A skoro niedawno było o tym, że greenwashing to nieuczciwa praktyka rynkowa, dziś czas na kilka słów o tym, że być może już wkrótce będzie polska ustawa przewidująca wdrożenie rozporządzenia EUDR — a więc polscy importerzy, dystrybutorzy i sprzedawcy będą musieli zainteresować się wpływem towarów na wylesianie planety (projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów).
A mianowicie, w normatywnym skrócie:
- zgodnie z rozporządzeniem 2023/1115 w/s udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów (tzw. rozporządzenie EUDR) na sprzedawcach określonych towarów — m.in. takich jak kakao, kawa, olej palmowy i drewno — spoczywają obowiązki w zakresie przeciwdziałania minimalizacji wpływu działalności na globalne wylesianie i degradację lasów;
- (gdzie „„las” oznacza teren o powierzchni ponad 0,5 hektara, pokryty drzewami o wysokości ponad 5 metrów i zwarciu drzewostanu wynoszącym ponad 10 % lub drzewami, które są w stanie osiągnąć te wartości graniczne in situ, z wyłączeniem terenów, na których przeważa rolnicze i miejskie użytkowanie gruntów”);
- stąd też wszystkie podmioty występujące w łańcuchu dostaw mają zakaz wprowadzania do obrotu i udostępniania na rynku (upraszczając: sprzedaży) towarów i produktów, które powodują wylesianie — w tym zakresie obowiązuje ich zasada należytej staranności w gromadzeniu danych, informacji i dokumentów dot. wpływu wyrobów na środowisko, a także analizy ryzyka niezgodności oraz stosowania środków redukujących owe ryzyka;
- unijne rozporządzenie może i jest stosowane bezpośrednio, ale wiadomo, że bez polskiej ustawy nici z pełnego wdrożenia (por. „Ustawa o kryptoaktywach — czyli pomysł na wdrożenie rozporządzenia MiCA w/g posłów Konfederacji”), więc będzie i ona, a w niej troszkę procedur: obowiązkowy numer referencyjny oświadczenia o należytej staranności…
art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów [projekt]
Podmiot, podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw oraz podmiot handlowy, prowadzący działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie wprowadzania do obrotu, udostępniania na rynku lub wywozu odnośnych towarów lub odnośnych produktów, są obowiązani:
1) umieścić numer referencyjny oświadczenia o należytej staranności lub identyfikator jednorazowej uproszczonej deklaracji w każdej ofercie handlowej;
2) dołączyć do dokumentów sporządzanych w związku z tą działalnością informację o numerze referencyjnym oświadczenia o należytej staranności lub identyfikatorze jednorazowej uproszczonej deklaracji dla każdego wprowadzenia do obrotu, udostępnienia na rynku lub wywozu odnośnego produktu.
- …(tego, o którym mowa w rozporządzeniu wykonawczym KE 2024/3084 w/s funkcjonowania systemu informacyjnego przewidzianego w rozporządzeniu EUDR);
- i które będzie (na równi z identyfikatorem jednorazowej uproszczonej deklaracji) konieczne także w zgłoszeniu celnym, i to pod rygorem odmowy przyjęcia zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu;
- ale to nie wszystko, bo naruszając rozporządzenie EUDR należy liczyć się z zastosowaniem natychmiastowego środka tymczasowego w postaci zajęcia towaru lub zawieszenia prawa do handlu zakwestionowanym towarem;
art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów [projekt]
W przypadku uzasadnionego podejrzenia nieprzestrzegania przepisów rozporządzenia 2023/1115, organy właściwe mogą zastosować wobec podmiotów lub podmiotów na dalszych etapach łańcucha dostaw lub podmiotów handlowych natychmiastowy środek tymczasowy […]
- przy czym zastosowanie natychmiastowego środka tymczasowego będzie następowało w trybie administracyjnym, zaś decyzja będzie publikowana w BIP organu (ze skutkiem w postaci jej doręczenia) oraz systemie informatycznym EUDR (zupełnie jak polecenie zabezpieczające w/g NIS2);
- a teraz to, co tygrysy lubią najbardziej: wdrożenie rozporządzenia EUDR zostało obwarowane całkiem realnymi karami, od grzywny i administracyjnej kary pieniężnej, poprzez zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży określonych towarów lub zakaz sprzedaży takich towarów, jak też przepadek towarów lub produktów, dochodów z ich sprzedaży, etc.,etc.;
- i tak ustawa przewiduje określone kary m.in. import i wprowadzanie do obrotu towarów nie spełniających wymogów EUDR, brak rejestracji w internetowym systemie EUDR, brak gromadzenia odpowiednich informacji o łańcuchu dostaw i udostępniania tych danych organom właściwym, brak przekazania informacji o tym, że produkt okazał się niezgodny z wymogami, za brak przeprowadzenia oceny ryzyka i brak należytej staranności w sprawdzaniu danych, za niewdrożenie odpowiednich i proporcjonalnych polityk, kontroli i procedur, w tym brak audytów dostawców (por. „Czy administrator może zostać ukarany za brak weryfikacji i audytowania podmiotu przetwarzającego?”);
- zaś przewidywana wysokość administracyjnej kary pieniężnej wynosić ma od 500 zł do 6% rocznego obrotu podmiotu (oraz od 1 tys. do 8% obrotu w przypadku recydywy pierwszej i od 1,5 tys. do 10% obrotu przy re-recydywie);
- przy czym sankcje, w zależności od rodzaju towaru lub produktu, stosować będzie powiatowy lekarz weterynarii, wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych lub wojewódzki inspektor ochrony środowiska;
- dla jasności: pełne wdrożenie rozporządzenia EUDR nastąpi 30 grudnia 2026 r. (w przypadku mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw — ale tylko powstałych do końca 2024 r. — przepisy stosuje się od 30 czerwca 2027 r.).
Zamiast komentarza: czyli deforestacyjny komplajans połączony z AML i KYC, więc nawet jeśli kogoś nie dotknie NIS2, to wdrożenie rozporządzenia EUDR może go nie ominąć… wróć: sektor produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności — przedsiębiorstwa spożywcze zajmujące się dystrybucją hurtową oraz przemysłowymi produkcją i przetwarzaniem żywności — są zaliczane do podmiotów ważnych w/g NIS2, więc akurat w ich przypadku będzie robota dubeltowa.