A skoro w tle tli się wątek rozmaitości represji polegającej na zatrzymaniu prawa jazdy / zawieszeniu uprawnień do prowadzenia pojazdów: czy rowerzysta, który nie zasygnalizował zamiaru skrętu w lewo — czyli nie wystawił ręki — może mieć orzeczony sądowy zakaz prowadzenia rowerów? Jeśli doprowadził w ten sposób do wypadku drogowego? Jeśli się okazało, że w tym czasie był w stanie nietrzeźwości? (wyrok Sądu Najwyższego z 15 maja 2026 r., V KK 135/26).
opis stanu faktycznego:
- sprawa dotyczyła rowerzysty, który jadąc drogą nie zasygnalizował zamiaru skrętu w lewo, a to poprzez wyciągnięcie ręki w lewą stronę (art. 22 ust. 5a pord), przez co doprowadził do zderzenia z wyprzedzającym go motocyklistą, co skończyło się wypadkiem, upadkiem motocyklisty i obrażeniami pokrzywdzonego, co skończyło się aktem oskarżenia za spowodowanie wypadku w stanie nietrzeźwości;
- sąd I instancji uznał winę sprawcy, jednak — oceniając, iż jego czyn cechowała średnia społeczna szkodliwość — warunkowo umorzył postępowanie na 3-letni okres próby, dorzucając obowiązek zapłaty 2 tys. zł na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej i 100 zł (sic!) nawiązki na rzecz pokrzywdzonego;
- w apelacji od tego orzeczenia prokurator argumentował, iż biorąc pod uwagę okoliczności zdarzenia trudno powiedzieć, iżby społeczna szkodliwość czynu nie była znaczna, zatem domagał się skazania w zawieszeniu;
- jednak sąd odwoławczy dorzucił do sankcji tylko 3-letni zakaz prowadzenia „pojazdów rowerowych”;
z kodeksu karnego
art. 39 pkt 3. Środkami karnymi są:
3) zakaz prowadzenia pojazdów;
art. 42 § 2. Sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177 lub po takim zdarzeniu, a przed poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia zawartości alkoholu lub środka odurzającego w organizmie, spożywał alkohol lub zażywał środek odurzający.
art. 43 § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozbawienie praw publicznych oraz zakaz i nakaz wymienione w art. 39 pkt 2d i 2e orzeka się w latach, od roku do lat 10, zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b i 3 orzeka się w latach, od roku do lat 15, a zakaz wymieniony w art. 39 pkt 2c orzeka się w latach, od lat 2 do 6.
art. 67 § 3. Umarzając warunkowo postępowanie karne, […] sąd może […] orzec [….] zakaz prowadzenia pojazdów […] do lat 2. […]
kasacja:
- zadowolony czy nie z takiego obrotu sprawy, kasację na korzyść od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, który zwrócił uwagę, że chociaż okres próby przy warunkowym umorzeniu postępowania może wynosić 3 lata, to orzeczony zakaz prowadzenia rowerów nie powinien sięgać ponad 2 lata;
wyrok Sądu Najwyższego:
- co do zasady zakaz prowadzenia pojazdów można orzec na okres do lat 15;
- natomiast sprawca wypadku drogowego, który był w stanie nietrzeźwości, podlega obligatoryjnemu zakazowi prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata;
- jednakże sąd przeoczył, iż zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego (art. 67 par. 3 kk) to lex specialis: decydując się na takie rozstrzygnięcie sąd może zastosować taki środek — lecz co najwyżej na okres do 2 lat.
Biorąc pod uwagę taki stan rzeczy SN częściowo uchylił wyrok i zwrócił sprawę do rozpoznania w apelacji.