52 tys. zł kary za monitoring w szkole niepublicznej

A teraz coś z nieco innej beczki, czyli kilka słów analizy decyzji, w której uznano, iż monitoring wizyjny w szkole niepublicznej jest sprzeczny z RODO — a na szkołę, która założyła kamery, nałożono karę w wysokości 52,5 tys. zł (decyzja PUODO ZSZZS.421.9.2019 z 16 sierpnia 2026 r.).


Vigso
Ujęcie czysto ilustracyjne (fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)

opis stanu faktycznego:

  • sprawa zaczęła się od przeprowadzonej przez PUODO kontroli w szkole — niepublicznej na prawach szkoły publicznej;
  • w toku kontroli okazało się, że w szkole wprowadzono — prawie 20 lat temu, ze względu na konieczność zapewnienia uczniom bezpieczeństwa — monitoring wizyjny; kamery rejestrowały obraz w praktycznie całej szkole: w salach dydaktycznych, w wejściu i w korytarzach, na sali gimnastycznej, etc.;
  • pogląd na żywo był w sekretariacie, a dostęp do danych miał m.in. dyrektor i informatyk, który zajmował się konfiguracją i naprawą sprzętu, natomiast rodzice nie mają wglądu w obraz;
  • zdaniem dyrektora szkoły monitoring był rozwiązaniem koniecznym i najskuteczniejszym, a przy tym najtańszym, ponieważ tylko w ten sposób można zwiększyć poczucie bezpieczeństwa, kontrolować dostęp do szkoły osób postronnych, chronić szkolne mienie, a także weryfikować okoliczności różnych zajść i konfliktów (bójek); natomiast w klasach kamery pojawiły się po tym jak rodzice jednego z uczniów oskarżyli nauczyciela o wymierzanie dzieciom kar cielesnych;

z ustawy prawo oświatowe

art. 1 pkt 14
System oświaty zapewnia w szczególności:
14) utrzymywanie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach i placówkach;

art. 68 ust. 1
Dyrektor szkoły lub placówki w szczególności:
6) wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę;

art. 108a ust. 1
Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i pracowników lub ochrony mienia dyrektor szkoły lub placówki, w uzgodnieniu z organem prowadzącym szkołę lub placówkę oraz po przeprowadzeniu konsultacji z radą pedagogiczną, radą rodziców i samorządem uczniowskim, może wprowadzić szczególny nadzór nad pomieszczeniami szkoły lub placówki lub terenem wokół szkoły lub placówki w postaci środków technicznych umożliwiających rejestrację obrazu (monitoring).

  • chociaż więc do szkoły niepublicznej nie mają zastosowania przepisy o monitoringu w szkołach publicznych — to jednak podstawą przetwarzania w takim przypadku jest oczywiście niezbędność do ochrony żywotnych interesów uczniów — jako taki monitoring ma też znaczenie prewencyjne — oraz jak też wynikający wprost z prawa oświatowego obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa osób i mienia;

decyzja PUODO:

  • w wydanej decyzji urząd zwrócił uwagę, że szkoła niepubliczna nie może oprzeć decyzji o wprowadzeniu nadzoru wizyjnego o przepisy prawa oświatowego, albowiem odnośne przepisy odnoszą się wyłącznie do szkół publicznych (art. 108a prawa oświatowego znajduje się rozdziale pt. „Organizacja kształcenia, wychowania i opieki w szkołach i placówkach publicznych”);
  • co więcej ustawa ta nie może być interpretowana jako obowiązek zawieszenia kamer w szkole: szkoła „może” wprowadzić monitoring, ale nie jest do tego zobligowana — zaś jakiegokolwiek obowiązku administrator nie może wywodzić z „luźnej” interpretacji prawa (w istocie wykładni contra legem: zgodnie z art. 6 ust. 3 RODO przesłanka spełnienia obowiązku prawnego musi wynikać wprost z przepisu prawa, por. „Czy PUODO może nakazać ograniczenie przetwarzanie danych osobowych — nakazane w ustawie?”);
  • obowiązku wprowadzenia monitoringu w szkole nie można także wywieść z ogólnych przepisów o zapewnieniu bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom, ponieważ bezpieczeństwo to nie tylko monitoring, a monitoring to nie tylko bezpieczeństwo — więc administrator powinien umieć wykazać, iż akurat taki środek jest niezbędny dla osiągnięcia zakładanego celu…
  • …bo przecież podobny efekt można osiągnąć przy pomocy środków mniej inwazyjnych, jak np. zatrudnienie dodatkowej osoby dozorującej uczniów — o czym być może administrator by się przekonał, gdyby przeprowadził analizę ryzyka;
  • w ocenie organu monitoringu nie można uzasadniać szczupłością kadr lub kosztami — bo to na głowie administratora jest taka organizacja działalności, w tym wdrożenie odpowiednich środków, by wszystko było dobrze i prawidłowo;
  • mało tego: monitoring w czasie rzeczywistym jest rozwiązaniem jeszcze bardziej inwazyjnym dla prywatności człowieka — więc jeśli rejestracja obrazu to pół problemu, dodatkowo obciążający jest fakt, iż obraz z kamer na bieżąco wyświetlał się sekretarce (dodać warto, że dyrektor szkoły twierdził, że samo wyświetlanie obrazu nie jest przetwarzaniem danych osobowych, por. „Czy „maska prywatności” — zaczernienie części obrazu widzianego przez kamerę monitoringu — oznacza, że żadne dane osobowe nie są przetwarzane?”);
  • monitoring w szkole niepublicznej nie może być także uzasadniany przesłanką niezbędności do ochrony żywotnych interesów małoletnich: administrator może się powołać na przesłankę z art. 6 ust. 1 lit. d RODO tylko wówczas, jeśli przetwarzania nie da się na innej podstawie prawnej — a gdyby szkoła wyszła od strony niezbędności dla prawnie uzasadnionego interesu, ale uprzednio przeprowadziła test równowagi (indagowany przez PUODO na tę okoliczność dyrektor odparł „nie dotyczy”), to zauważyłby ryzyka dla praw i wolności uczniów;
  • niejako na marginesie PUODO zauważył, że nie było też zgody zainteresowanych na przetwarzanie danych osobowych poprzez monitoring, kamer nie można uzasadnić niezbędnością do wykonania umowy, trudno też mówić o jakimkolwiek zadaniu wykonywanym w interesie publicznym, a tym bardziej o sprawowaniu władzy publicznej („wykonywana na zasadach komercyjnych działalność gospodarcza, polegająca na świadczeniu usług edukacyjnych nie stanowi wykonywania zadania realizowanego w interesie publicznym” — hmm, wydaje mi się, że na gruncie art. 70 Konstytucji RP to zdanie jest mocno naciągane)
  • przy okazji PUODO wytknął szkole:
    • brak prawidłowej umowy powierzenia przetwarzania — szkoła zleciła informatykowi obsługę monitoringu i zawarła nawet taką umowę, ale w jej umowy nie było wzmianki o przetwarzaniu danych osobowych w ramach monitoringu;
    • brak rejestru czynności przetwarzania — owszem, z jednej strony szkoła zatrudniała mniej niż 250 osób, ale permanentny monitoring wyklucza uznanie, iż przetwarzanie ma charakter sporadyczny i stwarza ryzyko naruszenia praw i wolności dzieci (podczas gdy zgodnie z art. 30 ust. 5 RODO przesłanką odstąpienia od tego obowiązku jest brak jakiegokolwiek ryzyka);
    • brak analizy ryzyka przetwarzania danych osobowych za pomocą monitoringu wizyjnego — zgodnie z art. 32 ust. 2 RODO przyjęte procedury techniczne i organizacyjne muszą odpowiadać ryzyku wynikającemu z przetwarzania — w tym analizie podatności zabezpieczeń.

Biorąc pod uwagę tak wykładnię PUODO uznał, iż zainstalowany w szkole niepublicznej monitoring narusza RODO — zaś rozmiar uchybień uzasadnił nałożenie na administratora administracyjną karę pieniężną w kwocie 52,5 tys. zł.

subskrybuj
Powiadom o
guest

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.

0 komentarzy
Oldest
Newest
0
komentarze są tam :-)x