Sędziemu nie wolno instruować strony i obiecywać korzystnego orzeczenia

Czy sędzia może ponosić odpowiedzialność dyscyplinarną za kontakty ze stroną? Czy instruowanie strony, która nie wie jakie czynności może podjąć, stanowi uchybienie godności urzędu? Czy sędzia, który namawia do składania fałszywych zeznań i obiecuje korzystne orzeczenie, może być złożony z urzędu lub pozbawiony stanu spoczynku? (wyrok Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 2019 r., I DSK 13/19).

Orzeczenie wydano w sprawie sędziego w stanie spoczynku (orzekającego w wydziale rodzinnym sądu rejonowego), który nakłaniał matkę do składania fałszywych zeznań w sprawie o podwyższenie alimentów, instruował i zapewniał, że wyda korzystny wyrok, co zakwalifikowano jako przewinienie służbowe podlegające odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 107 par. 1 usp).

art. 107 par. 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych
Za przewinienia służbowe, w tym za oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa i uchybienia godności urzędu (przewinienia dyscyplinarne), sędzia odpowiada dyscyplinarnie.

Sprawa zaczęła się od tego, że podczas rozprawy dotyczącej wniosku o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka sędzia poinformował matkę, że może wnieść sprawę o podwyższenie alimentów na dziecko, ograniczenie władzy rodzicielskiej ojca, a także zaoferował swą pomoc. Wstępne detale omówiono podczas spotkania w pokoju sędziowskim, po dwóch tygodniach doszło do kolejnego spotkania — jednak kobieta była na tyle zaniepokojona zachowaniem sędziego, że poinformowała o wszystkim swojego adwokata. Następne rozmowy zostały nagrane przy pomocy telefonu komórkowego, wówczas sędzia m.in. zaproponował zawyżenie kosztów utrzymania dziecka („a pani powie, że koszty utrzymania dziecka co najmniej wynoszą tysiąc złotych”) i obiecał, że takie roszczenie zostanie uwzględnione, aby następnie zaproponować przejście na „ty” i obejmować kobietę w pasie — a trzy tygodnie później sędzia przeszedł w stan spoczynku.
Zdaniem sędziego jego działanie wynikało z fundamentalnej w sprawach rodzinnych zasady kierowania się dobrem dziecka (bezradna kobieta nie znała swoich uprawnień, więc trzeba było jej pomóc).
Sędzia został prawomocnie uznany winnym przestępstwa nadużycia władzy (art. 231 par. 1 kk) i podżegania do składania fałszywych zeznań (art. 233 par. 1 kk), za co skazano go na 10 miesięcy więzienia w zawieszeniu na 2 lata — a do sądu trafił wniosek o ukaranie w trybie dyscyplinarnym.

art. 104 par. 4 pkt 4 usp
Do odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów w stanie spoczynku stosuje się odpowiednio przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, z tym że zamiast kar przewidzianych dla sędziów sąd dyscyplinarny orzeka kary:
4) pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia.

Sąd Najwyższy stwierdził, że sędzia swoim zawinionym zachowaniem w sposób rażący uchybił godności sprawowanego urzędu publicznego. Godność urzędu sędziego to jeden z atrybutów gwarantujący autorytet sądu i sędziego — wyznacznik wzorca postępowania, wynikający m.in. z przepisów prawa i norm etyki zawodowej. Każdy sędzia musi cechować się nieskazitelnością charakteru – od sędziego można wymagać więcej, przeto powinien stanowić wzór dla innych osób. Obowiązki te wiążą sędziów nie tylko podczas orzekania, ale też poza służbą.
Reguły te dotyczą także sędziego w stanie spoczynku — sędzia w stanie spoczynku ma te same obowiązki, które sędzia stanu czynnego.

Inicjowanie przez sędziego i udział w spotkaniach, podczas których instruował stronę postępowania i obiecywał pozytywne załatwienie sprawy stanowi przykład jaskrawego uchybienia godności zawodu. Usprawiedliwieniem dla kontaktów ze stroną nie może być dyrektywa kierowania się dobrem dziecka w orzekaniu — klauzula ta ma bowiem zastosowanie tylko i wyłącznie przy orzekaniu, nie może więc być rozumiana jako podstawa do namawiania strony do składania fałszywych zeznań.

Oceniając, iż zachowanie sędziego w stanie spoczynku było skrajnie gorszące, SN orzekł wobec niego karę pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia — co oznacza, że będzie miał prawo do emerytury lub renty, o ile spełni warunki wynikające z przepisów o ubezpieczeniu społecznym (art. 104 par. 5 usp).

subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

13 komentarzy
Oldest
Newest
Inline Feedbacks
zerknij na wszystkie komentarze