A skoro prezydent Nawrocki chce zakazać podważania statusu neo-sędziów i wsadzać do więzienia za uporczywe kwestionowanie dorobku prawnego Prawa i Sprawiedliwości, dziś czas na kilka słów o tym, że zdaniem SN możliwe i dopuszczalne jest wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SN, który dostał stanowisko za sprawą upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa — bo sędzia, którego niezawisłość budzi wątpliwości nie może oceniać zarzutu braku niezawisłości innego sędziego.
postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lutego 2026 r., III KK 644/24)
Konstytucja RP nie przewiduje możliwości powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, czy też z mocy samej ustawy. Akt nominacji Prezydenta RP na stanowisko sędziego dokonywany jest w ramach określonego konkursu dotyczącego konkretnego rodzaju sądu. Osoba, która ubiegała się o stanowisko sędziego w danym sądzie, nie jest wiec uprawniona do orzekania w innym rodzaju sądu.
opis stanu faktycznego:
- sprawa zaczęła się od złożenia przez obrońców dwóch oskarżonych o przęstepstwo niegospodarności (art. 296 par. 3 kk) wniosku o wyłączenie sędziego SN od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SN od rozpoznania skargi kasacyjnej;
- jeśli ktoś lubi poszukiwania prawidłowości z cyklu „trzepot skrzydeł motyla a tsunami po przeciwnej stronie globusa”: w tej sprawie było już wyłączenie sędziego od udziału w sprawie zainicjowanej wnioskiem o wyłączenie sędziego, która znów była zainicjowana wnioskiem o wyłączenie sędziego (postanowienie SN z 20 marca 2025 r., III KK 644/24);
- później było wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego (postanowienie SN z 25 marca 2025 r., III KK 644/24);
- następnie wyłączono sędziego od rozpatrywania wniosku o wyłączenie sędziego (postanowienie SN z 6 października 2025 r., III KK 644/24);
- dalej wyłączono sędziego od rozpoznania skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 26 listopada 2025 r., III KK 644/24);
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
art. 179 Konstytucji RP
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony.
art. 439 § 1 kodeksu postępowania karnego
Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli:
2) sąd był nienależycie obsadzony […]
art. 41 § 1 kpk
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
- po czym wyłączono jeszcze innego sędziego od udziału w sprawie (postanowienie SN z 8 stycznia 2025 r., III KK 644/24);
orzeczenie SN:
- po pierwsze primo z orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że udział w składzie sędziego powołanego przy współudziale neo-KRS skutkuje nienależytą obsadą sądu, która przekłada się na ryzyko braku niezawisłości i bezstronności (por. uchwała SN z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 lub wyrok TSUE z 4 września 2025 r., C-225/22);
- sęk bowiem w tym, że powołanie do Sądu Najwyższego wymaga od kandydata na tyle szczególnych cech i warunków, że ich weryfikacja musi podlegać wyjątkowym regułom, zarazem brak transparentności przy konkursach i powołaniu rodzi podejrzenia o polityczne motywacje decydentów, co obiektywnie wyklucza postrzeganie takich osób jako bezstronnych i niezawisłych…
- …a skoro powołanie przy współudziale upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa jest samoistną przesłanką rodzącą wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności, to nie ma potrzeby przeprowadzania tzw. testu niezawisłości;
- skoro więc wyłączenie sędziego uzasadniają wątpliwości co do jego bezstronności — bo przecież każdy ma konstytucyjne i konwencyjne prawo do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu — to jest jasne, że sędzia, którego niezawisłość budzi wątpliwości, nie może oceniać ryzyka braku niezawisłości innego sędziego;
- przekładając rozważania na materię: sędzia, który miał orzekać w/s wyłączenia sędziego został powołany do Izby Dyscyplinarnej, która sama w sobie nie jest sądem, na wniosek organu, który Krajową Radą Sądownictwa jest tylko z nazwy, zaś przeniesienie z ID SN do Izby Karnej SN nastąpiło na podstawie decyzji I Prezeski SN (art. 10, Dz.U. z 2022 r. poz. 1259), a przecież Konstytucja nie przewiduje ani możliwości powołania sędziego SN przez I Prezesa SN, ani powołania z mocy ustawy, zarazem prezydencka nominacja wieńczy konkurs na określone stanowisko sędziowskie…
- …przeto sędzia nie może, ot tak sobie, przechodzić z izby do izby SN — za każdym razem powinien zostać powołany przez prezydenta.
Stwierdzając, iż w istniejącym stanie rzeczy wyłączenie sędziego jest usprawiedliwione, SN przychylił się do wniosku;
Zamiast komentarza: analogiczny wniosek o wyłączenie sędziego SN od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SN od rozpoznania sprawy kasacyjnej uwzględniono postanowieniem SN z 2 lutego 2026 r. (V KK 149/25) — a prezydent Nawrocki, stróż wolności, chce za to sadzać za kraty…