Czy telefonowanie przez windykację na były numer dłużnika — który aktualnie należy do nowego abonenta — jest sprzeczne z RODO?

Czy jedna i ta sama (nie: taka sama) informacja może stanowić dane osobowe — dwóch różnych osób? Czy jednak każdy ma swoje dane osobowe, a każda zbieżność (mniej lub bardziej przypadkowa) jest sprzeczna z RODO? I, wcale nie na marginesie: czy sytuacja, że windykacja dzwoni pod dawny numer dłużnika — później przydzielony innemu abonentowi — oznacza naruszenie zasad przetwarzania danych osobowych? A może jest zupełnie odwrotnie i nie da się skutecznie poskarżyć przetwarzanie numeru telefonu — wciąż przypisanego do poprzedniego użytkownika — po zmianie abonenta, bo każdy może skarżyć tylko naruszenie przetwarzania swoich danych?


Wojewódzki Sąd Administracyjny Wrocław
Ujęcie czysto ilustracyjne (fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2026 r. (III OSK 1646/24)
Nie jest wykluczone, aby poszczególne informacje, takie jak konkretny adres czy numer telefonu, stanowiły informacje (dane osobowe) dotyczące więcej niż jednej osoby.

opis stanu faktycznego:

  • spór zaczął się od wniesionej przez abonenta telefonii komórkowej skargi na bank, który nękał go telefonami w sprawie zadłużenia byłego użytkownika numeru (dla jasności: numer po „recyklingu” został przydzielony aktualnemu abonentowi);
  • zdaniem skarżącego mimo wielu reklamacji bank nie reagował ani na informację, że numer zmienił właściciela, ani na żądanie żądanie usunięcia nieprawidłowych danych, a przecież nie był uprawniony do ich przetwarzania;
  • w toku postępowania bank wyjaśnił, że numer telefonu pozyskał w związku z zawarciem umowy kredytowej, służy m.in. jako dane uwierzytelniające do systemu bankowości internetowej, więc nie można zastosować się do żądania usunięcia danych;

art. 77 ust. 1 RODO
Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub środków ochrony prawnej przed sądem każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczące narusza niniejsze rozporządzenie.


art. 105 § 1 kpa
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

  • a ponieważ kredytobiorca nie spłaca długu, do dłużnika — nie do skarżącego — są wysyłane esemesy windykacyjne; dane skarżącego są przetwarzane, jednak wyłącznie w związku ze składanymi reklamacjami;

decyzja PUODO:

  • każdy może dowolnie wskazywać swoje dane kontaktowe, a jeśli więcej niż jedna osoba poda ten numer telefonu jako swój, „dotyczy [on] obu tych osób w tym samym stopniu”;
  • bank nie ma możliwości weryfikacji prawidłowości danych podanych przez klienta, zatem nie sposób zarzucać mu jakiegokolwiek błędu, zwłaszcza, że informacja o numerze telefonu jest także przetwarzana w zw. z procedurą reklamacyjną;
  • co w sumie oznacza, iż skarga dotyczy przetwarzania danych osobowych osoby trzeciej (tj. klienta banku), zatem postępowanie ze skargi osoby postronnej podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe;

skarga do WSA:

  • we wniesionej skardze zainteresowany podkreślił, że kartę SIM kupił kilka lat po tym jak została zawarta rzekoma umowa kredytowa, więc w tzw. międzyczasie jakieś czynności windykacyjne musiały być podejmowane — dlaczego więc wobec niego, skoro nigdy się nie zgadzał na przetwarzanie swych danych osobowych?
  • a skoro nikt nie reaguje na naruszenie, a urząd nie stara się prawidłowo wyjaśnić sprawy — zażądał zapłaty po 20 mln zł zadośćuczynienia od banku i od PUODO;

wyrok WSA:

  • nawet jeśli PUODO ma rację, iż jeden numer telefonu może odnosić się do więcej niż jednej osoby…
  • …to przecież skargę na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych wniosła konkretna osoba — a skoro jest skarga, to trzeba ją należycie zbadać;
  • nie ma przy tym znaczenia, że wcześniej numer telefonu mógł należeć do innej osoby — istotne jest to, że bank przetwarzał dane skarżącego w celu windykacji innej osoby — a przecież być może powinien był choćby ograniczyć przetwarzanie na czas sprawdzenia prawidłowości przetwarzanych danych osobowych (wyrok WSA z 19 lutego 2024 r., II SA/Wa 1196/23);

skarga kasacyjna:

  • w skardze kasacyjnej PUODO podkreślił, iż okoliczność, że numer telefonu aktualnie należy do skarżącego nie oznacza, iż przetwarzane są dane osobowe osoby trzeciej — na co przecież może się skarżyć tylko ta osoba;
  • jak też zwrócił uwagę, że ograniczenie przetwarzania jest środkiem podejmowanym wyłącznie na żądanie, toteż administrator nie jest uprawniony jego zastosowania na czas sprawdzenia żądania usunięcia danych osobowych;
  • co w sumie oznacza, że umorzenie postępowania było prawidłowe i zasadne;

wyrok NSA:

  • RODO przyznaje szereg uprawnień, w tym prawo do wniesienia skargi, wyłącznie osobie, „której dane dotyczą”; oznacza to, że każdy może wnieść skargę na naruszenie przepisów przy przetwarzaniu danych osobowych — ale tylko jego danych osobowych;
  • w sprawie nie ma wątpliwości, że bank dzwoni do aktualnego posiadacza numeru telefonu, ale w sprawie zadłużenia byłego abonenta;
  • czy to oznacza, że bank bezprawnie przetwarza dane osobowe obecnego użytkownika? czy zmiana abonenta — wejście w posiadanie numeru telefonicznego, który wcześniej należał do kogoś innego — przesądza, że bank zaczął przetwarzać dane osobowe niewłaściwej osoby?
  • tu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że przecież te same konkretne informacje mogą stanowić dane osobowe różnych osób — tak jest np. z adresem domu, w którym mieszka rodzina lub z numerem telefonu;
  • (hmmm, czyżby w NSA mieli tylko telefony stacjonarne i nie zauważyli, że od dobrych 30 lat, dzwoniąc pod numer komórki, zdecydowanie liczy się na odebranie rozmowy przez konkretną osobę — to nie są czasy, kiedy po podniesieniu słuchawki trzeba było jeszcze poprosić do telefonu?);
  • sęk w tym, że zgodnie z definicją dane osobowe to wszelkie informacje odnoszące się do osoby — tej osoby, zaś

Osoba trzecia nie może skutecznie zwrócić się z żądaniem usunięcia, sprostowania lub ograniczenia danych osobowych podmiotu trzeciego.

  • (kąśliwie bym powiedział, że jeśli to ta sama osoba trzecia, a nie ta druga, to może ;-)
  • chociaż więc podanie numeru telefonu należącego do kogoś innego może być znaczącą niedogodnością, a nawet naruszać prawo do prywatności — do dopóki spór jest analizowany pod kątem RODO, dopóty liczy się tylko RODO;
  • jeśli więc komuś przeszkadza odbieranie połączeń kierowanych do poprzedniego użytkownika — prawo pozwala na zmianę numeru telefonu ze względu na związane uciążliwości, można nawet wystąpić z powództwem o ochronę dóbr osobistych — ale skarga na naruszenie zasad przetwarzania danych osobowych jest bezzasadna;
  • natomiast oczywiście nadal dopuszczalne jest przetwarzanie danych o numerze telefonu — w celu obsługi reklamacji rzekomo nieuprawnionego przetwarzania danych osobowych (przy czym tego skarga nie obejmowała).

Biorąc pod uwagę taką wykładnię NSA zaskarżone orzeczenie uchylił, a skargę na decyzję PUODO oddalił.

Zamiast komentarza: mam niemałe wątpliwości co do prawidłowości tego wyroku. Zgadza się, że skarżyć można tylko nieprawidłowości przy przetwarzaniu „swoich” danych, więc pod tym względem wszystko jest OK (aczkolwiek jestem ciekaw czy stanowisko urzędu nie byłoby nieco inne gdyby postępowanie prowadzone było nie ze skargi jednostki?).
Natomiast wydaje mi się, że dalsze przetwarzanie numeru telefonu po zmianie abonenta i po wykazaniu tej okoliczności usprawiedliwia żądanie usunięcia danych, ponieważ „nie są już niezbędne do celów, dla których zostały zebrane” (art. 17 ust. 1 lit. a RODO).
Wydaje mi się też, że nieprawidłowo oceniono, że numer telefonu — komórkowego — może być traktowany jako dane osobowe kilku osób. Numer komórki ma charakter na tyle osobisty, że dość nielogiczne jest porównywanie go do adresu mieszkania (i tu akurat nie ma znaczenia, że generalnie „goły” numer telefonu to nie dane osobowe). No ale skoro pojawił się argument, że ograniczenie przetwarzania jest dla zainteresowanego, nie dla administratora — być może trzeba było żądać sprostowania nieprawidłowych danych, a dopiero później (po przypisaniu go do właściwej osoby) żądać usunięcia informacji? (hmm, ale żądać sprostowania — czyich danych? skoro wszyscy mądrzy twierdzą, że to nie były dane skarżącego? wyjść od numeru i dość do pozostałych informacji określających tożsamość?).

Tak czy inaczej poradę, że trzeba było wystąpić do operatora o zmianę numeru lub pozywać bank o ochronę dóbr osobistych można włożyć pomiędzy niezłe bajki. Trzeba w NSA pracować, żeby ludziom takie rzeczy pisać.

subskrybuj
Powiadom o
guest

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.

1 Komentarz
Oldest
Newest
1
0
komentarze są tam :-)x