A skoro zaczęły się wakacje i ludzie zaczynają się rozglądać „gdzie jest mój paszport?”, dziś czas na kilka słów o tym, czy przepis, w myśl którego odmowa wydania paszportu może nastąpić „na wniosek” sądu prowadzącego postępowanie karne przeciwko zainteresowanemu oznacza, że wojewoda może i powinien sprawdzić zasadność takiego wniosku? Czy jednak zakaz wydania paszportu jest jednym ze środków zapobiegawczych, a więc administracja nie jest uprawniona do weryfikacji okoliczności jego zastosowania? I, niejako na marginesie: czy prawo do paszportu jest każdemu przynależne i kropka — czy jednak, choć na paszport nie trzeba „zasłużyć”, to jednak prawo to można utracić?
nieprawomocny wyrok WSA w Krakowie z 20 marca 2026 r. (III SA/Kr 1563/25)
Organ paszportowy nie może badać zasadności wystąpienia z wnioskiem o odmowę wydania paszportu, albowiem skutkować to mogłoby weryfikacją przez organ administracji wyników prowadzonego postępowania karnego, a taka konstrukcja już z samego założenia jest niedopuszczalna.
opis stanu faktycznego:
- sprawa zaczęła się w 2009 r. od zastosowania przez prokuratora, wobec podejrzanego o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania kraju, przy okazji zatrzymując mu paszport;
- dziesięć lat później środek ten został podtrzymany przez sąd, do którego trafił akt oskarżenia…
- …aż 30 czerwca 2025 r. mężczyzna złożył wniosek o wydanie paszportu;
- w toku postępowania administracyjnego wojewoda spytał sąd o dalsze losy sprawy, sąd odparł, że zatrzymanie paszportu nie oznacza automatycznego zakazu wydania nowego dokumentu…
- …a po kilkunastu dniach się zreflektował i poinformował wydział paszportów o pomyłce — bo w sprawie jednak zastosowano środek zapobiegawczy w postaci zakazu wydania paszportu;
- zatem finalna decyzja była odmowna;
art. 277 § 1 kodeksu postępowania karnego
W razie uzasadnionej obawy ucieczki można zastosować w charakterze środka zapobiegawczego zakaz opuszczania przez oskarżonego kraju, który może być połączony z zatrzymaniem mu paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zakazem wydania takiego dokumentu.
art. 54 ust. 1 pkt 1 ustawy o dokumentach paszportowych
Organ paszportowy, do którego wpłynął wniosek o wydanie dokumentu paszportowego, odmawia wydania dokumentu paszportowego:
1) na wniosek sądu prowadzącego przeciwko osobie ubiegającej się o dokument paszportowy postępowanie w sprawie karnej lub postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, postępowanie w sprawie nieletniego lub prowadzącego postępowanie cywilne;
art. 2 pkt 13 ustawy o dokumentach paszportowych
wydanie dokumentu paszportowego — ogół czynności materialno-technicznych mających na celu sporządzenie dokumentu paszportowego dla osoby uprawnionej do jego posiadania, od przyjęcia wniosku o wydanie dokumentu paszportowego do personalizacji dokumentu paszportowego.
skarga na decyzję:
- uznając, że pojęcie wydania dokumentu paszportowego obejmuje tylko nowy paszport, a nie dotyczy odnowienia paszportu, którego okres ważności już upłynął — wniósł skargę na decyzję;
wyrok WSA:
- sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej;
- postępowanie karne prowadzą powołane do tego organy; wśród stosowanych przez nie środków zapobiegawczych jest instytucja zatrzymania paszportu i zakaz wydania dokumentu;
- zgodnie z ustawą o dokumentach paszportowych organ „odmawia” wydania paszportu na wniosek sądu prowadzącego przeciwko zainteresowanemu postępowanie karne;
- (niejako na marginesie: także postępowanie cywilne — i to jest naprawdę ciekawe);
- sformułowanie takie nie wyposaża wojewody w jakikolwiek luz decyzyjny: odmowa wydania paszportu na wniosek sądu jest obligatoryjna — przepis nie brzmi wojewoda „może odmówić” — co oznacza, iż urząd jest związany stanowiskiem sądu;
- (imho to oznacza, że przepis jest troszkę mylący: nie powinno być „na wniosek”, lecz „na żądanie” lub „na podstawie informacji);
- zarazem żaden przepis nie upoważnia wojewody do merytorycznego badania prawidłowości czynności podejmowanych przez prokuraturę — jeśli ktoś chce skarżyć środki procesowe, to należy skorzystać z procedur opisanych w kodeksie postępowania karnego;
- sęk bowiem w tym, że nie ma czegoś takiego jak prawo do paszportu — paszport to tylko dokument, którego posiadanie określają odnośne przepisy, zaś państwo może oceniać, czy nie posłuży on np. do ucieczki przed wymiarem sprawiedliwości.
Biorąc pod uwagę taką wykładnię WSA skargę oddalił.