Czy wszystkie podmioty gospodarcze są równe, a niektóre są najrówniejsze? Czy akt o usługach cyfrowych, nakładający na największe platformy internetowe dodatkowe obowiązki, narusza unijną zasadę wolności gospodarczej? Czy granice tej swobody mogą wynikać z zasięgu prowadzonego biznesu, w tym potencjalnego wpływu na wybory klienteli? Czy europejska platforma Amazon powinna być traktowana jako VLOP według rozporządzenia DSA? (wyrok Sądu UE z 19 listopada 2025 r. w/s Amazon EU Sàrl vs. Komisja Europejska (T-367/23).
opis stanu faktycznego:
- sprawa zaczęła się od decyzji Komisji Europejskiej uznającej spółkę prowadzącą europejskie sklepy Amazon za dostawcę bardzo dużej platformy internetowej (VLOP) w rozumieniu art. 33 DSA (a to m.in. ze względu na przekroczenie bazy 45 mln użytkowników w UE);
- skarżąc decyzję Amazon domagał się nie tylko stwierdzenia jej nieważności, ale też zarzucał, iż wprowadzony na mocy DSA obowiązek zapewnienia chociaż jednego mechanizmu rekomendacji towarów niewykorzystującego profilowania użytkowników narusza unijną wolność działalności gospodarczej i zasadę równego traktowania podmiotów;
- natomiast obowiązek tworzenia i udostępniania repozytorium reklam (obejmującego m.in. ich treść, dane reklamodawcy, informację o ew. targetowaniu reklamy i o liczbie jej odbiorców) zagraża interesom reklamodawców, ponieważ repozytorium będzie zawierało informacje poufne, które mogą posłużyć do skopiowania ich strategii;
art. 38 rozporządzenia 2022/2065 w/s jednolitego rynku usług cyfrowych
Oprócz wymogów [obowiązku określenia parametrów rekomendacji informacji odbiorcom] dostawcy bardzo dużych platform internetowych i bardzo dużych wyszukiwarek internetowych, którzy korzystają z systemów rekomendacji, zapewniają co najmniej jedną opcję dla każdego ze swoich systemów rekomendacji, która nie jest oparta na profilowaniu zgodnie z definicją w art. 4 pkt 4 [RODO].
art. 39 ust. 1 DSA
Dostawcy bardzo dużych platform internetowych lub bardzo dużych wyszukiwarek internetowych, którzy prezentują reklamy na swoich interfejsach internetowych, zbierają i podają do wiadomości publicznej w określonej sekcji swojego interfejsu internetowego, za pomocą umożliwiającego wyszukiwanie na podstawie wielu kryteriów i niezawodnego narzędzia oraz za pośrednictwem interfejsów programowania aplikacyjnego, repozytorium zawierające informacje, o których mowa w ust. 2, przez cały okres prezentowania reklamy aż do upływu jednego roku po ostatnim zaprezentowaniu reklamy na swoich interfejsach internetowych. […]
- zaś tak czy inaczej wymogi DSA dotyczące VLOP-ów, nałożone tylko ze względu na przekroczenie liczby 45 milionów odbiorców, wiążą się z obciążeniem dodatkowymi kosztami, których nie muszą ponosić inne (mniejsze) platformy internetowe;
wyrok Sądu UE:
- Sąd UE stwierdził, iż obowiązki nałożone na dostawców bardzo dużych platform internetowych rzeczywiście ingerują w wolność prowadzenia działalności gospodarczej (art. 16 Karty Praw Podstawowych UE);
- jednakże Karta Praw Podstawowych przewiduje możliwość ograniczenia praw i wolności, pod warunkiem, że wynikają one z ustawy, są proporcjonalne, konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom owego ograniczenia, a także nie oznaczają naruszenia istoty ograniczanego prawa lub wolności;
- swoboda przedsiębiorczości nie ma charakteru absolutnego, zatem może doznawać ograniczenia ze względu np. na ochronę praw konsumentów, ochronę konkurencji, etc.,etc.; w przypadku bardzo dużych platform internetowych potrzeba ograniczenia swobody biznesu wynika właśnie ze skali prowadzonej działalności (zasięgu rynkowego, liczby klientów, transakcji, etc.) — sęk w tym, że ryzyko wynikające z rozmiarów VLOP jest znacznie większe, niż w przypadku niewielkich platform, a więc obciążenie ich dodatkowymi wymogami staranności jest uzasadnione;
- nie ma przy tym znaczenia, że bardzo duże platformy internetowe nie tworzą systemu (jak np. system finansowy), bo istotą regulacji nie jest zmniejszenie ryzyka wynikającego z powiązań między podmiotami, lecz właśnie ochrona rynku, konkurencji i konsumentów; nie sposób także polemizować z wymogami prawnymi ze względu na brak rozróżnienia platform internetowych (ogółem) i platform handlowych — albowiem współczesne społeczeństwo kupuje online, więc zwraca uwagę na rekomendacje, więc kieruje się reklamami towarów, a więc potencjalne negatywne skutki są analogiczne jak w przypadku innych VLOP-ów;
- argumentem przeciwko regulacjom wynikającym z DSA nie mogą być także ponoszone przez Amazon koszty: owszem, wdrożenie niezbędnych rozwiązań wiążą się z wydatkami, które mogą się wydawać dotkliwe, jednak nikogo w biznesie nie powinno dziwić, że czasem trzeba wydać trochę pieniędzy na compliance;
- odnośnie nakazu wprowadzenia przez bardzo duże platformy choćby jednego systemu rekomendacji nieopartego na profilowaniu użytkownika sąd zwrócił uwagę, iż przepis ten nie może być rozumiany jako zakaz prezentowania użytkownikom propozycji nabycia towarów dopasowanych według kryteriów wynikających z profilowania;
- problem polega wszakże na tym, że z racji ilości potencjalnie zbieranych informacji karmiących algorytmy, plasowanie oparte o profilowanie klientów może zmniejszać możliwość wyboru i faworyzować oferty wygodne dla platformy, ze szkodą nie tylko dla konsumentów, ale też dla rynkowej pozycji mniejszych sprzedawców;
- jako nietrafne uznano także zarzuty przeciwko obowiązkowi publikacji repozytorium reklam zamawianych przez klientów: reklamy co do zasady są jawne, bo przecież istotą prowadzenia działalności reklamowej jest ich pokazywanie, więc repozytorium reklam nie będzie ujawniało żadnych treści poufnych — w tym informacji o sukcesie przekazu my mierzonym wzrostem sprzedaży reklamowanego produktu (dodać można, że sprytny marketingowiec rozpozna strategię już na podstawie treści i formy reklamy);
- zdaniem sądu powyższe ograniczenia i wymogi nie naruszają prawa własności — bo pojęcie własności w Karcie Praw Podstawowych jest traktowane ściśle majątkowo, a przecież DSA nie wywłaszcza spółki Amazon z własności jej platformy handlowej;
- sumarycznie unormowaniu nie sposób także zarzucać naruszenia zasady równego traktowania podmiotów gospodarczych: zasada równości wobec prawa rozumiana jest jako wymóg, by „porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a sytuacje odmienne nie były traktowane w sposób jednakowy”, chyba że różnica jest obiektywnie uzasadniona — i tu właśnie ocena potencjalnego ryzyka wynika rozmiarów, zasięgu i wynikającego z tego wpływu bardzo dużych platform internetowych na rynek, na zachowania odbiorców, etc.;
- Amazon nie ma przy tym racji, iż VLOP-y nie są porównywalne do bardzo dużych wyszukiwarek lub sieci społecznościowych (bo nie rozpowszechniają narracji, treści i informacji, a więc też nie dezinformują — a bliżej im do świadczenia usług hostingu lub przetwarzania w chmurze, czyli biernego udostępniania ofert dostarczanych przez sprzedawców) — bo zawsze mogą się tam pojawić np. produkty niebezpieczne lub sprzeczne z prawem, a i sama treść ofert może być nieodpowiednia;
- wcale nie na marginesie Sąd UE uznał, iż wynikające z rozporządzenia DSA ograniczenia nakładane na podmioty takie jak Amazon nie prowadzą do naruszenia swobody wypowiedzi: owszem, wolność słowa dotyczy także przekazów handlowych, reklamowych, marketingowych, aczkolwiek obowiązek udostępnienia choćby jednego systemu rekomendacji bez profilowania nie narusza tej swobody (bo 99 innych kryteriów może uwzględniać profilowanie);
- akt o usługach cyfrowych nie narusza także prawa do ochrony życia prywatnego i danych osobowych — bo chociaż chroni oni także działalność zawodową i handlową osób prawnych, to jednak wpływy z reklam stanowią tylko 7% dochodów Amazon, zaś obowiązek upublicznienia przez dostawców bardzo dużych platform określonych informacji jest uzasadniony (wcześniej wskazanym) wyższym interesem.
Biorąc pod uwagę taką wykładnię Sąd UE w całości oddalił skargę Amazona na decyzję KE.