiem, to powinien był orzec przepadek równowartości pojazdu.
Biorąc pod uwagę taką wykładnię SN częściowo uchylił zaskarżone orzeczenie i zwrócił sprawę do ponownego rozpoznania.