Ustawa o stażach (projekt)

Jeśli komuś przyszło kiedyś na myśl, że krótka i całkiem lakoniczna (licząca niecałe dziesięć merytorycznych przepisów) ustawa o praktykach absolwenckich to za mało, powinien się ucieszyć — zastąpić ją ma trzykrotnie dłuższa ustawa o stażach, której projekt pojawił się w serwisie RCL.

Zaczynając niejako od końca i przechodząc do początku:

• kary, kary: zgodnie z projektem naruszenie regulacji dotyczących organizacji stażu oraz praw i obowiązków stażystów będzie traktowane jako wykroczenie, za które będą groziły kary analogiczne jak w przypadku wykroczeń przeciwko prawom pracowników;
• zatem kara grzywny od tysiąca do 30 tys. złotych będzie groziła m.in. za naruszenie przepisów o czasie stażu lub uprawnieniach związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych, za brak prowadzenia lub nieprawidłowe przechowywanie dokumentacji dotyczącej umowy o staż, za nieterminowe wypłacanie lub zaniżanie świadczenia pieniężnego należnego stażyście, za nieudzielanie dni wolnych, a także za naruszenie przepisów BHP w odniesieniu do stażystów;
• definicje, definicje: stażem ma być wykonywanie zadań w celu zdobycia wiedzy, umiejętności praktycznych i doświadczenia zawodowego, które to zadania nie stanowią pracy w rozumieniu prawa pracy; stażystą natomiast jest osoba, która podpisała z organizatorem stażu umowę o staż;
• skoro istotą stażu jest zdobywanie doświadczenia zawodowego, to organizatorowi nie wolno domagać się od stażysty posiadania takiego doświadczenia;

art. 6 ust. 1 ustawy o stażach (projekt)
Organizator stażu nie może żądać od stażysty posiadania wcześniejszego doświadczenia zawodowego w zawodzie, w którym odbywany będzie staż.

• mało tego: stażysta nie będzie mógł powrócić na staż do organizatora, u którego wcześniej odbywał staż jako bezrobotny lub też już był zatrudniony („w szczególności jako młodociany pracownik w celu przygotowania zawodowego”) — chyba że od zakończenia tamtej przygody minęły 24 miesiące;
• wyłączenia, wyłączenia: ustawa o stażach nie będzie miała zastosowania m.in. do aplikacji (radcowskiej, adwokackiej, notarialnej, etc.,etc.), do stażu dla bezrobotnych, do stażu lub praktyki niezbędnej do wykonywania zawodu regulowanego (i tu cała lista ustaw), stażu uczniowskiego i praktyk zawodowych określonych w prawie o szkolnictwie wyższym i nauce;
• ograniczenia, ograniczenia: projektowana ustawa o stażach zakłada, iż liczba stażystów w przypadku organizatora będącego pracodawcą nie może przekraczać liczby pracowników (czyli firma nie może oprzeć swej działalności siłami stażystów), natomiast jeśli organizator nie jest pracodawcą, staż może odbywać tylko jedna osoba, zaś długość stażu nie może przekraczać 6 miesięcy,
• wynagrodzenie, wynagrodzenie: stażyście nie będzie przysługiwało z tytułu pracy jakiekolwiek wynagrodzenie… ale to łatwo wytłumaczyć, bo stażysta nie będzie przecież pracował — natomiast ustawa o stażach mówi o obowiązku wypłacania stażyście świadczenia pieniężnego w kwocie nie niższej niż 35% przeciętnego wynagrodzenia i nie wyższej niż przeciętne wynagrodzenie GUS (w przypadku stażysty nieletniego — nie mniej niż 250 zł);
• (opodatkowane i ozusowane, nie róbcie sobie nadziei);
• urlopy, urlopy: stażyście nie będzie także przysługiwał urlop wypoczynkowy — ale będzie mu przysługiwało po 1 dniu wolnym za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu, w pierwszych 90 dniach odbywania stażu — oraz po 2 dni wolne za każde 30 dni w późniejszym okresie;
• stażysta nie świadczy pracy, więc czas realizacji stażu nie będzie mierzony czasem pracy — i tu się Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej chyba troszkę zakałapućkało, bo czas realizacji stażu ma być odnoszony do norm czasu pracy;

art. 12 ust. 1 ustawy o stażach (projekt)
Czas realizacji stażu nie może być krótszy niż 4 godziny na dobę i przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy. […]

• (dalej jest nawet lex specialis dla stażysty będącego osobą niepełnosprawną — 7 godzin na dobę i 35 minut w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, etc.,etc.);
• zakałapućkanie jest chyba nieco przypadkowe, bo prawodawca przewiduje stosowanie do stażu niektórych przepisów kodeksu pracy (m.in. o równym traktowaniu podwładnych, o monitoringu wizyjnym i monitoringu poczty elektronicznej, o pracy zdalnej, o ochronie wynagrodzenia, o prowadzeniu dokumentacji pracowniczej — ale odwołania do przepisów o czasie pracy nie ma;
• (ale już ochrona świadczenia pieniężnego przed potrąceniem nie będzie wynikała z kodeksu pracy, lecz ze znowelizowanego art. 833 par. 1(1) kpc oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji);
• natomiast odwołaniem defaultowym ma być kodeks cywilny — co wcale nie pośrednio sugeruje, że umowa stażowa ma być traktowana jako pewnego rodzaju hybryda z pogranicza prawa cywilnego i prawa pracy…

art. 22. ustawy o stażach (projekt)
W sprawach nieuregulowanych w ustawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172 i 1508).

• …miejmy nadzieję, że tę subtelność dostrzeże Państwowa Inspekcja Pracy, jeśli tylko weźmie się za administracyjne „stwierdzanie istnienia stosunku pracy”;
• bo przecież jeden z przepisów karnych (tym o sankcji od tysiąca do 30 tys. złotych) mówi o niewykonywaniu nakazu organu PIP.

Jakby ktoś pytał: projektowana ustawa o stażach miałaby wejść w życie po 6-miesięczym vacatio legis, licząc od nie wiadomo kiedy.