A skoro niedawno było o tym, że w policyjnych bazach nie mogą być gromadzone zdjęcia i odciski palców wszystkich podejrzanych o każde przęstepstwo, dziś czas na kilka zdań o tym: czy policja może odmówić usunięcia ze swoich rejestrów informacji o sprawcy dawno temu popełnionego czynu — bo przecież mogą się one jeszcze kiedyś przydać? Czy żądanie usunięcia danych z KSIP można oprzeć na tym, że skazanie uległo już zatarciu? A w szerszym ujęciu: czy postępowanie dowodowe może opierać się na materiałach z przeszłości — ale przesądzać o hipotetycznej przyszłości — czy byłby to już niedopuszczalny „Raport mniejszości”? (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2026 r., III OSK 2769/24).
opis stanu faktycznego:
- sprawa dotyczyła mężczyzny, przeciwko któremu toczyło się postępowanie w/s przestępstwa fałszerstwa (umorzone po przedstawieniu zarzutów) oraz posiadania narkotyków (winny i skazany); w toku postępowania policja zarejestrowała dane podejrzanego w Krajowym Systemie Informacji Policji…
- …zaś 11 lat po skazaniu zainteresowany zażądał usunięcia informacji z rejestru, zaś odmowę — podyktowaną tym, że dane nadal są niezbędne dla realizacji zadań organów ścigania — zaskarżył do PUODO;
- a ponieważ decyzja organu była dlań niekorzystna, zdecydował się na wniesienie skargi do sądu administracyjnego;
wyrok WSA:
- policja ma ustawowe uprawnienie do zbierania i przetwarzania określonych danych osobowych, w tym danych wrażliwych, osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa;
- przy czym prawo nakłada obowiązek weryfikacji danych przetwarzanych rejestrach policyjnych, nie rzadziej niż co 10 lat, ale usuwać trzeba tylko te dane, które są zbędne do pracy policyjnej;
- w sprawie nie ma wątpliwości, że dane skarżącego trafiły do KSIP w związku z popełnieniem przestępstwa, a więc całkowicie zgodnie z prawem;
- nikomu jednak nie przysługuje roszczenie o usunięcie danych z policyjnej bazy — wszystko czego można się domagać, to weryfikacji przesłanek dalszego przetwarzania;
art. 16 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości
1. Administrator dokonuje weryfikacji danych osobowych w terminach określonych przez przepisy szczególne, regulujące działania właściwego organu, a jeżeli przepisy te nie określają terminu – nie rzadziej niż co 10 lat od dnia zebrania, uzyskania, pobrania lub aktualizacji danych.
2. Weryfikacja dokonywana jest w celu ustalenia, czy istnieją dane, których dalsze przechowywanie jest zbędne. Zbędne dane usuwa się, z zastrzeżeniem art. 17.
z ustawy o Policji
z art. 20. 1a. Przetwarzanie oraz wymiana informacji, w tym danych osobowych, może dotyczyć danych osobowych [wrażliwych] przy czym dane dotyczące wyników analizy kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA) obejmują informacje wyłącznie o niekodującej części DNA.
2b. Informacje […] mogą obejmować:
1) dane osobowe [wrażliwe], z tym że dane dotyczące kodu genetycznego obejmują informacje wyłącznie o niekodującej części DNA;
2) odciski linii papilarnych;
3) zdjęcia, szkice i opisy wizerunku;
4) cechy i znaki szczególne, pseudonimy; […]
art. 21nb. 1. Komendant Główny Policji prowadzi Krajowy System Informacyjny Policji, zwany dalej „KSIP”, będący zestawem zbiorów danych, w którym przetwarza się informacje, w tym dane osobowe, w związku z realizacją zadań ustawowych.
1b. Dane osobowe zgromadzone w KSIP […] Policja przechowuje przez okres niezbędny do realizacji ustawowych zadań Policji. Organy Policji dokonują weryfikacji tych danych po zakończeniu sprawy, w ramach której dane te zostały wprowadzone do zbioru, a ponadto nie rzadziej niż co 10 lat od dnia uzyskania lub pobrania informacji usuwają zbędne dane.
- skoro więc policja taką procedurę weryfikacyjną przeprowadziła — i ustalono, że dane sprawcy umyślnego przestępstwa mogą być jeszcze przydatne dla oceny prognoz kryminologicznych i czynności analitycznych — to trudno uznać, by odmowa usunięcia danych z KSIP była bezzasadna;
- odnosząc się natomiast do wartości konstytucyjnych: owszem, ustawa zasadnicza gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, a władze publiczne nie mogą przetwarzać informacji zbędnych, nieprawdziwych lub zebranych w nielegalny sposób, ale każde z tych praw może być ograniczone ze względu na ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego — bo przecież „przetwarzanie danych zawartych w KSIP ma służyć dobru ogólnemu”, czyli także zwalczaniu przestępczości, etc.;
- uznając, iż żądanie usunięcia danych z KSIP nie może być uzasadnione nawet zatarciem skazania, sąd skargę oddalił (wyrok WSA w Warszawie z 19 czerwca 2024 r., II SA/Wa 2404/23);
skarga kasacyjna:
- we wniesionej skardze kasacyjnej zainteresowany zarzucił, iż całą jego sprawę potraktowano zgodnie z zasadą „kopiuj / wklej” — z przepisów i z decyzji KGP — bez odniesienia się do jego indywidualnej sytuacji, w tym rzeczywistego zagrożenia dla porządku publicznego;
- a przecież nie chodzi o to, co mówią przepisy, lecz o to, że w jego konkretnym przypadku dalsze przetwarzanie danych osobowych przez policję potrzebne już nie jest, ponieważ przez kolejne lata nie popełnił żadnego przestępstwa;
- biorąc więc pod uwagę, że nie wyjaśniono jak informacje o popełnionym kilkanaście lat temu przestępstwie, po zatarciu skazania, miałyby się przełożyć na zwalczanie lub wykrywanie przestępczości w przyszłości — żądanie usunięcia danych z KSIP było zasadne;
wyrok NSA:
- ocena żądania skasowania danych z policyjnej bazy wymaga działania dość nietypowego: antycypowania przyszłości w oparciu o przeszłość, a wynika to z tego, że „ustalenia faktyczne są zaś nakierowane na wyprowadzenie twierdzeń odnoszących się do przyszłości i mających charakter w gruncie rzeczy probabilistyczny”; oznacza to, że przedmiotem postępowania dowodowego nie jest li tylko analiza tego, co zdarzyło się kiedyś — fakt, iż skarżący popełnił przęstepstwo — ale też przełożenie owej okoliczności na przyszłość;
- rację ma skarżący, iż nie został uznany winnym przestępstwa fałszerstwa, a więc nie doszło też do skazania, jednak nie można pomijać, że w toku postępowania przedstawiono mu zarzuty, a w ramach tzw. rejestracji procesowej określone dane osobowe zostały pobrane i wprowadzone do policyjnej bazy; działanie było o tyle legalne, że nastąpiło w ramach wykonywania ustawowych zadań policji…
- …a skoro nikomu nie przysługuje „twarde” żądanie usunięcia jego danych osobowych z KSIP — policja zgromadzone informacje musi weryfikować po zakończeniu sprawy, a następnie co najmniej co 10 lat — to zarówno ocena KGP, jak i decyzja PUODO były prawidłowe (por. „Policja musi — z czasem — usuwać dane ze swoich baz”).
Biorąc pod uwagę taką wykładnię NSA skargę kasacyjną oddalił.