Czy diagnosta przeprowadzający badanie techniczne powinien znać się na parametrach technicznych różnych kategorii pojazdów? Czy wystarczy, że będzie potrafił przepisywać z dokumentów przedstawionych przez klienta? Czy dopuszczalne jest cofnięcie uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów diagnoście, który jako ciągnik rolniczy „przepuścił” rajdowego quada, zdolnego do rozwinięcia prędkości 110 km/h? (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2025 r., II GSK 1665/25).
opis stanu faktycznego:
- sprawa zaczęła się od sprowadzenia z Niemiec używanego quada Suzuki LTA700…
- …zarejestrowanego tamże — przy wbitej w Brief maksymalnej prędkości 110 km/h — jako ciągnik rolniczy…
- …i przeprowadzenia przez diagnostę badania „przedrejestracyjnego”, w ramach którego nie sprawdzono maksymalnej prędkości i nie zweryfikowano homologacji, co nie przeszkodziło właścicielowi zarejestrować quada w Polsce jako ciągnik rolniczy;
- zdaniem starosty pojazd nie spełniał technicznych wymogów pozwalających traktować go jako ciągnik rolniczy, zaś nieprawidłowości przy badaniu technicznym uzasadniały cofnięcie diagnoście uprawnień; ten pogląd podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze;
wyrok WSA, podejście pierwsze:
- WSA uznał, iż w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do argumentów diagnosty, że oparł się na dokumentach niemieckich (ich przysięgłym tłumaczeniu na język polski) i na dopuszczeniu jednostkowym pojazdu, które jest równoważne homologacji, której oryginał pozostał w aktach urzędu pierwszej rejestracji (tj. w Zulassungsstelle w Landshut);
art. 2 pkt 44 prawa o ruchu drogowym
ciągnik rolniczy — pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości nie mniejszej niż 6 km/h, skonstruowany do używania łącznie ze sprzętem do prac rolnych, leśnych lub ogrodniczych; ciągnik taki może być również przystosowany do ciągnięcia przyczep oraz do prac ziemnych;
§ 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w/s warunków warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia
Ciągnik rolniczy, pojazd wolnobieżny oraz przyczepa przeznaczona do łączenia z tymi pojazdami są zbudowane, wyposażone i utrzymane tak, aby:
3) maksymalna prędkość konstrukcyjna ciągnika rolniczego i leśnego nie przekraczała o więcej niż 3 km/h wartości 40 km/h, zmierzonej zgodnie z przepisami o homologacji pojazdów; nie dotyczy to ciągnika kategorii T5.
art. 81 ust. 13 pord
W razie powstania trudności w ustaleniu parametrów pojazdu, badanie techniczne może być przeprowadzone po przedstawieniu opinii rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a.
art. 84 ust. 3 pord
Starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli […] stwierdzono:
1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania;
2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. […]
- a skoro diagnosta argumentował, że nie może podważać dokumentów pojazdu, zaś opinia techniczna Polskiego Związku Motorowego nie jest opinią biegłego — to w sumie oznacza, że postępowanie dowodowe było przeprowadzone niewłaściwie, a taka decyzja SKO podlega uchyleniu jako nieprawidłowa (prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 8 grudnia 2022 r., I SA/Ke 440/22);
stanowisko urzędu, podejście drugie:
- w następstwie tego rozstrzygnięcia SKO uchyliło decyzję starosty;
- zaś właściciel wniósł sprzeciw od tego uchylenia;
- natomiast starosta, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego — rzeczoznawca ocenił, że pojazd był zarejestrowany jako ciągnik rolniczy na podstawie krajowego jednostkowego dopuszczenia obowiązujących tylko w kraju wydania dokumentu (tj. w Niemczech), a chociaż wyposażenie stacji kontroli nie pozwala na pomiar prędkości w zakresie do 110 km/h, to diagnosta musi wiedzieć, że polskie prawo przewiduje znacznie niższy limit prędkości maksymalnej ciągnika rolniczego — znów cofnął diagnoście uprawnienia;
- a SKO znów podtrzymało tę decyzję;
wyrok WSA, podejście drugie:
- rozpatrując sprzeciw WSA przypomniał, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże sąd i organ;
- skoro więc sąd orzekł, że urząd powinien opierać się na wiarygodnych i kompletnych materiałach dowodowych, to trudno się dziwić, że organ odwoławczy decyduje się na wydanie decyzji kasatoryjnej, „przekierowując” niejako zarzuty pod adres starosty (prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 20 lipca 2023 r., I SA/Ke 268/23);
wyrok WSA, podejście trzecie:
- od kwalifikacji i rzetelności diagnosty w dużej mierze zależy stan techniczny pojazdów, ponieważ to jego zadaniem jest wychwytywać potencjalne ryzyka techniczne, co ma istotny wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego;
- jednakże diagnosta nierzetelny lub nieudolny — taki, który nie zna parametrów pojazdów, dopuszcza do ruchu pojazdy niesprawne, niespełniające warunków technicznych lub też niewłaściwie podchodzi do badania technicznego pojazdu — nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania swych obowiązków;
- nie oznacza to, że diagnosta jest pozostawiony sam sobie: jeśli ma trudności w ustaleniu parametrów pojazdu, może zażądać przedstawienia opinii rzeczoznawcy — ale nie powinien po prostu przepisywać z zagranicznego dowodu rejestracyjnego, zwłaszcza, że widział tam, iż sporny quad jest w stanie rozwijać prędkość aż 110 km/h;
- chociaż więc sankcja za takie uchybienie ma charakter „atomowy”, ponieważ starosta po prostu cofa diagnoście uprawnienia, a prawo nie przewiduje możliwości miarkowania odpowiedzialności, to jednak dura lex sed lex;
- sumarycznie oznacza to, że wynik badania w SKP powinien był być negatywny — ale skoro diagnosta pojazd przepuścił, to jemu przepuścić nie można (wyrok WSA w Kielcach z 17 kwietnia 2025 r., I SA/Ke 33/25);
skarga kasacyjna:
- w skardze kasacyjnej od tego orzeczenia diagnosta powołał się m.in. na… zasadę ograniczonego zaufania — bo przecież miał prawo zaufać niemieckiej regule ordnung muß sein;
- zaś tak czy inaczej jednostkowe uchybienie nie może skutkować wieloletnim uniemożliwieniem wykonywania zawodu;
wyrok NSA:
- jaki jest quad każdy widzi, podobnie każdy wie jak wygląda ciągnik rolniczy — „już pobieżne oględziny wskazują, że [quad Suzuki LTA700] odbiega od wyglądu ciągnika rolniczego” — więc już z tego względu diagnosta powinien wykazać się szczególną czujnością;
- diagnosta powinien też znać polskie prawo, w tym przepis, zgodnie z którym maksymalna prędkość konstrukcyjna ciągnika rolniczego jest znacznie niższa, niż 110 km/h (nie było przy tym dokumentu określającego inną kategorię homologacyjną pojazdu, tj. taką, która pozwalała na uzyskiwanie wyższej prędkości);
- przy okazji NSA zwrócił też uwagę na istotne cechy odróżniające te dwa rodzaje maszyn: ilość świateł, wysokość oparcia siedzenia, możliwość przystosowania do ciągnięcia przyczep do prac rolnych, masa własna pojazdu;
- ale też podkreślił, że konsekwencją zarejestrowania quada jako ciągnika rolniczego jest m.in. możliwość prowadzenia takiej maszyny przez 16-latka, bez kasku, bez ograniczeń mocy, przy rzadszych przeglądach technicznych;
- chociaż więc możliwa jest zmiana techniczna pojazdu, w tym ograniczenie maksymalnej prędkości, skarżący nie podjął żadnych kroków, by nie dopuścić do ruchu nieprawidłowo zarejestrowanego pojazdu — czyli obowiązków swych zaniedbał;
- w takich okolicznościach cofnięcie diagnoście uprawnień jako sankcja, choć surowa, nie jest nieproporcjonalna do wagi naruszenia prawa, a więc nie jest sprzeczna z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (postanowienie TK z 19 marca 2017 r., P 16/16).
Uznając, iż stanowisko organu było prawidłowe, NSA oddalił skargę kasacyjną.
(wszystkie zdjęcia fot. Olgierd Rudak, CC-BY-SA 4.0)