Czy konsument ma prawo odstąpienia od umowy zawartej na podstawie oferty kiedyś tam przesłanej mu do domu, a zawartej tygodnie później, a więc po tym jak miał dużo czasu do namyśle? Czy umowa może być traktowana jako zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa tylko wówczas, jeśli obie czynności — złożenie oferty i zawarcie umowy — miały miejsce przy jednoczesnej fizycznej obecności konsumenta i przedsiębiorcy?
wyrok TSUE z 24 września 2026 r. w/s Gexx aeroSol GmbH (C‑381/25)
W przypadku gdy konsument, przy fizycznej obecności przedsiębiorcy i w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa tego ostatniego, przyjmuje ofertę, którą przedsiębiorca ten uprzednio mu przesłał, tak zawarta umowa stanowi „umowę zawieraną poza lokalem przedsiębiorstwa” w rozumieniu tego przepisu.
opis stanu faktycznego:
- sprawa zaczęła się od wysłania przez firmę oferty montażu przydomowej fotowoltaiki obejmującej także magazyn bateryjny;
- umowa została podpisana w domu klientów, w obecności pracownika firmy;
- kilka tygodni później klienci wpłacili zaliczkę, po czym sprzęt został zamontowany — niekompletny, bo bez zamawianego magazynu; takie świadczenie zostało przyjęte…
art. 2 pkt 8 dyrektywy 2011/83 w/s praw konsumentów
„umowa zawierana poza lokalem przedsiębiorstwa” oznacza każdą umowę między przedsiębiorcą i konsumentem:
a) zawartą przy jednoczesnej fizycznej obecności przedsiębiorcy i konsumenta, w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy; […]
- …jednak jakiś czas później do firmy wpłynęło oświadczenie o skorzystaniu z konsumenckiego prawa odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa;
- spór trafił do sądu, który zwrócił uwagę, że niemieckie orzecznictwo dość specyficznie definiuje umowę zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa, zatem do TSUE wpłynął zestaw pytań: czy będzie nią umowa zawarta przy fizycznej obecności przedsiębiorcy, lecz na postawie oferty wcześniej wysłanej konsumentowi do domu? jeśli konsument miał czas się namyślić lub mógł negocjować jej warunki?
wyrok TSUE:
- zgodnie z definicją umowa zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa to każda umowa zawarta pomiędzy przedsiębiorcą i konsumentem, przy ich jednoczesnej obecności w miejscu, które nie jest lokalem tej firmy;
- dyrektywa nie określa jednak czym jest „zawarcie” umowy, należy zatem przyjąć, że chodzi o przyjęcie — w świetle art. 2 pkt 8 lit. a dyrektywy: złożonej w dowolny sposób, w dowolnym czasie — oferty przez jej adresata;
- co oznacza, iż aby umowa została uznana za zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa nie jest konieczne, by oferta została złożona przy jednoczesnej obecności obu stron — warunek jednoczesnej obecności fizycznej obejmuje tylko samą czynność zawarcia umowy;
- (a contrario: umowa zawarta na odległość wymaga wykorzystania środków porozumiewania się na odległość „do chwili zawarcia umowy włącznie”, przeto prawo wymaga, by każdy etap — od złożenia oferty, do zawarcia umowy (ale nie jej wykonania! osobisty odbiór towaru kupionego przez internet nie oznacza, że umowa nie została zawarta przez internet! — przebiegał na odległość);
- wcale nie na marginesie TSUE przypomniał cel regulacji: wszakże chodzi tu o zapewnienie konsumentom ochrony przed presją lub zaskoczeniem ze strony przedsiębiorców, który to czynnik może zachodzić nawet jeśli wizyta w domu była zamówiona.
Sumarycznie oznacza to, że wcześniejsze złożenie konsumentowi oferty nie oznacza, że umowa nie została zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa — zatem konsumentowi przysługuje prawo odstąpienia.