Panta rhei: oto do Wykazu Regulacji, które Doczekały się Nowelizacji Zanim Weszły w Życie doszlusował Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych — a to za sprawą nowelizacji ustawy nowelizującej ustawy, które nowelizowały pewne ustawy (ustawa z 4 grudnia 2025 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2025 r. poz. 1844).
A mianowicie, w pewnym skrócie:
- od kilku już lat w Dzienniku Ustaw mamy przepisy nakazujące Ministrowi Finansów prowadzenie jawnego, powszechnie dostępnego, rejestru umów zawartych przez jednostki sektora finansów publicznych, których wartość przekracza 500 złotych; te przepisy miały wejść w życie 1 lipca 2022 r. (ustawa z 14 października 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2021 r. poz. 2024), jednak najsamprzód nowelizacją nowelizacji termin ten przesunięto na 1 stycznia 2024 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1265), a kolejną nowelizacją nowelizacji nowelizacji nawet na 1 stycznia 2026 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1723);
- w tzw. międzyczasie ktoś miał nowego pomysła: już nie będzie ministerialnego „rejestru”, zamiast tego będzie Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych („zwany dalej „Centralnym Rejestrem Umów JSFP””), a ponieważ w tym samym międzyczasie doszło do inflacji i deregulacji — wartość umów wpisywanych do Rejestru miała wzrosnąć do 10 tys. zł;
- eppur si muove: oto w opublikowanej jeszcze przed świętami nowelizacji pojawia się Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych, w którym publikowane będą informacje o umowach zawieranych, w trybie zamówień publicznych, przez jednostki sektora finansów publicznych;
art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych
Kierownik jednostki sektora finansów publicznych, zwany dalej „kierownikiem jednostki”, udostępnia i aktualizuje w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych, zwanym dalej „Centralnym Rejestrem Umów JSFP”, informacje o umowie zawartej przez jednostkę sektora finansów publicznych lub na jej rzecz, jeżeli umowa ta spełnia łącznie następujące warunki:
1) stanowi zamówienie w rozumieniu art. 7 pkt 32 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych;
2) została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej, elektronicznej albo innej formie szczególnej.
- z ciekawostek: z finalnej ustawy wypadł jakikolwiek limit kwotowy, więc jeśli ktoś uważał, że 500 złotych to za mało, a dziesięć tysięcy to za dużo — finalnie w CRUJSFP będą udostępniane wszystkie umowy, niezależnie od kwoty… przejrzystość niejedno ma imię, więc życzę cierpliwości przy kwerendzie;
- wszystkich umów? no nie, bo przecież Centralny Rejestr Umów JSFP będzie w miarę powszechny, nie znajdziemy tam informacji o umowach zawartych przez służby specjalne i jednostki podległe MON, placówki dyplomatyczne, umów dotyczących czynności operacyjno-rozpoznawczych, dotyczących obronności i bezpieczeństwa (np. dot. ochrony granic, bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, etc.), a także umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (te są publikowane przez NFZ);
- troszkę nie rozumiem przepisu, zgodnie z którym w Rejestrze „nie udostępnia się” informacji o umowach, co do których prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 2-2b ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 34a ust. 8 ustawy) — bo z drugiej strony „udostępnia się” „podstawę prawną nieudostępnienia informacji o umowie oraz organ lub osobę, które dokonały wyłączenia jawności danej informacji – w przypadku, o którym mowa w ust. 8”; jeśli chodziło o to, że w przypadku kontraktów objętych jakąś tam poufnością można ograniczać zakres publikowanych informacji, to trzeba było napisać to w sposób klarowniejszy;
- dla jasności: w Rejestrze nie będzie treści umów, jego zawartość będzie się ograniczała m.in. do oznaczenia stron i przedmiotu kontraktu, wartości umowy, statusu umowy i daty jej zakończenia, etc.,etc.;
- zaś dane z Rejestru będą usuwane po upływie 5 lat licząc od końca roku, w którym umowa przestała obowiązywać (literalnie „są usuwane” — więc nie wiadomo, czy system będzie robił to automagicznie, czy jednak każdy użytkownik będzie musiał pamiętać i wykasowywać);
- kwestie techniczne: za funkcjonowanie systemu służącego do prowadzenia Centralnego Rejestru Umów JSFP odpowiadać będzie Minister Finansów (w sumie ciekawe, że nazwę organu zapisano wprost, a nie „generycznie”, tj. jako „minister właściwy do spraw finansów”, jak to zwykle się robi w aktach prawnych), każda jednostka sektora finansów publicznych będzie miała obowiązek założyć w systemie konto, kierownik jednostki będzie miał obowiązek wyznaczyć użytkowników uprawnionych do administrowania kontem (detale mają pojawić się w rozporządzeniu wykonawczym) — przy czym wnioski o założenie konta będzie można składać od 1 kwietnia 2026 r.
Od kiedy to wszystko? Ano przepisy o Centralnym Rejestrze Umów JSFP wchodzą w życie 1 lipca 2026 r. — a do rejestru będzie trzeba wpisywać dane o umowach zawieranych od 1 lipca 2026 r.