Wymóg uzyskania zgody na marketing bezpośredni dotyczy także przedsiębiorców (TSUE)

Czy prawo unijne chroni przed niezamawianą rozmową sprzedażową tylko konsumentów? Czy przedzwonienie „w ciemno” z ofertą do przedsiębiorcy nie wymaga zgody rozmówcy? Czy jednak ochrona przed cold calling przysługuje wszystkim osobom fizycznym — także prowadzącym działalność gospodarczą?


Saska Szwajcaria
Ujęcie z Saskiej Szwajcarii, czyli z Niemiec (fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)

wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 19 listopada 2026 r. w/s Firmenauskunft P.U.R. GmbH (C‑528/25)
[Zgodnie z art. 13 ust. 3 i ust. 5 zd. 1 dyrektywy ePrivacy] ochrona życia prywatnego przed niezamówionymi komunikatami do celów marketingu bezpośredniego w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 13 ust. 1-2:
– obejmuje swoim zakresem wszystkich użytkowników i abonentów publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej będących osobami fizycznymi działającymi w celach zawodowych,
– stoi na przeszkodzie temu, by takie niezamówione komunikaty były kierowane względem osób fizycznych działających w celach zawodowych albo w przypadku, gdy abonent lub użytkownik nie wyrazili na to uprzedniej zgody, albo gdy abonent lub użytkownik wyrazili odmowę otrzymania takich komunikatów, zgodnie z wyborem ustawodawcy krajowego, oraz
– nie wymaga, aby państwa członkowskie w celu zapewnienia skuteczności (
effet utile) art. 13 ust. 3 i ust. 5 zdanie pierwsze zapewniły, by osoba fizyczna, która otrzymała niezamówiony komunikat, miała możliwość powołania się na nieważność umowy zawartej „na zasadzie zaskoczenia” w następstwie takiego komunikatu lub uzyskania naprawienia szkody spowodowanej wykonaniem takiej umowy.

Sprawa zaczęła się od zaskakującej rozmowy telefonicznej z ofertą marketingową (cold calling): sprzedawca powiedział, że jest możliwość dodania swojej firmy do prowadzonego przez Firmenauskunft P.U.R. internetowego katalogu przedsiębiorców (to chyba taki modelowy naciągacz jakich u nas kiedyś też było pełno). Nagrana końcówka rozmowy wyglądała w ten sposób, że rozmówczyni twierdząco odpowiedziała na pytanie, czy potwierdza, że właśnie zleciła zamieszczenie danych swej firmy na 3 lata za jedyne 3 tys. euro netto…

…a otrzymawszy fakturę na niecałe 3,6 tys. euro (bo to było w Niemczech, gdzie VAT to „tylko” 20%), jej pełnomocnik wystosował oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia ze względu na postęp i błąd, a także zażądał usunięcia danych z katalogu.

Sąd uznał, że niezamawiany marketing bezpośredni stanowi czynu nieuczciwej konkurencji w zakresie niezamawianej reklamy, a poniesioną przez pozwaną szkodę wycenił na ok. tysiąc euro — ale przyjął też, iż umowa została skutecznie zawarta, więc zapłata za wpis do katalogu też się należy, a po potraceniu tych roszczeń zasądził od kobiety prawie 2,4 tys. euro.

art. 13 dyrektywy 2002/58 o prywatności i łączności elektronicznej
1. Używanie automatycznych systemów wywołujących i systemów łączności bez ludzkiej ingerencji (automatyczne urządzenia wywołujące), faksów lub poczty elektronicznej do celów marketingu bezpośredniego może być dozwolone jedynie wobec abonentów lub użytkowników, którzy uprzednio wyrazili na to zgodę.
2. Niezależnie od przepisów ust. 1, w przypadku gdy osoba fizyczna lub prawna otrzymuje od swoich klientów szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe dotyczące kontaktu z nimi za pomocą poczty elektronicznej, w kontekście sprzedaży produktu lub usługi […], ta sama osoba fizyczna lub prawna może używać tych szczegółowych elektronicznych danych kontaktowych na potrzeby marketingu bezpośredniego swoich własnych podobnych produktów […]
3. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu zapewnienia, aby niezamówione komunikaty do celów marketingu bezpośredniego, w przypadkach innych niż określone w ust. 1 i 2, nie były dozwolone bez zgody abonentów […]
5. Ust. 1 i 3 stosują się do abonentów będących osobami fizycznymi. […]

Rozpatrując apelację pozwanej sąd zwrócił uwagę, iż zanim odróżni się odpowiedzialność za niezamawianą komunikację marketingową od odpowiedzialności osób fizycznych nie będących konsumentami za wykonanie umowy zawartej podczas niezamawianej rozmowy, trzeba rozważyć, czy taka interpretacja nie jest sprzeczna z istotą regulacji. Sęk w tym, że legalizując cold calling jako model biznesowy usprawiedliwia się zyski osiągane poprzez niedozwolone działania.

Spór trafił w trybie prejudycjalnym do TSUE, który zwrócił uwagę, że pojęcie użytkownika na gruncie dyrektywy 2002/58 odnosi się do każdej osoby fizycznej, która korzysta z usługi łączności elektronicznej dla celów prywatnych lub handlowych, niekoniecznie na podstawie abonamentu. Dyrektywa ePrivacy nie definiuje wprawdzie pojęcia abonenta, jednak już na tej podstawie można uznać, podkreślił, iż wymóg uzyskania zgody na otrzymywanie komunikatów handlowych obejmuje wszystkie osoby fizyczne, w tym także prowadzące działalność gospodarczą lub zawodową.

Ochrona prywatności przed niezamówionymi komunikatami do celów marketingu bezpośredniego obejmuje swoim zakresem wszystkich użytkowników i abonentów publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej, którzy są osobami fizycznymi działającymi w celach zawodowych.

Niedopuszczalne jest także wprowadzanie w prawodawstwie krajowym domniemania zgody na marketing bezpośredni w przypadku osób działających w celach zawodowych: ochrona prywatności dotyczy wszystkich abonentów i użytkowników, niezależnie od tego, czy rozmowa jest czy nie jest związana z prowadzoną firmą. Natomiast prawo powinno wprowadzać skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje za naruszenie zakazu prowadzenia marketingu bezpośredniego bez zgody odbiorcy. W ocenie TSUE nie jest przy tym istotne, czy przedsiębiorca został zaskoczony ofertą, a skorzystanie z uprawnień nie wymaga powołania się na nieważność umowy ze względu na wprowadzenie w błąd.

subskrybuj
Powiadom o
guest

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.

0 komentarzy
Oldest
Newest
0
komentarze są tam :-)x