Czy wypłacona Poczcie Polskiej rekompensata za wybory kopertowe to tajemnica przedsiębiorstwa?

Czy treść złożonego przez operatora pocztowego wniosku o rekompensatę za organizację wyborów prezydenckich, których nie było w 2020 roku, podlega ujawnieniu jako informacja publiczna? Czy jednak rekompensata dla Poczty Polskiej za wybory kopertowe to tajemnica przedsiębiorstwa — bo wszystko, co robi spółka, to jej sprawy firmowe, o których nie powinna się dowiedzieć konkurencja? (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2025 r., III OSK 860/22).

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się od złożenia przez stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska wniosku o udostępnienie przez spółkę Poczta Polska S.A. informacji dot. złożonego wniosku o przyznanie rekompensaty na pokrycie kosztów tzw. „wyborów kopertowych”;

wyrok WSA:

• tej argumentacji nie poparł sąd: chociaż dostęp do informacji publicznej nie jest nieograniczony, to prawo odmowy udostępnienia danych z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorstwa jest wyjątkiem od zasady, a więc nie może być interpretowane rozszerzająco;
• nie jest więc wystarczające, iż przedsiębiorca oświadczy, że jakaś materia jest dlań na tyle istotna, że zdecydował się ją zachować w tajemnicy — kluczowe jest to, że wykonał konkretne kroki dla utrzymania poufności informacji, która to okoliczność powinna być wyraźnie wskazana w uzasadnieniu decyzji;
• po drugie: o jakiej tajemnicy w ogóle mowa, skoro w tzw. międzyczasie informacje o wysokości rekompensaty pojawiły się w obiegu publicznym (i tu WSA linkuje do Business Insidera i Money.pl, a ja z dawnego sentymentu powielam ten odnośnik) — a przecież informacja ujawniona nie jest informacją tajną (por. „Czy wysokość rekompensaty uzyskanej przez PWPW za przygotowanie „wyborów kopertowych”, jest tajemnicą przedsiębiorstwa?”);
• po trzecie nie mówimy o działalności biznesowej PP S.A., lecz o organizacji wyborów, czyli czymś, co z pewnością nie wchodzi w zakres prowadzonej działalności gospodarczej i nie można tu mówić o jakiejkolwiek konkurencji biznesowej (a raczej swoiście pojmowanym wykonywaniu zadań publicznych, można dośpiewać) — więc mówienie o tajemnicy jest szczególnie niestosowne;
• stąd też w wydanym orzeczeniu decyzja została częściowo uchylona (częściowo, ponieważ sąd nakazał ujawnienie tylko danych „w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty, w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6”, wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2021 r., II SA/Wa 1586/21);

skargi kasacyjne:

• ten wyrok został zaskarżony przez obie strony postępowania: operator pocztowy podtrzymał stanowisko, że skoro spółka wydała pieniądze i poprosiła o rekompensatę, to ma to związek z jej działalnością, zaś tak czy inaczej nie chodzi o kryterium wartości gospodarczej informacji, lecz także o kwestie wizerunkowe;
• natomiast Watchdog zarzucił niejasność w treści i uzasadnieniu orzeczenia, przez co właściwie nie wiadomo co operator powinien ujawnić, a czego nie musi;

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego:

• nawet jeśli WSA ma prawo ograniczyć zakres informacji publicznej podlegającej ujawnieniu, to zakres uchylenia decyzji powinien być bardziej precyzyjny niż poprzez wliczankę („… w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6”) — już choćby dlatego, że fraza „w tym” oznacza „w szczególności” — a skoro tak, to może coś jeszcze?
• ba: uzasadnienie wyroku jest sprzeczne z jego sentencją, bo z uzasadnienia wynika, że sąd chciał uchylić decyzję w innym zakresie, niż wynika to z sentencji — a przecież obowiązkiem sądu jest wyjaśnić motywację orzeczenia;

Skoro z treści art. 141 § 4 ppsa wynika, że uzasadnienie wyroku musi zawierać opis stanu faktycznego sprawy oraz stanowisk stron postępowania, w tym wskazanie zarzutów skargi i argumentację strony przeciwnej oraz stanowisko sądu wraz z właściwie uzasadnioną podstawą prawną, to należy przyjąć, że zamieszczenie w uzasadnieniu tych elementów ma umożliwić odtworzenie sposobu rozumowania sądu, które doprowadziło do danego rozstrzygnięcia.

• mało tego: jeśli sąd oddala skargę „w pozostałym zakresie”, to też musi się rozpisać — w tym przypadku: dlaczego uznał, że część tych danych może być wykluczona z obowiązku ujawnienia;
• należy się zatem zgodzić, iż chociaż kwestia organizacji wyborów przez Pocztę Polską nie mieści się w pojęciu prowadzonej działalności gospodarczej, to ujawnienie wszystkich informacji dotyczących rekompensaty mogłoby zagrozić interesom spółki i wzmocnić pozycję konkurencji…
• …aczkolwiek nie można pomijać, że chodzi o wydatki na realizację zadania publicznego jakim była organizacja wyborów — więc nawet jeśli spółka może chronić stawki godzinowe za nadgodziny lub koszty zakupu towarów wykorzystywanych przy prowadzeniu działalności pocztowej, to przecież rekompensata dla Poczty Polskiej za wybory kopertowe związana była z wykonywaniem polecenia premiera Morawieckiego, które raczej nie dotyczyło działalności biznesowej;
• …a ponieważ na takie same argumenty w swojej skardze powołała się także Poczta Polska — NSA uwzględnił obie skargi kasacyjne, a zwracając sprawę do ponownego rozpoznania odstąpił od wzajemnego zasądzenia kosztów postępowania.

Zamiast komentarza: Poczta Polska zawnioskowała o 70,2 mln złotych rekompensaty za „wybory kopertowe”, przy czym KBW wypłaciła jej „tylko” 53,2 mln; natomiast PWP winszowała sobie 4,2 mln, KBW obcięła z tego niecały milion. Ku pamięci ile kosztował jeden z bardziej operetkowych przekrętów PiS.